|
jif{ !# c+s $&, sflt{s @$, @)^! Year 13, Issue 47, November 9, 2004 |
cGtjf{tf{
sd/]8
ljzfnnufotsf] zxfbtn] qmflGtnfO{ cem} prfOdf k'¥ofpg] 5 M
s=
lg? bnf{dL, zxLb kTgL Pj+ k|d'v lhNnf hg;/sf/, l;Gw'nL
sd/]8 ljzfn-z]/dfg s'+j/_sf]
zxfbt s;/L x'g k'u]sf] /x]5, To;af/] atfO lbg' x'G5 ls <
g]kfnL hgo'4sf] Oltxf;df ;f9] gf} jif{sf pknAwL / Ifltsf] d'Nofª\sg ub}{
bz lbg;Dd a;]sf] s]Gb|Lo ;ldltsf] o; k6ssf] a}7sn] g]kfnL k|ltlqmofjfbL ;Qf dfq
xf]Og, cd]l/sL ;fd|fHojfb / ef/tLo lj:tf/jfb nufot ljZjnfO{ g} xNnfpg] u/L
o'ufGtsf/L lg0f{o u/]sf] s'/f t k|sfzdf cfPsf] 5 . /0fg}lts k|Tofqmd0fsf]
of]hgfnfO{ pTsif{df k'¥ofpgsf] nflu ul/Psf] P]ltxfl;s a}7ssf qmflGtsf/L ?kfGt/0f
/ ;'l4s/0f, cfGbf]ngnfO{ gof“ prfOdf p7fpg], dfS;{jfbnfO{ g]kfnL wtL{df nfu"
ug]{ ;jfndf ltgj6} ;ª\36s c+udf ;du| ljsf; ug]{ ;Gbe{df ePsf lg0f{o / ?;df
b'lgof“ xNnfpg] bz lbgx? em}+ cfh xfd|f] b]zsf] ;Gbe{df g]kfnL hgo'4df klg Tof]
bz lbg nfdf] a}7sn] Pp6f gof“ pyn–k'yn Nofpg] o'ufGtsf/L kmf}hL, ;f“:s[lts,
/0fgLlts lg0f{o kf6L{n] u/]sf] /x]5 . pQm j}7sdf ;xefuL e} ToxL lg0f{ox?
lnP/ pxf“ cfºgf] sfo{If]q lt/ kms{b} x'g'x'“bf] /x]5, pxf“n] ;f]n'–;Nn]/L
5}7f}+ lj|u]8df /fhg}lts sld;f/sf] e"ldsf lgefO /xg' ePsf] lyof] . pxf“
cfºgf] sfo{If]q tkm{ kms{bf ut ebf} @) ut] l;/fxf lhNnfsf] wG;jf/ Onfsfdf Ps 3/df
vfgf vfP/ jl;/x]sf] cj:yfdf zfxL hNnfbx?n] 3/ 3]/f xfnL sJhfdf lnO{
lgd{dtfk"j{s xTof ul/of] . t/ pxf“sf] of] xTof cfsl:ds / jfOrfG;
36]sf] 36gf eg] lglZrt} xf]Og, o;sf] k5f8L nfdf] Oltxf; hf]l8Psf] 5 eGg] nfU5 .
lsgsL ef/tLo lj:tf/jfbsf] ;f“7–uf“7af6 pxf“sf] xTof ePsf] 5 . xfd|f]
kf6L{n] lt ck/fwLx?sf] vf]hljg z'? ul/;s]sf] 5 . ef]nL Jojxf/tM 36gfsf ;j}
;TotYo cfP/} 5f8\g] 5, To;sf] lglDt kf6L{ uDeL/ klg 5 .
pxf“sf]
zxfbtsf] va/ slxn] kfpg' eof] <
s]xL ;dfrf/ ldl8ofx? h:tf] sflGtk'/ Pkm=Pd nufotn] t pxf“sf] zxfbt ePs}
lbg a]n'sf # jh] lbPsf] /x]5, h;df
cfd hgtfsf] dgf]jn lu/fpg OdfGbf/ qmflGtsf/Lx?sf] /fhg}lts, ;f“:s[lts ljrf/
unfpg] 9+un] ;dfrf/ cfPsf] lyof] . d}n] ef]nLkN6 ljxfg cyf{t @)^! efb| @!
ut] k|ltlqmofjfbL ;~rf/ ldl8ofx?åf/f g} ;'g]+, stf stf ljZjf; g} nfUg ;s]g /
nfu]g klg t/ ;To oyfy{tf g} lyof] . kl5 xfd|f] Kof/f] hgtfsf] /]l8of]
hgu0ftGq g]kfnåf/f xfd|f] kf6L{sf ;jf]{Rr sdf08/ cWoIf s=k|r08 / k"jL{
s]Gb|Lo sdf08sf OGrfh{ s=jfbnsf] jStAo / ;ª\3if{sf sfo{qmd Ps;fy cfPkZrft\
ljZjf; nfUg yfNof] / ToxL aStJonfO{ g} cflwsf/Ls dfg]+ .
cfºgf]
hLjg;fyL Pj+ kf6L{sf] s]Gb|Lo g]tfsf] zxfbt ePsf] va/ PSsf;L ;'Gg'kbf{ To;j]nf
s:tf] dxz'if ug'{ eof] <
lglZrt} klg xfdL Pp6f ;fdflhs Pj+ ef}lts k|f0fL xf}+, xfdLdf ;Dj]bgf,
3[0ff / efjgfTds Pstf t gx'g] s'/} ePg . Tof] eGbf klg cem glhsaf6 Joltut ?kdf
;Dembf d]/f] hLjg;fyLsf ;fy} d]/f] hLjg;fyL dfq geP/ pxf“ Pp6f ;j{xf/fju{sf]
Kof/f] g]tf x'g'x'GYof] . Tolt dfq sxf“ xf] / g]kfnL hgo'4sf] lkl/o8df ju{;ª\3if{,
cGt/;ª\3if{b]lv lnP/ cfºgf] ;}Go kmd]{zgsf] /fd|f] kl/rfng / g]t[Tj ug{;Sg]
s'zn n8fs' Pj+ s'zn sld;f/ x'g'x'GYof] . pxf“ l;ª\uf] l;Gw'nLjf;Lsf] dfq
geP/ l;ª\uf] ;j{xf/fju{sf] Pp6f ;Ifd g]t[Tj x'g'x'GYof] . pxf“nfO{
ef}lts ?kdf u'dfpg' kbf{ kL8f gx'g] eGg] k|Zg} /x]g . nfU5, Tolta]nfsf]
kL8fbfoL cj:yf / olta]nfsf] l:ylt d'Nofª\sg ubf{ cem} l;Gw'nLjf;Lsf ;j{xf/f Pj+
kl/jt{gzLn hgtfn] Pp6f cleefjsTj u'dfPsf] 5 / cleefjssf] vf]hLdf ;w}e/L l;Gw'nL
lkN;L/x]sf] 5 . olta]nf cToGt} sdhf]/ / 6'x'/f] cyf{t ckfª\utfsf] dxz';
l;Gw'nLn] ul//x]sf] 5 . pxf“sf] zxfbtsf] va/ PSsf;L ;'Gg'kbf{ d}n] g]kfnL
hgo'4df /ut aufpg] ltg} bz xhf/ xf]gxf/ jL/ lj/fª\ugfnfO{ ;Dem] / km]l/ ;Dem]+
xfd|f] dlxnf ;ª\u7gsL cWoIf hok'/L 3tL{, ;f]ef s§]n nufot xfd|} lhNnfsf dxfg\
zxLbx?sf] kl/jf/x?nfO{ . cGo ;xof]4fx?nfO{ ;Dem] cflv/ ltg} dxfg\ dfG5]x?n]
/utsf] sf]6f r'Qmf ug]{ lxDdt gu/]sf] eP g]kfnL hgo'4df gof“ ljrf/ …k|r08kyÚ
sf] ljsf; x'g] lyPg xf]nf, / x'“b}g lyof] eGg] nfUof] . To;}n] kL8fsf]
jLr klg ;DxflnP / pxf“ nufot bzxhf/ dxfg\ zxLbx?sf] /utsf] abnf lng] k|0f klg
ToxL kL8faf6 u/] . hLjg / hutsf] kl/efiff, dg'{sf] cy{ / hLpg'sf] cy{ klg
Tolt g} v]/ d}n] dxz'; u/] / cGtdf kL8fnfO{ Ps5]pdf kG5fP/ cfuf] cf]sNg] hdsf]{
u/]+, pxf“sf] ;fx; / ljrf/nfO{ sbfkL dg{ glbg] / pxf“sf] ef/LnfO{ hxf“;Dd
;S5' Toxf“;Dd n}hfg] pRr dgf]jnsf ;fy ;ª\sNk u/]+ .
sd/]8
ljzfnhLsf] hLjg;fyLsf ;fy} /fhg}lts ;xofqL ;d]t x'g'x'G5 . pxf“sf] /fhg}lts
hLjgaf/] s]xL atfOlbg' xf];\ g <
cToGt} dxTjk"0f{ / hl6n k|Zg ;f]Wg' eof] . ;DejtM d}n] ;s];Dd /
hfg] hlt pxf“sf] hLjgL lbg] k|oTg ug]{ g} 5' . t/ ;a} s'/f k"0f{?kdf
daf6 x'g]5 eGg] t d}n] 7fg]sL 5'Og . >4]o s=ljzfn ;/n / ljb|f]xL :jefjsf]
x'g'x'GYof], ha pxf“sf] / d]/f] kl/ro :s'n hLjgdf ePsf] lyof] . kl5 )$^ ;fndf
pxf“sf] / d]/f] k|]d ljjfx eof], Toltv]/sf] ;dfh / xfd|f] r]tgf klg of] :t/df
lyof] eGg] nfUb}g, d dfq cGt/hftLo ljjfxsf] ;kf]6{/ lyP+ / :jhftLo ljjfx d]/f]
nflu Tolt plrt nfUb}g lyof] . ToxL cg'?k Tof] jfwf c8\rg kG5fpg] lxDdtsf ;fy
xfd|f] ljjfx eof], d]/f] 3/kl/jf/sf] k"0f{ ;xdlt geP tfklg dnfO{ pxf“sf]
:jefjn] ubf{ ljjfx k|:tfjnfO{ c:jLsf/ ug{ ;lsg . ;do ljTb} uof]
pxf“;“usf] ;xofqf–;xhLjg ljtfp“b} hfg]qmddf xfd|f] ! 5f]/f / @ 5f]/Lsf]
hGd eof] . pxf“sf] kl/jf/df @ bfh', @ lbbL, cfdf–a'jf / pxf“ sfG5f]
5f]/f x'g'x'“bf] /x]5 . pxf“sf] hGd @)@% ;fn cfiff9 $ ut] l;Gw'nLsf] /tgr'/f
ufh; ljho5fkdf ePsf] lyof] . a'jf bnaxfb'/ a'“j/ / cfdf kljqf s'“j/sf]
sf]vaf6 s=ljzfnsf] hGd ePsf] lyof] . )#% df pxf“sf] kl/jf/ dl/0f a;fO emg{'
ePsf] lyof] . pxf“sf] kl/jf/ zxLb Clif/fh b]jsf]6f …cfhfbÚsf] /fhg}lts
5ljaf6 k|efljt x'g'x'“bf] /x]5 / pxf“nfO{ klg pxf“s} bfh', lbbLx?s}
k|]/0ffaf6 /fhgLltdf cfj4 x'g yk k|]/0ff k|fKt ePsf] lyof] .
s=ljzfnsf] /fhg}lts k[i7e"ldsf] z'?jft @)#* ;fndf
cg]/f:jljo"af6 ePsf] lyof] . To;kZrft\ @)#( ;fndf ljBfyL{ lhNnf ;b:o,
)$& ;fndf ;+hdf]sf] lhNnf ;b:o tyf dl/0fa]N6sf] kf6L{ Pl/of ;]qm]6/L
x'g'ePsf] lyof] . pxf“ Toltv]/ kf6L{df s=z'/jL/sf] gfdaf6 kl/lrt
x'g'x'GYof] . @)%!df kf6L{ ljefhg x'“bf lhNnfdf nfdf u'6 lj?4sf] n8fO{+df
qmflGtsf/L nfOgsf] kIfaf6 cxd\ e"ldsf lgefpg' eof] / Toltv]/ kf6L{sf] lhNnf
;lrjfno ;b:o x'g'x'GYof] .
@)%!–%@
df lhNnfsf] ju{;ª\3if{ p7fg ug]{ a]nfdf l;Gw'nL lhNnfsf] Pd=Pb]lv u|fdL0f ;ª\3if{df
pxf“sf] k|ToIf g]t[Tj /x\of] pxf“ Toltv]/sf] cj:yfdf n8fs' bnsf] sdf08/ /xg'
eof] . )%! sf] dWofjwL lgjf{rgsf] ;dob]lv g} pxf“n] e"ldut hLjg
Jolyt ug'{ eof] . )%@ efb| @$ ut] k|x/Ln] cfºg} 3/ 3]/fxfn]sf] cj:yfdf
3]/f tf]8\g] qmddf % /fp08 uf]nL k|xf/ u/\of] h;af6 pxf“ aRb} 3]/f tf]8g
;kmn x'g' eof] . )%@ ;fnsf] hgo'4sf] z'?jftdf l;Gw'nLu9L rf}sL
/]8df ;xefuL x'g'eof] . pxf“ Toltv]/ n8fs' bnsf] sdf08/ x'g'x'GYof] .
)%# >fj0f÷efb|df ag]sf] P;=So"sf] sdf08/ tyf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf]
lhNnf ;]qm]6/Lo6 ;b:o, To;kl5 )%$ r}q !( b]lv lhNnf kLPn sdf08/ /xg' eof] .
)%$ c;f]hb]lv kmfu'g r}q;Dd sfo{jfxs lhNnf ;]qm]6/L / @)%% h]i7b]lv lhNnf
;]qm]6/L tyf kf6L{sf] If]qLoJo"/f] ;b:o x'g'eof] . )%% c;f]hb]lv
If]qLo kLPnsf] /fhg}lts sld;f/, l;Gw'nL lhNnf OGrfh{ tyf ;]qm]6/L / )%%
kf}ifb]lv sld;f/ tyf lhNnf OGrfh{ /xg' eof] .
)%% kf}if !* sf] e§]8f“8f sf/jfxLdf /fhg}lts sld;f/sf] e"ldsf,
)%^ c;f]h ( ut]sf] eLdvf]/L k|x/L rf}sL sf/afxLdf sld;f/, )%^ d+l;/b]lv
k"j{sf] P;l6Pkm sld;f/, )%^ d+l;/ !% ut]sf] d]n'ª\u Onfsf k|x/L sfof{no /
jfl0fHo a}+s sf/afxLsf] sld;f/, )%^sf] r}qb]lv km]/L pbok'/–l;Gw'nL lhNnf
;]qm]6/L, )%* c;f]hb]lv k'gM lhNnf OGrfh{ dsjfgk'/–l;Gw'nL / )%*sflt{sb]lv
;nf{xL–dxf]Q/L–l;Gw'nL–dsjfgk'/ $ lhNnf OGrfh{ /xg' eof] . To;}u/L
)%( h]i7b]lv g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf] s]Gb|Lo ;b:o tyf a]yfg :d[lt kfrf}+ lj|u]8
sld;f/, )^) cfzf9b]lv ;f]n'–;Nn]/L 5}7f}+ lj|u]8 sld;f/ tyf k"jL{ s]Gb|Lo
sdf08sf] ;lrjfno ;b:o, )^! r}qb]lv ljz]if If]qLoJo"/f]sf] sfo{jfxs OGrfh{
tyf ;}GoJo'/f] OGrfh{ /xg' eof] . )^! efb| @) ut] l;/fxf lhNnfsf] nIdLk'/
wG;jf/ If]qdf zfxL ;]gfn] lu/ºtf/kZrft\ pxf“sf] xTof u/\of] .
s=ljzfnsf] ;xeflutf /x]sf sf/afxLx? lgDg 5g\M l;Gw'nLu9L rf}sL–n8fs'bn
sdf08/, e§]8f“8f rf}sL lkmN8 sld;f/, eLdvf]/L–P;6LPkm sld;f/, d]n'ª\u
bf]nvf )%^ d+l;/ !% sf/afxL sld:gf/, kTy/sf]6 )%* h]i7 !@ lhNnf OGrfh{, nfnaGbL
)%* kmfu'g $ lhNnf OGrfh{, ledfg )%( efb| @@ ljPg sld;f/, nfxfg )^) efb| !% ut]
5}7f}+ lj|u]8 sld;f/ tyf lkmN8 sld;f/, )%( sflt{s !) ?Dhf6f/ ;fO8 cfs{ sld;f/
tyf j6flnPg sld;f/, )^) kmfu'g !(
ut] ef]hk'/df 5}7f}+ lj|u]8 sld;f/, ;fO8 cfs{ sld;f/ .
pxf“;“usf
;xofqfsf clj:d/0fLo If0fx?af/] s]xL atfO{ lbg' xf];\ g <
xfdL b'j} Pp6} Snf;sf ljBfyL{ lyof}+ cyf{t cWoogsf] l;nl;nfdf Pscfk;df Ps
csf{nfO{ :jLsf/ klg uYof}{, t/ v'Nnf Xbon] cfºgf dgsf efjgfx? kf]Vg eg] ;ls/x]sf
lyPgf}+ . g t pxf“n] g} Tof] jftfj/0f tof/ kfg{ ;Sg' ePsf] lyof] g t d}n]
g} ;s]ls lyP+ . s]jn xfdLn] Ps cfk;sf leqL Xbodf gfktf}n dfq ul//x]sf lyof}+,
ha xfdL Psfk;df 6fl9g] cyf{t 5'l§g] j]nf eO;s]sf] lyof] Tof] lbg Psbd} glhs cfO/x]sf]
lyof] . ;do ljTb} hfg] qmddf clGtd kl/IFf ;lsg] lbg glhls+b} lyof], Psfk;df
5'l§g] kL8fsf 38Lx?nfO{ klg ;fdgf ug{ dfgl;s ?kdf tof/L /xg' kg]{ jfWofTds
l:ylt klg xfdLdf lyof] . g t d Tof] aGwg tf]8\g g} ;Sy]+ Tof] lxDdt d df
hGdfpg d}n] cToGt} s7f]/ ldxg]t ug'{ kg]{ lyof] / P;=Pn=;L= kl/IFfsf] clGtd lbg
pxf“x? kl/IFf ;s]/ aflx/LO{ ;Sg' ePsf] /x]5, d Tof] lbg kl/IFf ;s]/ d]/f] bzf}+
jif{ Pp6} sIFfdf cWoog ug]{ ;xofqLx?;“usf] ef}lts lj5f]8sf] 38L klg cToGt}
kL8fbfoL df]8df lyof] . d d]/f ;fyLx?;“usf] clGtd ljbfO / e]6 x'g] lbgsf]
cfzf /fVb} d k'gM dfs{l;6 x]g{ cfp“bf oxL :s'nsf] k|fª\u0fdf e]6\g] jfrfsf ;fy
;fyLx?sf] 7]ufgf lnP/ d 5'6]+ . Tof] lbg sDkfp08af6 aflx/LP, sDkfp08sf]
aflx/L u]6df ;fob pxf“ d]/f] kvf{Odf g} x'g'x'“bf]/x]5 . Tof] d}n] ;xh}
cg'dfg ug{ ;Sy]+ . lgZro g} cfh d}n] t s]xL hjfkm px“fnfO{ lbg' kg]{ x'G5
eGg] cftª\lst dfgl;stfdf d'6'sf] w8\sg a9fp“b} lg:s] . ckm;f]r h] ;f]r]sf]
lyP ToxL k|Zf+uaf6 pxf“n] jfSosf] pRrf/0f ug'{ eof] . d ;fob oltv]/ s'g}
pQ/ lbg ;Sg] ;fdYo{df lyOg . s]jn k|Zg;'rs tyf d'sbz{s aGg' l;jfo d]/f]
ljsNk Toxf“ lyPg . t/ klg PSsf;L pxf“ / d]/f] aLrsf] k|]d k|:tfk cyf{t
ljjfx k|:tfjaf6 s;/L a'‰g] / s] lg0f{odf k'Ug] eGg] af/]df d cToGt g}
cGof]ntfdf ?dlnP/ xfd|f] 3/;Dd ;“u} s'/f ub}{ cfof}+ . s'/fsf] ;Gbe{df
d}n] pxf“nfO{ cToGt} OdfGbf/ / ;/n, st{Jok|lt lgi7fjfg kfP . @ 306f ;do
ljt]/ uof] . Tof] ;do d}n] pxf“nfO{ glhsaf6 lgofn]/ a'‰g] cem l5kl5k]
k|]d k|:tfjnfO{ ulx/fOdf k'¥ofpg d ;w} csd{0otfsf] l:yltdf k'Ug yfn]+ . ha
af6f]lt/ dnfO{ cToGt} glhstfdf kfpg] / vf]Hg] ug'{ x'GYof] . ta d]/f] cfdf–j'jfaf6
c:jLsfo{tfsf] argx? d]/f] sfgx?df u'l~hg] ub{Yof] . t/ s=ljzfn lt ;a} jfwf
c8\rgx?sf] ;fdgf ug{sf] lgldQ xf“;]/ eP klg tof/ /x“b} d]/f] cflwsf/Ls
k|]dsf] vf]hLdf x'g'x'GYof] . nfU5 pxf“sf] Tof] k|oTg nufgL gePsf] eP
;fob xfdL aLrdf ljjfx c;Dej x'g] lyof] . ljjfxkZrft klg pxf“ t Ps /fhg}lts
AolQm x'g'x'bf] /x]5 . dnfO{ ;a} s'/fsf] hfgsf/L lyPg . d]/f] p2]Zo
?g' afx]s c? s]xL x'g;Sb}gYof] . pxf“n] g} dnfO{ /fhgLltdf cl3 cfpg
k|]/0ff / ;fy lbg' eof] . xfd|f] ljjfxkZrft\ klg pxf“ cfkm\gf] sfo{If]q /
d csf]{ If]qdf /xg] u/]sf sf/0f klg Ps}7fp“df ;“u} a:g eg] xfdLnfO{ c;Dej}
lyof] . cfh ToxL If0f x'“b} PSsf;L lj5f]l8g k'u]sf 5f}+ t/ klg d]/f nflu
ljjfx k|:tfj :jLsf/ u/]sf] lbgsf ;Demgfx? slxNo} la;{g g;Sg] clj:d/0fLo If0f
ag]sf 5g\ .
pxf“;“usf]
clGtd e]6 slxn] ePsf] lyof] / pQm e]6df ePsf] s'/fsfgL af/] s'g} :d/0f 5 <
cfGbf]ngdf ;xefuL ;xofqLx? xfdL slxNo} klg Pp6} e"uf]n jf Pp6}
df]rf{df /x]/ sfd ug]{ cj;/ ldn]g . pxf“sf] lhDd]jf/L ;}Go kmd]{zgdf lyof]
eg] d]/f] lhDd]jf/L lhNnfdf g} lyof] . d ;w} cfºgf] df]rf{ s;/L ;DxfNg]
eGg] af/]df nflu /xGy] eg] pxf“ cfºgf] kmf}hL of]hgf / 6Ld kl/rfng ;“u ;DalGwt
/x]/ sfd ug]{ ePsf] x'gfn] e]63f6 klg cToGt} nfdf] ;dodf 5f]6f] cjlw;Dd dfq x'g]
uYof]{ . e"uf]n g} km/s ePkl5 ;'/IFfsf] b[li6n] klg / kl/jf/;“usf]
e]63f6 eGg] s'/f cToGt} uf}0f ljifo aGg hf“bf] /x]5 . ;do ldnfP/ )^)
r}qdf pxf“ u[x lhNnf l;Gw'nL cfpg' ePsf] lyof] . / Toltv]/ g} ;a} kl/jf/;“u
e]63f6 eof] / d;“u 5'6\g] a]nfdf d]/f] lrGtf gdfGg' cflv/ cfGbf]ngdf d zxLb
ePsf] va/ ltdLn] ;'Gof}+ eg] klg d]/f] af6f], d]/f] Oltxf; vf]tNg', cfGbf]ngdf
cem b[9tfk"j{s nfUg' eGg' ePsf] lyof] . Tof] zAb g} clGtd zAb / Tof]
e]6 g} clGtd e]6 eof] . Ps}rf]6L /]l8of]af6 zxLb ePsf] va/ kf“P .
Ps
:yflkt g]tf Pj+ kmf}hL sld;f/ ljzfnsf] zxfbtn] Tof] If]qdf 7"nf] Iflt
k'u]sf] / dfcf]jfbL hgo'4n] g} wSsf vfPsf] k|rf/ eO/x]sf] 5,pxf“sf] zxfbtaf6
k'u]sf] IfltnfO{ kf6L{n] s;/L x]/]sf] 5 <
:jefljs ?kdf s=ljzfnsf] zxfbtn] ;du|?kdf eGg'kbf{ xfd|f] kf6L{ g}
zf]sfs'n ePsf] 5 . s=ljzfn kmf}hL /fhgLlts b'a} If]qdf :yflkt g]tf
x'g'x'GYof] . kmf}hL If]qdf nfdf] ;do;Dd ePsf] of]ubfgn] Pp6f cg'ejL /
ljj]sL sld;f/ u'dfpg' kbf{ Tof] If]q cyf{t 5}7f}+ lj|u]8 ckfª\u ePsf] dxz';
u/]sf] 5 . jf:tjdf pxf“sf] Tof] cf]hk"0f{ zxfbtn] cfd kª\ltdf Ps
k|sf/sf] g}/fZotf pTkGg u/fPsf] 5 . s=dfcf]n] eGg' ePem}+ qmflGt s'g}
ef]het]/ xf]Og g t sfrf]{kL eg'{ g} xf] o;df t /utsf] n]gb]g x'G5 . xf]
jf:tjdf qmflGt g t ef]het]/ xf] g t rLqsfl/tf g} eg'{ xf], nfU5 oxf“ t
b'O{ju{sf] /utsf] n]gb]g x'G5 . jf:tjdf xfdLnfO{ yfxf 5 g]kfnL hgo'4df bz
xhf/sf] /ut alu;Sof], xfdLnfO{ /fd|f] ;“u yfxf 5 hLjg s] xf] < hut s] xf]
< / d[To' sf] kl/efiff klg yfxf 5 . To;}n] pxf“ cfºgf] st{Jok|lt ;w}
b[9 JolQmTj x'g'x'GYof] . cfºgf] ju{ / ;j{xf/f hgtfsf] ju{k|lt st{Jo lgi7,
h'emf? / Ps sd{7 of]4f tyf hgtfsf] Kof/f] g]tf x'g' x'GYof] . oBlk pxf“sf]
zxfbtn] xfdL leqsf hgtf, z'elrGts / cfd sfo{stf{ kª\lQmdf g}/fZotfsf ;fy}
cfqmf]z pTkGg eof] . csf]{ tkm{ jfx\o kª\ltsf cj;/jfbL tyf u'6jfbLx?n] olQ
g} j]nf xfdLdf Psk|sf/n] rf}tkmL{ k|xf/ u/]sf 5g\ . pgLx?n]
7"nf–7"nf g]tfx? ;a} dfl/O;s]sf] xf}jf lkmhfpg'n] klg cfd hgtf,
sfo{stf{df dgf]j}1flgs o'4x? k|z:t} dfqfdf eP / cem} klg 5g\ . xf],
pxf“sf] zxfbtn] k"jL{ sdf08df kf6L{n] w]/} 7"nf] Iflt Joxf]/]sf] 5
t/ Iflt / kL8fdf dfq kf6L{ 8'a]sf] 5}g . pxf“x?sf] /ut To;} v]/ hfg] 5}g .
To;sf] /QmjLhjf6 xhf/f}+ of]4fx? cfGbf]ngdf nfdj4 x'g]5g\ / cem} prfOdf o'4 cl3
a9g] 5 . gof“ /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] r/0fdf k|j]z ug'{sf] nflu gof“ /
j:t'jfbL of]hgfsf ;fy kf6L{n] rf/ tof/Laf6 cfºgf of]hgfx? tof/ ul/;s]sf] 5 .
k'/fgf]sf] l;6df gof“n] k'lt{ ug]{ of] åGåjfbL lgod cGtu{t kf6L{n] dd{sf ;fy
eGb} cfPsf] ;of}+ km"nx?nfO{ km"Ng lbg] k|lqmof jf:tjdf xfd|f] kf6L{
leq y|L onsf] l;4fGt cg'?k g]t[Tj kª\lQmsf] nfdj4 5 . jf:tjdf Tof] ;sf/fTds
kf6fkIf x'g eGg] nfU5 . o;} ;Gbe{df oxf“ dnfO{ hgtfsf k|Lo slj tyf
hg;f“:s[lts ;ª\sf cWoIf dl0f yfkfsf] zAb ofb cfPsf] 5– …ltdL Ps df/ p ;o
x'g]5, ltdL ;odf/ p xhf/ x'g]5 .Ú xf] jf:tjdf of] hgxTof/f] ;/sf/n]
kmfl;i6 z}nLdf xfd|f kf6L{sf jl/i7 :yfoL ;ldlt ;b:o tyf sdf08 OGrfh{ s=ls/0fb]lv
lnP/ ef/tsf] k6gfdf lu/ºtf/ x'g' ePsf !! hgf g]tf tyf sfo{stf{x?sf] lu/km\tf/L
/ xfn cfP/ s=ljzfn / s=s'df/sf] zxfbt;Ddn] k"j{df w]/} 7"nf] ptf/ r9fj
/ Ifltsf] afjh'b klg hf] k"j{ k"gM gof“ k"j{df ?kfGtl/t x'gsf]
lgldQ kf6L{ s]Gb|n] rnfPsf] ;'l4s/0f cfGbf]ngnfO{ Pp6f pRrtfdf k'¥ofP/ dfq hgsk'/
;u/dfyf Jo"/f]n] gof“ rLhsf] pb\3fl6t ug]{ 5 . ;du|df eGg'kbf{
k"j{n] Joxf]g'{ k/]sf] ;Dk"0f{ Ifltsf] abnf k|Tofqmd0fsf] r/0fdf /
o'4df]rf{af6} lng] k|ltj4tf ;d]t ls6fg u/L ;s]sf] 5 . ;a{xf/f ju{sf]
d'lQm;“u} pxf“x? klg d'lQmsf] em08f prfn]/ cfpg' x'g]5 .
tkfO{+sf]
gfjfns 5f]/Lsf] ;d]t b'Zdgn] xTof u/]sf] 5 . 5f]/Lsf] zxfbt sxf“ / s;/L
eof] s]xL atfOlbg' xf];\ g <
ljb|f]x ug{ kfpg] clwsf/sf] ;'lglZrt ub}{ / cfºgf] ju{sf] /Iffsf] lgldQ
g]kfnL wtL{df ha hgo'4sf] z'?jft eof], ToxL qmddf b]ze/Lsf ;r]t tyf ljb|f]xL
tKsfn] hf] lxDdtsf ;fy sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] em08f ;dfTg] cys k|oTg u/] ToxLqmddf
xfd|f] P]ltxfl;s lhNnf l;Gw'nLn] klg l;Gw'nLu9L k|x/L rf}sL cfºgf] sJhfdf lnO{
oxf“sf zf]lift–kLl8t hgtfnfO{ o'4åf/f g} o'4 l;sfp“b} / cfºgf] ju{sf]
d'lQmsf] lgldQ ljb|f]xsf] em08f prfNg] c7f]6 u¥of] . ToxL qmddf b]z}e/L
ljb|f]xsf] cfuf] ;lNsb} lyof] eg] pgLx? g]kfnL hgo'4nfO{ lg:t]h kfg{sf] lgldQ
b]ze/L bdgsf gf}6ª\sLx? a'lg/x]sf lyP . To;}qmddf )%@ kmfu'g !$ ut] uf]/vfsf
:s'n] ljBfyL{ lbnaxfb'/ /Dt]nsf] xTof of] ;/sf/n] u¥of] / b]ze/L xTof, bdgsf] hª\unL
/fh >[ª\vnfj4 9ª\uaf6 xufl8 a9fp“b} nUof] . k"j{sf] P]ltxfl;s
lhNnf l;Gw'nL emg} c5'tf] /xg lsg ;SYof] / < d}n] dfly klg pNn]v u/L;s]sL 5',
Tof] /ut aufpg] P]ltxfl;s cj;/ klg oxL lhNnfn] kfPsf] lyof] eg] oxf“ :yflkt
g]tf hf] z]/dfg s'“j/ -d]/f] >Ldfg_ sf] gfd ;'Gg] ljlQs} b'Zdgx?sf] ;ftf]
p8\Yof] / pxf“sf] /fhg}lts 5ljaf6 cQfl;g k'u]sf] b'Zdg /]ljh nfu]sf] s's'/ em}+
cflQP/ xfd|f] 3/kl/jf/ / d]/f] gjfns 5f]/f5f]/Lx? klg pgLx?sf] gh/df ;a}
dfcf]jfbL cyf{t /fOkmnsf] a'n]6 jf:tjdf logLx? g} x'g eg]/ b]Vg yfn]5 .
3/–kl/jf/df tLa| bdgsf] ;'?jft u¥of] / d}n] d]/f] 7"nf] 5f]/L hf] d]/f]
hGd3/ -xtkt] ufh; %_ df 5f]8]sf] lyP+ pgsf] x's{g] jftfj/0f d]/f] cfdfn] g} ug'{
ePsf] lyof] / ToxL a;]/ cWoog ug]{ ;jfndf 5f]/L x's{b} hfb} lyOg . pgL cfºgf]
cWoognfO{ klg a9fp“b} lyOg, Tolta]nf pgL >L p=dfjL dn'jfxLdf cWoog/t lyOg .
pd]/n] cToGt} ;fgf] hf] !) jif{ kf/ u/]/ !! jif{df k|j]z u/]sf] !$ lbg dfq ePsf]
lyof] . ha b]ze/L ;ª\s6sfn 3f]if0ff u/]/ g]kfnLx?dfly cToGt} hª\unL /fhsf]
;'?jft ul//x]sf] lyof] . ToxL qmddf )%( ;fn h]i7 !! ut] zlgjf/sf] lbg 3/df
-ufp“df_ cfºgf] ;fyLx?;“u v]ln/x]sf] cj:yfdf hgtfsf] b'Zdg zfxL ;]gfn] ;fyLx?;“uaf6
vf];]/ nlu 3/d"gL @) ld6/ tn nu]/ # /fp08 uf]nL xfgL xTof ug{ k'u]5 .
tkfO{
klg kf6L{df Ps :yflkt dlxnf g]t[ Pj+ l;Gw'nL lhNnf hg;/sf/ k|d'v x'g'x'G5,
lhNnfsf] l:ylt / hg;/sf/sf ultljlwaf/] klg 5f]6s/Ldf atfOlbg' xf];\ g <
l;Gw'nL lhNnf k"j{s} ;jfndf eGg'kbf{ Pp6f P]ltxfl;s / sDo'lgi6
cfGbf]ngsf] nfdf] k[i7e"dL af]s]sf] lhNnf xf] . oxf“sf clwsf+z cfwf/e"t
ju{x? lg/Gt/ kl/jt{g rfxg] / gof“ rLhsf] ljsf; ug]{lt/ ;w} cft'/ b]lvG5g\ .
)#%–#^ ;fn tfsfsf] s'/f ug'{ kbf{ Clif b]jsf]6f cfhfb, b'uf{ ;'j]bL, bnaxfb'/
/hgdu/ nufotsf JolQmx?n] k~rfotsfndf g} cfºgf] k|f0fsf] cfx'lt lbP/ of] l;Gw'nL
e"dL /Qm/lh+t kf/]/ hfg' eof] . cfh ToxL /Qm/lh+t e"dL l;Gw'nL
af6} k"jf{~rnsf] g]kfnL hgo'4sf] gof“ lemNsf] hGd]/ ;du|k"j{df km}ng]
sfd u/]sf] 5 . To;}n] xfdL cfd kª\lQmdf gof“ r]tgf, gof“ phf{ / gof“
efjdf p4]ngfx? k}bf ePsf] 5, ToxL /utsf] huaf6 kfOnf 6]Sb} g]kfnL hgo'4 cl3
al9x/]sf]5 / Tof] P]ltxfl;s k'i7e"dL;“u ;“u} uf}/jsf] ljifo klg /
r'gf}ltsf kvf{nx? klg xfd|f] ;fd' v8f 5 . lsgsL lhNnfdf :yflkt ln8/x?sf]
>[ª\vnfj4 xTof x'g' / cj;/jfbLx? df}sf 5f]k]/ df}sf s'/L /x]sf] l:yltdf
l;Gw'nLjf;Ln] Pp6f ;j{xf/fju{sf] dlxnf g]t[Tj hGdfPsf] 5 / Tof] gof“ g]t[Tj xf]
eGg] nfU5 . zxLb >[lif b]jsf]6f …cfhfbÚ, b'uf{ ;'j]bL, /hg du/sf] /utsf]
huaf6 hGd]sf] / cfh lhNnf Pp6f -lhpHofs_ sf] l:ylt x'“b} / slxn] cfuf]sf] nKsf
ag]/ jNof] eg] slxn] cfuf]sf] lkmlnª\uf] ag]/ n'Sof], t/ Tof] r/0f u'hfb}{
hgo'4sf] z'?jft;“u} k"j{df g} zxLb hGdfpg] cj;/ klg oxL l;Gw'nLn] k|fKt u¥of] .
Tof] Kof/f] cdn] hxf“ b]jsf]6f bfh'efO{ l6sf b]jsf]6f / 1fg]Gb| b]jsf]6fn] cfºgf]
/ut aufpg] :j0fLd cj;/ k|fKt ug'{ eof] . Tof] /ut aufp“b} hfg] qmddf
lhNnfs} klxnf] dlxnf zxLb hof bfxfn nufot @@% hgf zxLbx?nfO{ klg km]l/ l;Gw'nLn]
g} hGdfof] . k'gM oxf“;Dd cfp“bf cfGbf]ngsf] qmddf afdkGyL o'jfg]tf
dx]Gb| >]i7, lrqgf/fo0f >]i7, sdn b]jsf]6fb]lv clxn];Dd s} ;aeGbf
7"nf] Iflt l;/fxf lhNnfdf 36]sf] 36gf hxf“s} :yflkt o'jf g]tf >4]o z]/dfg
s'“j/ / df]xgrGb|sf] /ut aUof] . To;n] l;ª\uf] kf6L{ kª\lQm / cfd
lhNnfjf;LnfO{ Psk|sf/sf] zf]sfs'n l:yltdf aufOlbof] eg] qmflGtsf/L lsQfnfO{ emg\
hfHjNodfg eP/ /0fg}lts k|Tofqm0fsf] of]hgf k"/f ug{ lg8/tfsf ;fy cl3a9\g] /
pxf“x?sf] /utn] g]t[Tj u/]sf] cg'e"t u/fPsf] 5 . nfU5 of]
k|lqmof;“u;“u} lhNnfn] Ifltdfq Joxf]/]sf] 5}g, To;sf pknlAwsf kf6fkIfx? klg
w]/} hGd]sf 5g\ . of] ;QfnfO{ w/f;foL kfg{ ufp“–ufp“af6 gof“ ;Qfsf
e|'0fx? gof“ z}nLaf6 kl/rflnt eO/x]sf]5, hxf“ nfvf}+ kLl8t hgtfx? gof“ ;QfcGtu{t
;+rflnt 5g\ / lgikIf 9ª\uaf6 Gofo ;Dkfbgsf sfdx? u/L/x]sf 5g\ . oBkL
qmflGtsfndf xfdLn] Wj+z / lgdf{0fsf sfdx?nfO{ tfnd]n ldnfpg] ;jfndf slxn] cGo /fhgLlts
bnx?;“usf] sfo{ut PstfnfO{ klg tfnd]n ldnfP/ nlu/x]sf 5f}+ . ;du|tfdf
lhNnfsf] ultljlw plrt 9ª\uaf6 sfo{ ;Dkfbg tyf Gofo ;Dkfgsf sfdx? eO{/x]sf 5g\
eg] cfGbf]ngn] hGdfPsf] gof“ lhDd]jf/Lsf ;fy gof“ r'gf}lt klg gof“
g]t[Tjsf] ;fd' v8f 5 eGg] cg'e"t d}n] ul//x]sL 5' .
zxLb
kl/jf/sf] gftfn] cGo zxLb kl/jf/nfO{ s] zGb]z lbg rfxg' x'G5 <
nfvf}+, s/f]8f}+ hgtfsf] d'lQmsf] lglDt g]kfnL wtL{df /ut aufP/ hfg] ltg}
dxfg\ dfG5]x?sf cfkmGthg cyf{t dxfg\ cfdf, jfjfx?sf] hLjg ;ª\lugL jf pxf“x?s}
5f]/f5f]/Lx? x'g' cToGt} uf}/jsf] s'/f xf] . h'g ju{;“u u'dfpgsf] lglDt
xTs8L l;jfo cGo s]xL 5}g ToxL ju{n], ltg} ;j{xf/fju{sf] ;Gtfgn] cfh g]kfnL
wtL{df /ut kf]v]/ ljZj qmflGts} 9f]sf vf]Ng] Pp6f ;'–cj;/ k|fKt u/]sf] 5, o; ;Gbe{df
kL8f xf]Og, cfuf] cf]sNg] / zf]snfO{ zlQmdf abNg] tyf cfkmGtsf] b'Mvb 38Ldf klg
cfj]unfO{ ljj]sdf ?kfGt/0f u/L ufp“–ufp“af6 ljb|f]xsf] lemNsf] km'Sb}
b]zLo ;fdGtjfb, ef/tLo lj:tf/jfb tyf cd]l/sL ;fd|fHojfbsf lj?4 gof“ n8fO{+sf]
;Gb]z lb+b} cf–cfºgf] 7fp“af6 Pstfj4 xf]p“ olta]nf xfd|f zxLbsf cfkmGthgx?
zf]sdf x}g k|ltj4 eP/ Psl9Ssf aGg] lxDdt u/f}+ lht ;'lglZrt 5 . clGtddf
ljho ltg} dxfg\ ;j{xf/f hgtfsf] g} x'g] 5 . b]ze/Lsf zxLb kl/jf/x? Psl9Ssf
eP/ g]kfnL ;fdGtL ;Qfsf tfgfzfxx?nfO{ ;Qfaf6 v;fNg] lxDdt u/f}+, zxLbx?sf] ;kgf
;fsf/ eP/} 5f8\g] 5 .
zxLb
kl/jf/sf] tkm{af6 kf6L{ g]t[TjnfO{ s]xL ;'emfj <
x'gtM xfd|f] kf6L{sf] g]t[Tj cf“z', xf“;f] / kL8fsf] aLraf6 / g]kfnL
hgo'4sf] ju{ ;ª\3if{, kf6L{ hLjgsf] @ nfOg cGt/;ª\3if{af6 hGd]sf] Pp6f :kfltnf]
/ wfl/nf] xltof/sf] ?kdf v8f ePsf] 5 . Toltdfq sxf“ xf] / ljZjsf gj
k|ltlqmofjfb / 3/]n' k|ltlqmofjfbLx?s} nflu klg Pp6f kmnfd] Ro"/fsf] ?kdf
xfd|f] kf6L{ g]t[Tj ;fljt ePsf] 5 . nfU5 k|r08kyn] ;a} ljrf/ / ;a}
k|j[ltx?nfO{ ;d]t åGåjfbL eP/ x]g{ ;Sg] / ;+;f/nfO{ Pp6f ;xL lbzf lgb]{zg ul//xg]
5 . g]kfnL hgo'4df /ut aufpg] zxLbsf cfkmGthgx?nfO{ gof“ ljrf/n] n}; u/fp“b}
glhsaf6 ljrf/sf] ;xof]u ug{ h?/L 5 . ;j} zxLb kl/jf/x?nfO{ k|ToIf g]t[Tjn]
e]6g g;s] tfklg e]6\g] ljljw ?kx? x'G5g\ lt ?kx? dWo] Pp6f g Pp6f ?k ckgfP/
kf6L{sf] g]t[Tj kª\lQmn] x/ ;do ljrf/ lbO/xg' k5{ . kf6L{ dxfg\ /
j}1flgs 5 Tof] j}1flgstfnfO{ ;xL 9ª\n] ºo"hg ug{ ;sf];\ / ;Sg] lxDdt klg
kf6L{ g]t[Tjn] ug{ cfjZos 5 .
cGtdf
yk s]xL eGg' x'G5 ls <
olta]nf cfd zxLbsf kl/jf/x? cfTd;ª\3if{sf] kL8fdf lklN;/x]sf 5g\ . cToGt} ckfª\u / 6'x'/f] ePsf] dxz'; klg u/L/x]s} x'G5, of] 38Ldf o:tf] ;Dj]bgzLn l:yltdf tkfO{+n] xfd|f] hLjgdf ePsf / 36]sf ;TotYo 36gfx?sf af/]df 5fk]/ nfvf}+ s/f]8f}+ z'elrGts g]kfnL hgtfsf] ;fd' k'¥ofpg] hf] hdsf]{ u/L /xg' ePsf] 5 o;n] gof“ t/ª\usf Pp6f l:k|6 ;dfTg d2t k'¥ofpg] 5 . hgfb]zn] ;w} hgtfsf] cfjfh jf]s]/ lx8f]; oxL sfdgf .
d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com