jif{ !#            c+s $&,           sflt{s @$,          @)^!          Year 13,              Issue 47,          November 9,  2004 

cg'e"lt

d]/f] 8fo/L o;/L cw'/} /x\of]

           – clu|d

        d]/f] hGd ef/tsf] dWok|b]zsf] gfuk'/df ;g\ !(*! sf] h'nfO{ @^ tfl/sdf cfdf ldgf lu/Lsf] sf]vaf6 ePsf] xf] . a'jf lnnfaxfb'/ lu/Lsf] Toxf“ NCCF sDkgLdf hflu/ lyof] . kl5 a'jfsf] ;?jf ef]kfn ePkl5 d]/f] lzz' sIff OG8f}/sf] Ps af]l8{Ídf  eof] .

        Toxf“ /x+bf cfdf lgs} lj/fdL kg'{ ePkl5 cfdfsf] pkrf/sf] cfly{s ef/n] Toxf“ hLjg u'hf/f grn]/ xfdL cfºg} b]zsf] /f]Nkf uh'n ufp“df kmSof}{+ . To;kl5 d}n] oxLsf] df=lj= df egf{ eO{ @)%$ ;fndf SLC lbP+ t/ d]/f] SLC lalu|of] .

        @)$( ;fnsf] :yfgLo r'gfjdf a'jfn] ;+hdf]af6 uh'ns} Pp6f jf8{ ;b:odf efu lnP/ lhTg' klg eof] . h;n]ubf{ ;+=h=df] sfo{stf{x? xfd|f] 3/df cfpg] qmd a9\g yfNof] . o;}sf] k|efjaf6 d /fhgLlttkm{ cfslif{t eP“ . o;/L sIff * b]lv d}n] qmflGtsf/L ljBfyL{ /fhgLlt ug{ yfn+] . @)%^ ;Fndf sIfF !) DFf k9\bf v]/L d}n] ;j{xf/f ju{sf] ;xfos b:tf YCL sf] ;b:otf kfP“ . of] ldlt @)%^ r}q !* ut] lyof] . d]/f] hLjgsf] klxnf] v';Lsf] IF0f lyof] . lsgls d ;j{xf/f k|ltlglw x'g'k'u]sf] lyP“ .

        z'?z'?df YCL df /x]/ 3/af6} :yfgLo sfd ub}{ / ljBfyL{ /fhgLlt ub}{ uP“ . kl5 sfdsf] rfk klg a9\of] / o'4df xfd|f] dfu ePkl5 @)%% sflt{s !% ut]b]lv k"0f{sflng sfo{stf{ eP/ o'4df xf]ldP“ . of] d]/f] bf];|f] v';Lsf] IF0f lyof], sf/0f d ca ;j{xf/f ju{sf] d'lQmsf nflu n8\g] l;kfxL ePsf] lyP“ /, sfdsf] lhDdf klg hgd'lQm ;]gfs} ;xfos zlQm hgldlnl;ofdf lyof] . of] cjlwdf d}n] ;}Go tflnd klg lnP“ . t/ ckm;f]r dnfO{ kf6L{n] ;]gfdf w]/} ;do /xg lbPg, dnfO{ ;f+u7lgs sfo{stf{ agfof] . t/ d]/f] tLa| rfxgf eg] hgd'lQm ;]gfd} /x]/ Aof6n lkmN8df n8\g] lyof] . o;n] dnfO{ yf]/} lg/f;f agfof] tfklg kf6L{sf] lgb]{zgnfO{ :jLsf/ ug'{ d]/f] st{Jo ePsf] x'gfn] v6fPsf] sfddf hfg' k¥of], d uP“ .

        @)%^ ;fnsf] efb| @* ut] dnfO{ kf6L{ ;b:otf lbOof] / z]ndf /fvL uf=h=;=df k7fO{of] . of] d]/f] hLjgsf] ;a}eGbf v';L / cfgGbsf] IF0f lyof] . t/ d leqsf] hg;]gf d} /x]/ sfd ug]{ OR5f eg] !)) af6 (( klg em/]sf] lyPg / hltv]/ klg dflyNnf] g]t[Tj;+u dfu /fVg 5f]l8g / dflyaf6 klg tkfO{sf] clxn] ;+u7g d} cfjZos 5 eGg] pQ/n] klg slxNo} 5f]8]g . of] d hfg kfpg' k5{ eGg] / dflyaf6 ;+u7g d} a; eGg] bf]xf]/L lgs} jif{ rln/x\of] . oxL qmddf @)%^ s} d+;L/b]lv ;+rflnt hglbzf cleofgdf d nufPt cGo @ hgf xfd|f] sfo{ IF]qaf6 Ko"7fg hfg] df}sf ldNof] . hglbzfdf sfd ubf{ dnfO{ /fhg}lts kl/kSjtf / j}rfl/s :t/df s]xL ljsf; eof] . of] d]/f] hgtfsf] dxfljBfno aGg k'Uof] . hxf“af6 d}n] w]/} s'/f l;Sg] df}sf kfP“ . cleofgsf] ;ldIffdf lhNnfn] xfdL k/]sf] IF]qnfO{ ;a} eGbf /fd|f] ljsf; egL d'NofÍg ubf{ dnfO{ cfºgf] sfd k|lt cfTd;Gt'li6 k|fKt eof] .

        cleofgaf6 kms]{kl5 dnfO{ CS agfOof] / b'O{ jf=h=;= x]g]{ lhDdf lbOof] . To;a]nf :yfgLo hg;QF lgdf{0f k|lqmof rn]sf] lyof] / dnfO{ jf=h=;= k|d'v klg agfOof] t/ d]/f] dfu k'gM ;]gf d} hfg] /x\of] . Tof] a]nf klg pxL /]l8d]6 pQ/ ldNof] ætkfO{sf] ;+u7g d} sfd 5 .Æ

        o;} ;dodf d Ps hgf sd/]8 k|lt cfslif{t ePsf] lyP“ hf] d]/f] PstkmL{ g} lyof] . pxf“ sf] s] lyof] dnfO{ yfxf lyPg . of] s'/f d}n] sfd ub}{ hf“bf dflyNnf] lgsfodf klg hfgsf/L u/fPsf] lyP“ . of] qmd dfly sxf“;Dd k'Uof] dnfO{ hfgsf/L ePg . o;} qmddf @)%* ;fndf jftf{ a]|s eO{ 3f]/fxL nufotsf lhNnf cfqmd0fsf] sfo{qmd /x]5 d Tot} v6\g] df}sf k¥of] .

        ;+s6sfnkl5 lhNnfdf Jofks bdg u¥of] / uh'ndf cln rsf]{ eof] . xfdL e"ldut ?kd} cfºgf ultljlw u/L /x\of}+ . @)%* ;fn r}q ^ ut] dnfO{ kf6L{ ACM agfPsf] hfgsf/L lbPkl5 eg] d]/f] ;]gfdf hfg] rfxgfdf sdL cfof] . lsgls Ps kl5 csf]{ u/L dnfO{ ;+u7g tkm{ g} a9'jf u/]kl5 ca ;f“lRrs} dnfO{ kf6L{n] ;]gfdf hfg glbg] /x]5 eGg] kg{ uof] . To;}n] d]/f] OR5fdf kfgL kg{ yfNof] . kf6L{n] jf:tjdf dnfO{ cfjZos / plrt d'NofÍg u/]s} xf] To;df d]/f] s'g} ;+sf / cljZjf; xf]Og t/ d]/f] rfxgf eg] ;]gf d} ePsf] xf] . oxL qmddf r}q !* ut] ln:g]df b'Zdg;+u le8Gt eof] . pQm le8Gtdf d klg ;xefuL x'g kfP“ t/ lgz:q ?kdf /xg' kbf{ dnfO{ cfTdUnfgL / lxgtfaf]w eof] . cfkm" h:t} c? o'jfx? aGb'ssf df]x/Lx?af6 uf]nLsf k/f{;+u n8]sf 5g cfkm" eg] cGo sfd u/]/ o'4sf] cg'ej lng' kbf{ dnfO{ d'6'df c;fWo 7"nf] uf“7f] k/]sf] dx;'; eof] . Tolta]nf dnfO{ ;j{xf/f kf6L{sf] ;b:o eP/ b'Zdgtkm{ Pp6f uf]nL;Dd xfGg gkfO{ dl/g] eof] eGg] lrGtfn] lgs} ;tfof] . t/ dnfO{ ;xL ljrf/n] lgb]{zg u/]sf]n] cfkm"nfO{ w}o{tfdf /fv]+ / kf6L{sf] h'g;'s} sfd klg t o'4 df]rf{s} xf] eg]/ ;DxflnP“ .

        pQm cleofgaf6 lkmtf{ eP k5fl8 xfd|f] Pl/ofdf xfd|f] dxfg\ / cfd ;j{xf/fju{sf] cfzfsf] k'Gh alg/x]sf] hgd'lQm ;]gfsf] @ j6f sDkgL cfpg] lgwf] eof] xfd|f] l;¨f] kf6L{ sld6L ToxLsf] Joj:yfkgdf h'6\g yfNof}+ . @ lbg k5fl8 d ToxL :yfgdf k'u] hxf“ xfd|f] ;]gf cfpg] ;Dks{ lyof] . Toxf“af6 gfsf;Dd lng hfg] va/ cfof] pQm va/ cg';f/ d g} lng uP“ xfdL uPsf]] s]xL ;dokl5 ;]gfx? cfpg' klg eof] . t/ h'g p2]Zosf;fy xfd|f] ;]gf Toxf“ cfPsf] lyof] sf/0f a; Tof] ;]gf lkmtf{ x'g] eP5 To;}n] dnfO{ cGoq} hfg' kg]{ eof] . /ftL w]/} ;do lalt;s]kl5 dfq xfdL ;Dks{df k'U5f}+ . /ftL ;do w]/} uPsf] x'“bf Toxf“sf] ACS ;+u ukm ug{ kfOPg, Toxf“ v6\g] ACS sd/]8nfO{ d klxn] g} /fd|/L lrGby] . csf]{ lbg ACS ;+u a:bf pxf“n] xfdLnfO{ ToxL a;L ;xof]u ug{ cg'/f]w ug'{eof] . @ lbgsf] a;fO{ k5fl8 d k'gM Pl/of lt/ kmls{g] ;Nnfx adf]lhd Toxf“af6 lx8]+ / lx8\g] ;dodf d}n] cufl8b]lv g} k|:tfj /fv]sf] sd/]8 klg ToxL sDkgLdf ePsf] x'“bf lgisif{sf] nflu Ps j6f kq n]vL 5f]8]/ d Toxf“af6 lkmtf{ eP“ .

        d Pl/oflt/ kms]{kl5 xfd|f] Pl/of sld6Lsf] cGt/lqmof / ljz]if 5nkmn /x]5 . o;} qmddf Pl/of sfof{nodf kq cfPsf] /x]5 pQm kqdf dnfO{ / s= lah'nLnfO{ af]nfOPsf] /x]5 ToxL cg'?k d / ljh'nL Toxf“af6 af]nfOPsf] :yfglt/ k|:yfg u¥of}+ . xfdL k|:yfg t u¥of}+ t/ sfd eg] yfxf lyPg ls xfdL s] sfdsf] nflu hfb}5f}+ . af]nfOPsf] ldltdf xfdL t k'Uof}+ t/ xfdLnfO{ af]nfpg] sd/]8x? eg] cfOk'Ug' ePg, t;y{ xfdL csf]{ lbg;Dd ToxL“ a:of}+ . csf]{ lbg klg ;f+emsf] #M)) ah];Dd gcfPkl5 s=lah'nL Toxf“af6 lx8\g' eof] eg] d / Ps hgf sd/]8 eg] pxf“x?nfO{ kv]{/ a:of}+ . klv{/x]sf] ;dodf ;f+em %M)) ah] pxf“x? cfpg' eof] . Ps hgf sd/]8 d}n] lrg]sf] / Tof] Pl/ofsf] % g+= lhDd]jf/L sd/]8 x'g'x'GYof] . pxf“;+u cfpg' ePsf cGo sd/]8x? vfgf agfpglt/ nfUg' eof] eg] d / pxf“ 5nkmnsf] nflu a:of}+ . 5nkmndf a;]kl5 dfq dnfO{ yfxf eof] ls d}n] cufl8b]lv ljjfxsf] nflu /fv]sf] k|:tfjsf] g} 5nkmn /x]5 . 5nkmn nfdf] g} eof], lsgls Toxf“ s'g} xNsf s'/f lyPg . Toxf“ cfºgf] eljiosf] s'/f lyof] cGtdf nfdf] 5nkmn kl5 lgisif{df k'Uof}+ . lgisif{ ;sf/fTds g} lg:Sof] .

        pQm lbgaf6 xfd|f] kqaf6 g} e]63f6 x'g] u¥of], sf/0f pxf“ d'Vo kmf];{ cGt/ut l; sDkgLdf sfo{/t x'g'x'GYof] / d kf6L{ ACM ePsf] sf/0f lglZrt sfo{IF]q lnP/ a;]sf] lyP“ . oxL qmdaf6 cufl8 a9\b} hf“bf /f]Nkf lhNnfsf] ;+o'Qm hg;ldltsf] bf];|f] clwj]zg eof] . d uf=h=;= sf] pkk|d'v ePsf] x'“bf Tof] clwj]zgdf ;xefuL aGg k'u“] . Toxf“af6 kmls{g] qmddf d}n] s] s'/f yfxf kfP“ eg] ;+u7g IF]qaf6 klg ljleGg txsf sd/]8x?nfO{ ;]gf IF]qdf ;dfj]z u/fpg] /x]5 . pQm s'/f yfxf kfO;s]kl5 d leq /x]sf] ;]gfsf] OR5f tLa| ?kn] km]/L aflx/ cfof] / Tof] Pl/ofsf OGrfh{ sd/]8x? ;dIF d]/f] OR5f /fv]“ . lgs} ax; kl5 d ;kmn eP“ / cGtdf d]/f] OR5f k"/f x'g] eof] . cyf{t d ;]gf IF]qlt/ v6\g] eP“ . o;/L @)%% ;fn b]lvsf] d]/f] rfxgfn] @)%* sflt{s @& ut]b]lv ;fsf/ ?k lnof] . ;}Go k+lQmdf d ;dfj]z ePkl5 dnfO{ o'4 lht]sf] cg'e"lt eof] . ;+u;+u} ljz]if sfdsf] lhDdf lnP/ xfd|f] Knf6'g af6 * hgf hfgsf] nflu tof/ eof}+ sfd eg] yfxf lyPg t/ klg ofqfdf nfda4 g} lyof}+ . cGtdf xfdL /f]Nkf lhNnfsf] l;dfgfdf k'Uof}+ Toxf“ k'u]kl5 cGo Knf6'gsf sd/]8x? klg cfpg' ePsf] /x]5 To;} u/L Secondary Forse sf] P sDkgL klg cfPsf] /x]5 Toxf“ uPkl5 dfq yfxf eof], xfdL s'g} Action sf] nflu hfb}5f}+ . xfd|f] ofqf w]/} nfdf] eof] cGtdf xfdL clGtd nIosf]nflu clGtd :yfgdf k'Uof}+ . af6f]sf] ofqf dnfO{ w]/} /dfOnf] nfUof] . klxn] Pl/ofdf dfq a:bfsf] cg'e"lt eGbf ;}Go kmd]{zgdf cfPkl5 lk+h8fsf] rl/ v'nf cfsfzdf p8];/L cg'e"lt e}/x]sf] lyof] . oxL qmd;+u} xfdL cGtdf slknj:t' lhNnfsf] rGb|f}6f Onfsf k|x/L sfof{nodf cfqmd0f ug{ k'Uof}+ sfjf{xL d]/f] lhjgsf] klxnf] lyof] . to klg P;N6 u'|kdf ePsf] x'“bf w]/} v'zL nfu]sf] lyof] . t/ ckzf]r pQm b'Zdgsf] Sofdkdf xfdL c;kmn eof}+ jf b'Zdg xfdL Toxf“ k'Ug' eGbf cufj} aflx/ uO;s]sf] /x]5 of]af6 klg :ki6 lyof] ls b'Zdg xfd|f] zlQmb]lv slt ltnldnfPsf] /x]5 cGoyf zx/L IF]qdf /x]sf] / k"j{ klZrd hf]8\g] /fhdfu{df cjl:yt rf}lssf slyt kx/]bf/x? cfºgf] SofDk 5f]8]/ a:bf /x]5g\ . xfd|f] l6d Toxf“af6 lkmtf{ eof] .

        xfd|f] l6d bfª lhNnfdf k|j]z u¥of] . l6d cem} klg s]Gb|Lt g} lyof] . To;}n] ;xh} cg'dfg ug{ ;lsGYof] ls cem} xfdL csf]{ sfjf{xLsf] nflu tof/Ldf 5f}+ . o;} qmddf sdf08/ u'|k cufl8 ;j]{sf]nflu hfg'eof] eg] xfdL lglZrt ;Dks{ lnO{ al;g} /x\of}+ . k5fl8 cfPsf] hfgsf/L cg';f/ xfdL lbPsf] :yfgdf k'Uof}+ . Toxf“ k'u]kl5 sdf08/ sd/]8;+u e]6 eof] . xfdL /ftL l9nf] k'u]sf] x'“bf /ftL ;'Tg] sfd x'G5 / csf]{ lbg laxfgsf] vfgf vfO;s] kl5 xfd|f] sfjf{xLsf] af/]df cf}lrTo / gSizf cWoog x'G5 gS;f cWoog kZrft xfdL vfgf vfP/ af6f] nfU5f}+ . Tof] /ft xfd|f] h+undf g} jf; x'G5 . csf]{ lbg laxfg xfdL p7]/ xltof/ ;kmf ug{lt/ nfU5f}+ / To;lbg laxfgsf] vfgf xfdLn] cfkm};+u lnP/ uPsf] gf:tf vfP/ a:of}+ . lbp;f] xfd|f] /fhg}lts k|lzIf0f rN5 pQm /fhg}lts k|ltIF0fn] d lt dxfg\ zxLbx?sf] egfO{ :d/0f ug{ k'U5' . tL zxLb kl/jf/n] labfO lbO/ k7fpg] ;dodf o'4 lht]/ cfpg', o'4nfO{ slxn] klg la;fpg glbg' eg]sf cleJolQm ;Demg' k'U5' / dnfO{ cem a9L lhDdfn] bflj/x]sf] dx;'; ug{ k'Ub5' . d leqleq} Pp6f ;+sNk ug{ k'Ub5' ls obL b'Zdgsf] SofDk sAhf ug]{ qmddf cfjZos k¥of] eg] ;j{k|yd d d]/f] /ut aufpg] 5' t/ o'4 eg] h;/L klg lhTg} k5{ . o;/L xfd|f] l6dn] gf:tf vfG5 / lbp;f]sf] #M)) ah]af6 xfd|f] ofqfsf] yfngL x'G5 . d Ps k6s ;a} sd/]8x?sf] cg'xf/df lgofn]/ x]5'{ ;a}sf] cf“vfdf Ps k|sf/sf] rds lyof] eg] cg'xf/df ;a}sf] abnf efjsf] cfqmf]z knfPsf] cfef; x'GYof] . ;a} sd/]8x? b'Zdgsf] SofDk sAhf ug{sf] nflu cft'/ b]lvg' x'GYof] . pQm b'Zdgsf] SofDk lbp;f] g} sAhf ug]{ to ePsf] lyof] . lsgeg] ;f+em ^M)) jf ^M#) ah] b'Zdg cfºgf] cfTd/Iffsf] nflu SofDknfO{ 5f]8]/ aflx/ ;'Tg hf“bf/x]5g\ . o;}nfO{ dWogh/ u/]/ xfd|f] l6d cufl8 al9/x]sf] lyof] . cfqmd0f lbp;f] ug]{ ePsf] x'“bf b'Zdgn] xfdLnfO{ cufl8 g} b]Vg ;SYof] To;}n] xfdL af6f]df w]/} ;hutfsf;fy al9/x]sf lyof}+ . st} Duck Run st} Crabaling t st} Ban Run kf]lh;gdf . ha b'Zdgsf] SofDksf] glhs k'U5f}+ cem w]/} ;ts{tfnfO{ ckgfp5f}+ . lsgeg] xfd|f] l6d @ efudf af“l8Psf] lyof] . ! efuaf6 xfdL k'u]sf lyof}+ t/ csf]{ efuaf6 gcfpg ;S5 To;}n] w]/} xf]lzof/ eP/ xfdL cufl8 a9\of}+ / cf–cfÎgf] cfs{ kf/]/ se/ lnP/ a:of}+ . ;do af“sL g} lyof] pb\3f6g kmfP/ x'gsf] nflu . d eg] cft'/ lyP“ b'Zdgsf] 5ftLdf ;j{xf/f ju{sf] d'lQmsf] em08f uf8\g . To;}df ;don] l7s %M#) df ;'Osf] l6s l6s cfP/ /f]lsG5 / xfd|f] klxnf] kmfo/ LMG ;'? u5{ . kmfo/;+u} xfdL klg cufl8 a9\5f}+ . cufl8;Dd ;'g;fg Tof] sf]Onfaf;sf] jftfj/0f /0fe"lddf kl/0ft x'G5 . b'Zdgx? n8\g] eGbf klg efu]/ cfºgf] Hofg hf]ufpglt/ nfu]sf lyP . of] qmd w]/} rn]g % ldg]6df k"0f{ rf}sL sAhfdf k¥of] . sAhf kZrft rf}sL ck|]zg ug]{ sfd z'? x'G5 / Toxf“ cfTd;dk{0f u/]sfx?;+u o'4 ;fdu|Lsf] af/]df vf]h u/]kl5 ljho gf/f sf]Onfjf; e/L 3lGsg yfN5 . o;/L Toxf“af6 !# yfg #)# /fOmn, ! yfg ;6ug / @ yfg l/jNj/ cGo uf]nL / y'k|} o'4sf ;fdu|L af]sL xfdL xfd|f] af6f] nfU5f}+ . l6dnfO{ ;'/Iffsf] b[li6sf]0fn] @ efudf ljefhg ul/Psf] lyof] . xfd|f] 6Ld k'gM cufl8 lnPsf] ;]N6/ ePsf] :yfgdf k'U5 . ToxL tkm{ a9\5 . ToxLaf6 xfd|f] l6d xfd|f] u[x IF]q jf ljZj ;j{xf/f ju{sf] cf:yfsf] k'Hg /f]Nkf cfof}+ . xfdL /f]Nkf k|j]z k5fl8 ;a} cf–cfºgf] sfo{ IF]qlt/ nfU5f}+ sfo{ IF]qdf cfO;s]kl5 xfdL 3/df e]63f6sf] nflu ljs]Gb|Lt x'G5f}+ . ;a} ;fyLx? 5'l§sf] cjlwel/ 3/df uP/ a:g' x'G5 t/ d]/f] 3/ :j]t 7fp“df ePsf]n] ubf{ ! lbg uP/ e]63f6 u5'{ / afsL ;do Pl/ofsf ;fyLx? ;+u g] latfp5' . lglZrt ;Dks{ kl5 xfdL xfd|f] Knf6'g sf] lzlj/ lt/ nfU5f}+ . lzlj/ l;wfPkl5 xfdL sfo{ If]qlt/ g} lyof}+ . xfd|f] sfo{IF]q % / ^ g+= Pl/of ePsf] x'“bf sdf08/ sd/]8n] Knf6'gsf] cfwf zlQm lnP/ % g+= Area hfg' eof] eg] d;+u cfwf zlQm ^ g++ Pl/ofdf g} a:of] . Ps lbgsf] s'/f xf] xfdL ^ g++ Area df a;]sf] ;a} l6d ^ g+= Pl/ofn] /fv]sf] kf6L{ k|lzIF0fdf a;]sf lyof}+ sdf08/n] k7fPsf] kq k|fKt eof] . Tof] kqdf dnfO{ af]nfpg' ePsf] /x]5 t/ /ft kg{ nfu]tfklg kq lnP/ cfPsf] sd/]8 h;/L klg hfg'k5{ eg]kl5 d % g+= Pl/oflt/ nfU5' . Tof] lbg af6f]df af; a;L csf]{ lbg lbPsf] ;Dks{df k'u]+ . Toxf“ k'Ubf ;Dk"0f{ sd/]8x?n] vfgf vfO;Sg' ePsf] lyof], d klg vfgf vfP/ cfPkl5 sdf08/ sd/]8;+u e]6 x'G5 . sd/]8n] ToxL Pl/of OGrfh{ s=lIflthnfO{ af]nfpg' x'G5  / xfdL a;]/ ukm ug]{ qmddf s=lIFlthn] eGg'x'G5– …s] ug]{ ;d:of ;dfwfg xf]nf eg]sf] t emg\ aNem]/ cfpg] u5{ .Ú dnfO{ zÍ]t ub}{ eGg'x'G5 . d Ps l5g cndndf g} k5'{ / nfU5 s]xL u8a9L 5 / s=lIflthnfO{ eG5'– s'/f s]xf] v'nfP/ /fVg';\ d of] 3'dfO{ lkm/fO{ u/]sf] s'/f a'¤b}g . To;kl5 pxf“n] tkfO{nfO{ oxf“ ljjfx ug{sf] nflu af]nfOPsf] xf] t/ ljjfx eGbf cufl8 oxf“ 5nkmn ug'{kg]{ b]v]/ . efjgfnfO{ kq uPsf] /x]5 ls tkfO{sf] af6f] nfUg';\ d d]/f] af6f] nfU5' . tkfO{;+u d]/f] ;DaGw x'g ;Sb}g / clxn] 3/ hfg] eg]/ cfpg' ePsf] 5 / dnfO{ cfpgf;fy} ljleGg k|sf/sf s'/f u/]/ l/;fpg' eof] dnfO{ ljZjf; nfUb}g t/ klg pgn] o:tf] eg]kl5 ljZjf; / z+sfsf] s'/fnfO{ Vofn ug'{ kg]{ b]lvG5 . olt eg]kl5 pxf“ r'k nfUg' x'G5 . d}n] pxf“;+u eg] To:tf] kq n]v]g / obL pxf“nfO{ Tof] kq n]v]sf] jf pxf“n] kq kfpg' ePsf] 5 eg] cIf/nfO{ bhfpg ;lsG5 / d cIf/ bhfpg tof/ 5' . olt eg]kl5 d r'k nfu] . olts}df pxf“n] eGg' eof] ls kq t hnfO{ ;Sg' eof] /] .

        olt s'/f u/]kl5 xfdL sfo{qmd xnleq k|j]z u5f}+ . d leq k:gf;fy d]/f] cf“vf s=efjgfk|lt hfG5 t/ pgsf] cf“vf eg] dnfO{ b]Vgf;fy /ftf x'G5g\ / Pslt/ df]l8G5g\ dnfO{ nfU5 l/; t w]/} p7]sf] /x]5 . sfo{qmdsf] z'?jft x'G5 / xfd|f] jf d]/f] Wofg Psl5g sfo{qmdlt/ df]l8G5 t/ l5g e/d} cufl8 s=lIflthn] eg]sf] s'/fdf 3f]lTng yfN5' . /, d]/f] dgdf cg]sf}+ cg'Ql/t k|Zgx? v8f x'G5g\ . s] ;f“Rr} pgn] Tof] kq kfP xf]nfg\ < Tof] kq n]Vg] dflg; sf] xf]nf < Tof] kq n]Vg] dflg;sf] d;+u s] l/;OjL lyof] xf]nf < st} kq gkfP/ cfºgf] ljrf/ d k|lt ?kfGt/0f eP/ gf6s /r]sf] t xf]Og < ofjt k|sf/sf y'k|} k|Zg d]/f] ljrf/df lgl:sP . pQ/ eg] st} e]6fPg . o;} qmd;+u} sfo{qmdsf] cGTodf z'esfdgfsf] nflu dGtJo /fvL lbg pb\3f]ifs sd/]8n] dnfO{ af]nfpg' x'G5 Tolta]nf dfq d em;+u x'G5' / cfkm"nfO{ :jefljs agfp“b} dGrdf pleG5' / ldNbf gldNbf @÷$ zAbn] Tof] sfo{qmddf lgjf{lrt hg;Qfsf kbflwsf/Lx?nfO{ z'esfdgf dGtJo lb+b} labf x'G5' . sfo{qmd l;lwPkl5 xfdL vfgf vfP/ ;'Tgsf] nflu hfG5f}+ . s=ljj]s -xfd|f] sdf08/_ / s=lIflth tn ufp“df ljz]if sfd ePsf] x'“bf ef]ln laxfg 5nkmn u/f}+nf elg lx8\g' eof] / d xfd|f] Knf6'g u'|k;+u ;'Tg] sf]7flt/ nfu] Toxf“ k'u]kl5 ;]S;g sdf08/nfO{ l8p6L ldnfpg] lhDdf lbP/ d ;'ltxfn] . Tolts}df aflx/af6 efjgfsf] l6dsf] ;]S;g sdf08/n] dnfO{ aflx/ af]nfpg' eof] / aflx/ uP“ . aflx/ uPkl5 pxf“ dnfO{ tkfO{ / efjgfsf] s] xf] efjgfnfO{ ptf k7fPsf] 5' tkfO{ klg hfg'; / 5nkmn ug'{; eGg'eof] To;kl5 Tot} nfu“] hxf“ efjgf hfg'ePsf] lyof] . d Toxf“ k'u]kl5 clejfbgsf] qmd rN5 / xftx? ldnfp5f}+ / klxn] ;fdfGo cf}krfl/ssf] qmd cufl8 a9fp5f}+ . ;fdfGo cf}krfl/ssf] qmd k"/f ePkl5 xfdL d"n s'/flt/ nfU5f}+ . d"n s'/f kqsf] af/]df ;f]w vf]h ubf{ d}n] sf]Onfjf; sfjf{xL eGbf cufl8 / rGb|f}6 eGbf k5fl8sf] ;dodf bfªaf6 Pp6f kq k7fPsf] lyP“ ToxL kqnfO{ ufoj agfO{ csf]{ kq n]lvlbPsf] /x]5 . s'/f oxf“;Dd kQf nfUof] t/ pxf“nfO{ cem} ljZjf; lbnfpg afsL g} lyof] . ls Tof] kq d}n] n]v]sf] xf]Og nfdf] ;dosf] 5nkmn kZrfot d}n] pxf“nfO{ ljZjf; lbnfpg ;kmn eP“ / xfd|f] 5nkmnnfO{ la;fP/ xfdL cf–cfºgf] 7fp“df uP/ ;'Tof}+ .

        csf]{ lbg laxfg s=lIflth / s=ljj]s cfpg' eof] / xfdL k'gM 5nkmndf a:of}+ /ftL u/]sf] 5nkmnsf] lgisif{ klg ;'gfOof] / ToxL“af6} ljjfx u/]/ cfºgf] kmd]{zgdf hfg] ;Nnfx adf]lhd xfdL To;} Pl/ofdf /x]sf] uf=h=;= sf] df]rf{ clwj]zg lt/ nfU5f}+ . af6f]df hf“bf k'gM d]/f] Knf6'gsf] ;fOgf]df alxgL kg]{n] k'gM efjgfnfO{ ljleGg s'/f nufPsf] x'gfn] /ftL ;'Tg] ;dodf efjgfn] dnfO{ k'gM af]nfpg' x'G5 . Toxf“ klg xfd|f] nfdf] ;do kl5sf] 5nkmn kZrft\ ;sf/fTds s'/fdf uP/ 6'l¨of] . To;/L Toxf“sf] df]rf{sf] sfo{qmd klg z'? eof] / cGt klg eof] . Tof] sfo{qmdsf] cGTo;+u} xfdL @ sf] ljjfx klg eof] .

        ljjfxkl5 cufl8sf 36gf kl/36gfsf] af/]df 5nkmn e} g} /xGYof] . o;}sf] qmd;+u} cufl8sf] kqsf] af/]df klg 5nkmn eof] . Tolta]nf d]/f] 8fo/Lsf] kfgfdf n]v]sf] zAbx? o; k|sf/ /x]5g\ h'g cfh dfq e]6]sf] 5' .

        æ;dfh ljsf; qmd;+u} dfgjx?sf] ljsf; k|lqmof klg tLa| ?kaf6 eO/fv]sf] 5 . of] ;dfh k|lqmof cufl8 cfpg] ;dodf w]/} 7"nf 7"nf ljb|f]xx? ePsf 5g\ h'g :jefljs} k|lqmof xf] . t/ lt ljb|f]xn] ;kmntf gkfpg'sf] k5fl8 y'k|} sf/0fx? 5g\ . x'g t tL sf/0fx? kQf gnfu]sf] klg xf]Og t/ klg tL sf/0fx?nfO{ dfG5]n] cfºgf] lgDg k'“hLjfbL :jfy{n] lnKt ePsf] sf/0fn] ubf{ tL s'/fx?nfO{ ;Rofpg ;ls/x]sf] 5}g . cfh ljZj ;dfh @!cf}+ ztfAbLdf k|j]z u/]sf] 5 / of] l:yltdf cfp“bf;Dd lj1fgsf] lgs} ljsf; e};s]sf] 5 . oxL qmd;+u} dfG5]n] klg cfºgf] ljrf/nfO{ jf o;f] egf}+ r]tgfut ?kaf6 w]/} cufl8 al9;s]sf] 5 . of] ;To s;}sf] ;fd' l5k]sf] 5}g . rfx] Tof] qmflGtsf/L xf];\ of gqmflGtsf/L . o;df klg qmflGtsf/Lx?sf] ljrf/ of] @!cf}+ ztfAbLdf cfP/ w]/} cufl8 al9;s]sf] 5 . olt x'“bf sltko qmflGtsf/Lx? egfp“bf cfh klg lxhf] rLg, ?;sf] h:t} d'v d'v qmflGtsf] s'/f ug]{ / 3f“6L 3f“6L qmflGtsf] unf /]6\g] / k|ltqmflGt ug{ vf]Hg] y'k|} dfG5]x? kfOG5g\ To;}n] xfdL s] s'/fdf ;hs / ;t{s /xg' k5{ eg] tL qmflGtsf unf /]6\g] tŒjx?sf] u'6 jf bn df}nfpg gkfcf];\ / o;nfO{ h/}b]lv e|'0fdf lgld7\ofg} kfl/lbg' k5{ . cGoyf @!cf}+ ztfAbLdf klg cfd >dhLjL hgtfsf] Tofu, tk:of, lj/tf / ;f}o{af6 :yflkt x'g] @!cf}+ ztfAbLsf] hgjfb k'gM k|ltqmflGt x'g ;S5 . ;'? ;'?df ;fgf sdL sdhf]/L b]lvg] t/kl5 tL sdL sdhf]/Lx?n] g} 7"nf] ljs/fn ?k lng] ub{5 . pbfx/0f tof xfn o:t} ;fgf] b]lvg] t/ uDeL/ vfnsf] 36gf d]/f] hLjgsfndf klg 36\g k'u]sf] 5 . h;/L lj1fgsf] lgodaf6 sf]xL JolQm klg cnu /xg ;Sb}g rfx] Tof] dlxnf xf];\ jf k'?if To;}n] xfdL @ aLrsf] juL{o dfofaf6 k|]ddf ?kfGt/0f eof] . xfdL aLrdf Pstf sfod x'“b} uof] / aLr aLrdf kqsf] cfbfg k|bfg x'g yfNof] t/ s]xL vfnsf qmflGtsf/L egfp“bf s:tf x'“bf /x]5g\ eg], xfdL aLrdf ePsf] PstfnfO{ b]Vg ;s]gg\ / d}n] n]v]sf] kqnfO{ ufoa u/L xfdL b'O{ sf] aLrdf cg]stf sfod ug]{ dg;fon] cGt/lj/f]wL kq k7fpg] sfd u/] t/ xfdL ;f/} Tolt a'l4 ;lsPsf aRrf lyPgf}+ To;}n] Tof] kqn] xfdLnfO{ s]xL klg ug{ ;s]g / xfd|f] ;DaGw a? uf9f eP/ cfof] / xfdL j}jflxs hLjgdf aflw/x\of}+ . To;}n] o:tf vfnsf JolQmx?af6 ;dod} ;hs aGg ;lsPg eg] ef]ln cfºgf] :jfy{sf] nflu oL JolQmx?n] k|ltqmflGt ug{ klg kl5 kg]{ 5}gg\ . of] t d]/f] hLjgsf] s'/f eof] . o:tf cg]sf}+ 36gf /fhg}lts If]qdf gx'g] eGg] t 5}g .

ldlt @)%(÷!!÷@^

        ljjfx k5fl8 xfdL b'j} cf–cfºgf] kmd]{zgdf uof}+ . qmd;+u} DHQ af6 xfd|f] Knf6'gnfO{ s]xL sfdsf] nflu af]nfOG5 xfdL % g+= Pl/of kf6L{n] cfof]hgf u/]sf] kf6L{ k|lzIf0fdf Jo:t lyof}+ crfgs DHQ af6 uPsf] kqnfO{ dWogh/ ub}{ xfdL r}q dlxgfsf] @& ut] Toxf“af6 ofqf z'? u5f}+ . xfdL lbPsf] ;do adf]lhd @( ut] ;f+em /f]Nkfsf] cf]t uf=h=;= df k'U5f}+ . Toxf“ uPkl5 xfdLnfO{ aNn yfxf x'G5 ls xfdL ;]s]G8/L BN sf] zf/Ll/s k|lzIf0fsf] nflu ;]G6«L ug]{ lhDdf cfPsf] /x]5 . xfdL j}zfv ! ut]af6 ;]G6«L kf]i6 lgdf{0f u/L ;]G6«L ug{ uof}+ . ;do o;/L g} laTb} lyof] . Tolts}df kf6fL{n] bfª lhNnfdf cfd;efsf] cfof]hgf u/]sf] lyof] / Toxf“ hfg] d]/f] w]/} 7"nf] OR5f lyof] . t/ DHQ af6 k'gM xfd|f] Knf6'gaf6 :jf:Yo lzlj/df hfgsf] nflu kq cfp“5 / d :jf:Yo lzlj/ hfgsf] nflu tof/ x'G5' / !$ ut] Toxf“af6 k|:yfg u5'{ . dnfO{ yfxf lyPg lzlj/ slt lbg xf] / o;sf] sf];{ s:Tff] /xg] 5, d cglj1 g} lyP“ . j}zfv !% ut] d lbPsf] ;Dks{df k'U5' . !^ ut] :jf:Yo lzlj/sf] pb\3f6g x'G5 / Toxf“ /flvPsf cleJolQmn] dleq w]/} pyn k'yn x'G5 h'g pyn k'yn d]/f] dfg;k6ndf o;/L cfP ls h'g d}n] 7"nf] OR5f af]s]/ ;}Go kmd]{zgdf cfPsf] lyP Tof] kmd]{zgdf d ca a:g ;Sb}g < s] d ;f“Rr} of] :jf:Yo sfo{stf{sf] e"ldsfnfO{ /fd|f];+u lgjf{x ug{ ;s'nf < cflb s'/fx?n] ubf{ d]/f] :jf:Yo lzlj/df hlt dg Psfu|x x'g' k¥Yof] Tof] x'g ;s]g . / !& ut] laxfgaf6 xfd|f] :jf:Yo lzlj/sf] sIff ;+rfng x'G5 . Toxf“ /f]Nkf, ljz]if, ?s'd, ;Nofg / ;]gf kmd]{zgsf u/L xfdL k|lzIFfyL{ dfq %@ hgfsf] pkl:ylt /x]sf] lyof] . xfd|f] lzlj/ k'/f @ dlxgfsf] lyof] / Tof] sf];{ CMA sf] lyof] . h'g of] /fHo;Qfdf jf a'h'jf{x?sf] sIff k'/f !* dlxgfsf] xf] . xfdLnfO{ w]/} r'gf}tLx? lyP . Ps nfdf] sf];{nfO{ 5f]6f] ;dodf l;Wofpg' kg]{ / bf];|f] xfdL w]/} h;f] cfGbf]ngdf nfu]sf] JolQmx? ePsf]n] :s"n w]/} klxn] 5f]8]sf] sf/0f c+u]|hL efiff Tolt /fd|/L gcfpg' . t];|f] k|lzIFs klg gof“ ePsf] sf/0f xfdLnfO{ a'emfpg ;Sg]df ;d:of cflb xfd|f] ;fd' r'gf}tLx? w]/} lyP . t/ klg Tof] :jf:Yo lzlj/nfO{ ;kmn agfpg' g} lyof] . z'? z"/df w]/} ufx|f] eof] . sf/0f kmf];{ klg xfO jf dflyaf6 tn emfl/of] / ;a} ;fyLx? gof“ ePsf] sf/0f ;xsfo{sf] klg cefj /xg uof] . s/La !%÷!^ lbg k5fl8 cln ;xh aGb} uPsf] dx;'; xfdLleq x'g yfNof] . n]Vg t xfdLnfO{ w]/} ufx|f] x'GYof] lsg eg] sIff df klg sf];{ l56f] l;Wofpg] ePsf] sf/0f k|lzIFsx?n] w]/} l56f] n}hfg' x'GYof] To;} u/L xfdLnfO{ t sIFfdf u/]sf] l6kf]6nfO{ SofDkdf uP/ ;lkm¨ ug'{ k¥Yof] . /ftL !@ ah];Dd / laxfg %M)) ah] p7]/ sIFf ghf“bf;Dd lg/Gt/ n]Vg' kYof]{ . o;/L n]Vbf v]/L xfd|f] n]Vg] xftsf] cf}+nfx?df kmf]sfx? p7] / tL kmf]sfx? km'6\g] klg u/] . o;/L kmf]sf p7\5 eGg] s'/f d]/} kTofPsf] lyPg t/ k5fl8 cfkm"nfO{ g} o;f] ePsf] sf/0f kTofpg s/} nfUof] .

  kf6L{n] /f]Nkf lhNnfsf] ;b/d'sfd lnjf¨df h]i7 ^ ut] cfd;efsf] cfof]hgf u¥of] . xfdL Toxf“ hfg] w]/} sf]lz; u¥of}+ t/ ;kmn ePgf}+ . o;/L xfd|f] :jf:Yo lzlj/ h]i7sf] @& ut] cGt x'g uof] t/ !% lbg cem} Jojxfl/s lzlj/ afsL g} lyof] . Jojxfl/s lzlj/ %@ hgfn] Ps} :yfgdf ;Dej x'g g;s]sf]n] @& ut] xfd|f] labfO{ sfo{qmd eof] . ;a};+u labf eP/ xfdL /f]Nkfsf] !) hgf bfªsf] @ hgf / Ko"7fgsf] ! hgf u/L !# hgfsf] l6d Jojxfl/s 1fg cfh{gsf] nflu /f]Nkfsf] blIfl0f e]slt/ nfU5f}+ . Toxf“ xfdLnfO{ /f]Nkf lhNnfsf] hg;/sf/n] w]/} ;xof]u u5{ . #@ xhf/sf] cf}ifwL NofO{ lgz'Ns pkrf/ hgtfnfO{ u/fOG5 . klxn] Tof] x]=kf]=df b}lgs #% hgfsf] ;+Vofdf lj/fdL cfpg] ug]{ /x]5g\ t/ ha xfdL Toxf“ k'Uof}+ / cfd hgtfdf xfdL cfPsf] k|rf/ ul/of] ta lj/fdLsf] ;+Vof PSsf;L j[l4 x'g uof] / !%) sf] xf/fxf/Ldf x'g yfNof] . x=]kf]= laxfg !) b]lv ;f+em ^M)) ah];Dd vf]Ng afWo eof}+ . o;/L xfd|f] :jf:Yo lzlj/ w]/} /fd|f] eof] .============

- Tof] zxLb h;n] cfÎgf] hLjgL cfkm} n]Vof] . pxf“ BN df sfo{/t PL sdf08/ /xg'ePsf] lyof] / pxf“sf] a]gL sfaf{xLdf zxfbt ePsf] xf] ._

 d'Vok[i7 .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com