dlxnfx?nfO{
cf/If0f xf]Og cj;/sf] vf“rf] 5
h]gL,
df]/¨
ljZjsf]
Oltxf;df x]g]{ xf] eg] s'g} klg o'4 / qmflGtdf dlxnfx?sf] ;xeflutfsf] :yfg
dxTjk"0f{ /x‘b} cfPsf] 5 . hxf“ cGofo, cTofrf/, bdg / zf]if0f x'G5
Toxf“ Gofo / d'lQmsf nflu ljb|f]x x'G5 . dfgj ;dfhdf ju{sf] pbo;“u} n}¨Ls
?kdf dlxnfx? ckx]lnt, pk]lIft, cGofo / cTofrf/sf] e"d/Ldf k/]sfn] Gofo
;dfgtf / :jtGqtfsf nflu n8fO n8\b} cfPsf] Oltxf“; e]l6G5 . bdg /
zf]if0fnfO{ lrb}{ ljb|f]xsf Hjfnfsf nfKsf bGsfP/ cuf8L a9]sf] e]l6G5 .
æha;Dd
dlxnfx?nfO{ Pp6f :jtGq e"ldsfdf NofOGg ;fdfGo /fhg}lts hLjgdf dfq xf]Og t/
k|To]s b}lgs sfo{ hf] ;a}sf nflu clgjfo{ 5 . tj;Dd ;dfhjfbsf] s'/f
ts{k"0f{ / :yfoL hgjfbsf] s'/f ug'{ klg jflxoft x'g]5 .Æ–s= n]lgg
xf]
jf:tjd} oL dflysf x/kmn] dlxnfsf] d'lQmsf lglDt hlt efif0f, gf/f, h'n'; /
b/fhsf 7]nLdf hlt ;dfg clwsf/sf gLlt / lgodx? ag] klg xf] jf:tjd} ha;Dd
dlxnfnfO{ æPp6f :jtGq e"ldsfdf NofOGg ta;Dd dlxnfsf vfk} vfk nfu]sf bb{gfs
kL8f / oftgf hxf“sf] ToxL vlK6P/ /xg] 5g\ . lxhf]sf] ljZj Oltxf;nfO{
kN6fP/ x]g]{ xf] eg] s'g} klg o'4 / qmflGt ;kmn x'g'df dlxnfsf] e"ldsf
cu|0fL :yfgdf 5 . cGt/fli6«o dlxnf ;+u7gdf Snf/f h]6\lsgsf] of]ubfg xf];
jf k|mfG;sf] k]l/; sDo'g ljb|f]xdf dxfg g]t[ n'O{ ldr]nsf] of]ubfg, Oltxf;df
dlxnf d'lQmsf lglDt / ;dfg clwsf/ / Gofosf nflu ljz]if pNn]vgLo 5g\ . o:t}
Oltxf;df lj;{g} g;lsg] dxfg tyf uf}/jzfnL dlxnf g]t[x?df qm'K;sfof, lrofª lrª /
h]gL dfS;{sf] gfd cfh klg xfd|f] dfg;k6ndf cld6 5fk ag]/ dlxnf d'lQmsf] bl/nf]
:yfg cf]u6]/ a:g ;kmn ePsf 5g\ . log} dxfg\ dlxnfx?sf] pT;fx, k|]/0ff /
;xeflutfn] ubf{ cfh dlxnfx? klg cfºgf] vf]l;Psf / n'l6Psf clwsf/ kfpg cfkm}+
z;:q cfGbf]ngdf lg/Gt/ ;+3if{/t /x]sf 5g\ . of] n+u8f] kmfl;i6 ;Qfwf/Lsf]
gLr / 3[l0ft b[li6sf]0fnfO{ @!cf}+ ztfAbLsf dlxnfx?n] s8f r'gf}lt lb+b} qmflGt
/ hgo'4sf] cu|utLdf cfkm'nfO{ lg8/ agfP/ cfºgf] st{Jo jxg ul//x]sf 5g\ .
cfh of] ljb|f]xsf] t'kmfgL cf‘wLj]x/L b]v]/ of] v'gL /fHo;Qf w/d/fPsf] 5 .
lxhf] h;/L of] vf]qmf] /fHo;QFn] dlxnfnfO{ bf;sf] ?kdf pkof]u ub}{ cfPsf]
lyof], jfbL, s'df/L, ´'df k|yf h:tf cToGt 3[l0ft / kz' ;/xsf] lgGbgLo Jojxf/
ub}{ cfPsf] 5 . of] g/ ;+xf/sf/L ;fd|fHojfbL ;QFn] cfh of] ;asf afah'b
;+3if{sf] d}bfgdf plqPsf dlxnfx?sf] sfo{bIftf / sfo{Ifdtf b]v]/ aNn yfxf kfPsf]
5 . hg;+Vofsf] cfwf/df cfwf cfsfz / cfwf wtL{ 9fs]sf dlxnfnfO{ bf];|f]
bhf{sf] gful/s 7fGg' slt cGofosf] s'/f 5 . k'?if;“u} xft]dfnf] u/]/ >d
ug]{ dlxnfnfO{ ToxL 7fp‘df ;dfg Hofnf geO sd lbOG5 . kSs]} klg Toxf“ :ki6
eP x'G5 Pp6f k'?ifsf] t'ngfdf dlxnfn] d]xgt nufP/ sfd u/]sf] x'G5, t/ v} t
>dsf] ;dfg sb/ <
dlxnfnfO{
Pp6f ;f“3'/f] x]/fOn] x]g]{, dlxnf eg]sf] aRrf hGdfpg] OlGhg xf] eGg]
k|ltlqmofjfbLsf] plQmnfO{ cfh k|ltlqmofjfbL /fHo;QFsf SofDknfO{ v/fgL agfpg]
qmddf dlxnfn] v]n]sf] cu|0fL e"ldsfn] k|ltlqmofjfbLx?nfO{ bl/nf] ´fk8
lbPsf] 5 . dlxnfx?nfO{ cf/If xf]Og cj;/sf] vf“rf] 5 eGg] s'/fnfO{ cfh
dxfg\ hgo'4df nfda4 xhf/f}+ dlxnfx?sf] ;xeflutfn] :ki6 kfl/lbPsf] 5 .
dxfg\ hgo'4df ;+VofTds ?kdf x]bf{ dlxnfx?sf] ;xeflutf k'?ifsf] xf/fxf/Ldf
5 . o;/L olt w]/} dlxnfx? o'4df xf]ldg' eg]sf] ;fgf]ltgf] s'/f
xf]Og . ;lbof}+b]lv g]kfnL lbbL alxgLx?n] v]Kb} cfPsf] k'?ifjfbL zf]if0f /
dlxnfx? dfly ul/g] n}l¨s, wfld{s, cfly{s / /fhg}lts zf]if0f cfh klg ljBdfg
/x]sfn] oxf“sf xhf/f}+ xhf/ dlxnfx? ;f]Rg ljjz 5g\ . Gofo / d'lQmsf lglDt
b'Zdgsf v'gL lsNnfdf uP/ ;lbof}+b]lv cGofo, cTofrf/, zf]if0f / bdgsf] hf“tf]df
lkl;NPsf] cfqmf]znfO{ Pp6f ljzfn zlQm
ag]/ of] k'?if k|wfg /fHo;QFnfO{ bx|f] r'gf}tL lbPsf 5g\ . juL{o d'lQm
ljgf hftLo / ln¨Lo d'lQm c;+ej ePsf]n] ;dfhsf] cfd'n kl/jt{g ug{sf lglDt cfh
ju{;+3if{sf] e§Ldf xf]ldPsf] dxfg\ tyf uf}/jzfnL kf6L{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n]
z'? u/]sf] /fhgLlts cfGbf]ngdf ;xeflutfnfO{ k"0f{ clwsf/sf lglDt cfjfh
p7fpg] dfq xf]Og, ;z:q ;+3if{df ;fd]n eO{ k'?if;“u} xft]dfnf] ub}{ /fOkmn, d]lzgug,
af]s]/ ad / af?bsf] w'jfdf n'sfdf/L v]ln/x]sf 5g\ cfh qmflGtsf/L g]kfnL
dlxnfx? .
cfh
g]kfnL qmflGtnfO{ of] prfO;Dd Nofpg] ;jfndf klg dlxnfsf] e"ldsf
dxTjk"0f{ 5 lsgls cfh dlxnf klg k'?if;“u} nfda4 eP/ lxl8/x]sf 5g\ .
dlxnfx?sf] sfo{k|ltsf] ulDe/tf, nugzLntf / ;xgzLntfn] ubf{ cfh pgLx?n]
cf–cfºgf] 7fp‘df /x]/ cf–cfºgf] OdfGbfl/tf / uf]kgLotfnfO{ ;j{q k|bz{g u/]sf
5g\ . lxGb' cx+sf/o'Qm a|fDx0fjfbL lkt[;QfTds /fHo;Qfsf] l;qmLdf hsl8P/
3f‘; bfp/f, r'nf]rf}sf] / kfgL k‘w]/f]df dfq l;ldt /xg] dlxnf lgl:sP/ dfg,
;Ddfg / OHhtsf vf]qmf] vf]n cf]8fP/ ckdflgt ug]{ ;+:sf/nfO{ bl/nf] ´fk8 lbPsf
5g\ . of] dxfg\ hgo'4df ljut * jif{b]lv oxf“sf k'?if ;xof]4fx?;“u ;xsfo{
ub}{ xft]dfnf] u/]/ e"ldut HfLjg ljtfPsf dlxnfx?sf] qmflGt / hgo'4sf
If]qdf cf–cfºgf] lhDdf ;Dxfn]sf dlxnfsf] pRr dgf]jn / pRr ljrf/ b]v]/ ;fy}
pgLx?n] cfºgf] sfo{If]qdf b]vfPsf] axfb'/L, ;xf; / u|fld0f If]qdf gof“ hgjfbL
;Qf ;+rfng ub{} ;Dk"0f{ hgtfnfO{ gof“ ;j{xf/f juL{o ;Qfsf] k|Tofe"lt
lbb} qmflGtsf] bf}/fgdf u'dfPsf ;xof]4f ;fy} hLjg ;fyL cuf8L 9Nbf klg zf]snfO{
zlQm / cfqmf]zdf abn]/ slt klg kl5 gx6L b'ZdgnfO{ ;vfk kfg{ ef“8f v]nfpg] /
d;nf lk:g] xftn] ad / af?b v]nfpb} / lk:b} 5g\ .
d'lQm / d[To'sf] zky vfP/ o'4
e"lddf xf]ldPsf cfd g]kfnL dlxnfx? ;lbof+}b]lv k|ltlqmofjfbLsf bdg,
zf]if0f / anTsf/sf] lzsf/df k/]sf dlxnfx? cfh P6d ad / 8fOgfdfO6 ag]/ b'Zdgsf
5ftLdf k8\ls/x]sf 5g\ . dlxnfx? k'?ifsf] t'ngfdf zf/Ll/s ?kdf sdhf]/
x'G5g\ eGg] dfGotfnfO{ cfh qmflGtsf/L dlxnfx?n] o'4sf] df]rf{df n8]/ / b'Zdsf
tL 8ª8ªfpg] h]nsf l5l8nfO{ tf]8]/ ´'6f] ;fljt agfO lbPsf 5g\ . of] v'gL
/fHo;QFn] dlxnfx?nfO{ ljb|f]xaf6 6f9f agfpgsf nflu lbg] u/]sf] ljleGg lsl;dsf
k|nf]eg / cfsif{s gLlt sfo{qmdsf] e08fkmf]/ ub}{ ;dfg Gofo / clwsf/sf nflu
plqPsf 5g\ . g]kfnL dlxnfx? k|ltlqmofjfbL e|d / k|nf]egsf kvf{nnfO{
tf]8\b} z;:q ;+3if{df plqPsf 5g\, uf]nLsf k/f{;“u n8b} . cfh k|ltlqmofjfbL
/fHo;Qf km]/L cfd g]kfnL dlxnfx? dfly csf]{ eofjx e|dsf] hfnf] lkm+hfO/x]sf]
5 . hf] dlxnfnfO{ zfxL g]kfnL ;]gfdf v'Nnf k|lt:kwf{ u/fP/ elt{
u/fpg] . cfh;Dd o; kmfl;i6 ;QFwf/LnfO{ cfjZostf lYfPg dlxnfsf] hjls of]
/fHosf] d]?b08sf] ?kdf ;lhPsf] s'?k ;+ljwfgdf g} lyPg dlxnfnfO{ ;]gfdf elt{
u/fpg] . t/ b]zdf rn]sf] juL{o cfGbf]ngsf] ;z:q ljb|f]x
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ hgo'4df dlxnfsf] ;xeflutf b]v]/ / oxf“sf dlxnfsf] ;fxl;s
of]ubfg / jlnbfg b]v]/ k|ltlqmofjfbLsf] g/;+xf/sf/L lu4x?nfO{ nf]e nfu]sf]
5 . oLg} s'/fnfO{ b[ioudg ub}{ cfh nfrf/ eP/ dlxnfnfO{ hgtfsf lj?4 ;fdGtL
/fHo;QFsf] cl:tTj /Iffsf nflu n8\g] zfxL cft+ssf/L s'Qfsf] ;]gfleq df]rf{df
n8\g xf]Og k|fljlws kmf“6 / sfof{nodf /fVg] b'Zk|of; ul//x]5 . t/ cfh tL
dlxnfn] klg ;f]Rg] a]nf cfPsf] 5, hf] zfxL g]kfnL ;]gfdf elt{ x‘'b}5g\ .
ljutsf lbgdf dlxnfnfO{ Tolt sdhf]/ 7fg]/ ;dfj]z g} gu/fpg] o; kmfl;i6n] cfh lsg
cfJxfg u/]sf] 5 eGg] s'/fnfO{ :ki6 a'‰g h?/L 5 . clg of] vf]qmf] cf8Dj/sf]
v'gL cj;/ kfpg' klg dxfg\ hgo'4df nfu]sf dxfg\ g]kfnL cfdfsf uf}/jzfnL 5f]/Lx?
hf] cfh klg k|ltlqmofjfbL bnfnsf lj?4 aGb's af]s]/ b'Zdgsf v'gL lsNnfdf wfjf
af]ln/x]sf dlxnf nfn;]gfx?n] ubf{ kfPsf] xf] .
To;}n] cfd dlxnf lbbL alxgLn]
a'‰g] a]nf cfPsf] 5 Gofo, d'lQm / ;dfg clwsf/sf] z'?jft sxf“af6 x'b}5, sxf“af6
xfdLn] n8\g] eGg] s'/f . Gofo / d'lQmsf nflu aGb's af]s]/ vf]l;Psf clwsf/
lkmtf{ ug{ nfn;]gf eP/ n8\g] ls < k|ltlqmofjfbL g/ lkrf;sf] v'gL k~hfaf6
km]/L klg cfºgf] cl:tTj u'dfP/, n'l6P/ ltgLx?sf] aGb lk+h8fleq ;w}+ 56k6fP?
;w}+ hLjgnfO{ aGb sf]7fdf l;ldt /fVg] < k|ltlqmofjfbLx?sf] v'gL hfnf]leq rf/
k};fsf] nf]edf cfºgf] ;Ddflgt hLjgnfO{ zfxL ;]gf h:tf] cToGt 3[l0ft k]zfdf
nfu]/ zflGt, ;'/Iff, cdgrogsf gfddf lgbf]{if hgtfnfO{ dfg]{ / Pp6f ;fdGtL hf/
zfxLsf] ;]jfsf nflu vl6Psf] / c;xfo / zf]lift dlxnfnfO{ anTsf/ ug]{ h:tf]
lgGbgLo k]zfnfO{ gc+ufNfL cxf]/fq hgtfsf lgldt nl8/x]sf hgd'lQm ;]gfsf]
kmd]{zgdf nfdaGb eP/ c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sf] ´08fd'gL uf]naGb eP/ ;fdGtLsf
hf/ zfxL ;]gfsf] lj36g ug{ qmflGtsf/L dlxnfx?n] l;Sg' h?/L 5 . ;j{q b]zdf
kmf}lnPsf] ;j{xf/f juL{o ;Qf lgdf{0ffy{ vl6Psf] hg;]gfdf cfj4 eP/ ln¨Lo
d'lQmsf] af6f]df lx8f}+ .