;+o'St lhNnf ;Dd]ng

    nlntk'/÷ ljleGg hgjuL{o ;+u7gx?sf] lhNnf ;Dd]ng ;DkGg ePsf] 5 . ut !) ut] >L sflnsf df=lj= Ko"6f/, nlntk'/df cg]/f:jljo" -qmflGtsf/L_, c=g]=d=;+3=-qmflGtsf/L_, c=g]=ls=;+3 -qmflGtsf/L_, tfdfª /fli6«o d'lSt df]rf{ g]kfnsf] lhNnf ;Dd]ng ;DkGg ePsf] 5 .

    cd[tf g]kfnsf] ;+rfngdf ;DkGg sfo{qmdsf] ;efkltTj /fds'df/ l;ªtfgn] ug{' ePsf] lyof] eg] cltlyx?df cg]/f:jljo" -qmflGtsf/L_sf s]=;= ;}n]Gb| l3ld/], c=g]=d=;+3 -qmf_sL nIdL >]i7, c=g]=ls=;+3-qmf_sf e/t 9'¨fgfnufot x'g'x'GYof] .

    xhf/f}+ hgtfx?sf] pkl:ylt /x]sf] ;Dd]ngdf 5ltjg ;f+:s[lts kl/of/n] cfºgf] k|:t'tL b]vfPsf] lyof] . ;DkGg ;Dd]ngn] clvn -qmflGtsf/L_sf] nlnt 3nfgsf] cWoIftfdf !%–;b:oLo lhNnf ;ldlt cd[tf g]kfnsf] cWoIftfdf !%–;b:oLo, c=g]=d=;+3-qmf_sf lhNnf ;ldlt c=g]=ls=;+3 -qmf_df rGb|k|;fb l3ld/]sf] cWoIftfdf !#–;b:oLo lhNnf ;ldlt, tf=/f=d'=df]=, g]kfndf /fds'df/ l;ªtfgsf] cWoIftfdf !#–;b:oLo lhNnf ;ldlt rog ul/Psf] 5 .. ;f]xL ;Dd]ngdf s=dgf]h / s=/ldnf aLr hgjfbL ljjfx ;DkGg ePsf] lyof] . 

    To:t} c=g]=d=;+3 -qmf_ kf“ry/sf] k|yd lhNnf ;Dd]ng ;DkGg ePsf] ;dfrf/ l9nf] u/L k|fKt ePsf] 5 .

 

 

s}nfnLdf hg;ef

    s}nfnL÷ yf?jfg /fli6«o d'lQm df]rf{, g]kfn lhNnf ;+u7g ;ldlt s}nfnL±alb{ofsf] cfof]hgfdf xfn} bLk]Gb| dfWoflds ljBfno x;'lnof, s}nfnLdf hg;ef ;DkGg ePsf] 5 .

    yf?jfg /fli6«o d'lQmdf]rf{, g]kfnsf s]Gb|Lo ;b:o tyf yf?jfg :jfoQ s}nfnL±alb{ofsf lhNnf hg;/sf/ k|d'v hut /Qu}ofsf] k|d'v cfltYodf ;DkGg ePsf] hg;efdf af]Nb} k|d'v cltly tyf lhNnf hg;/sf/ k|d'v /Qu}ofn] hftLo :jzf;g / cfTdlg0f{osf] clwsf/sf] nflu df]rf{ ;+ljwfg ;efsf] kIfdf /x]sf] / gof“ aGg] ;+ljwfgdf pQm clwsf/sf] Uof/]G6L x'g] hfgsf/L u/fpg' ePsf] lyof] . cufl8 af]Nb} b'j}kIfn] aGb's k8\sfpg 5f]8\b}df o'4–lj/fd x'g ;Qm}g .. :yfoL o'4lj/fdsf] nflu k|To]s u/La / pTkLl8t g]kfnLsf] uf“;, jf;, skf;, zflGt, ;'/Iff / lzIff :jf:Yosf] Uof/]G6L ;QfkIfaf6 ePdf dfq Tof] o'4lj/fd x'g] 5 eGg' ePsf] lyof] .

    ;f]xL sfo{qmddf clvn g]kfn ls;fg ;+3 -qmflGtsf/L_sf ;]tL–dxfsfnL If]qLo ;dGjo ;ldlt ;+of]hs /fdaxfb'/ rf}w/L, clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_sf s}nfnL±alb{ofsf cWoIf ts{tf rf}w/Ln] klg cf–cfºgf] dGtJo /fVg' ePsf] lyof] .. lhNnf ;b:o s]bf/gfy rf}w/Lsf] ;efkltTjdf ;DkGg sfo{qmddf x;'lnof ufp“ hg;/sf/ k|d'v s}nf; rf}w/Ln] :jfut efif0f ug{' ePsf] lyof] eg] clvn g]kfn hg;f+:s[lts ;+3 -qmflGtsf/L_ ;]tL–dxfsfnL If]qLo 6f]nLåf/f hgjfbL ult tyf g[To k|:t't ul/Psf] lyof] . sfo{qmd ;+rfng a;Gt rf}w/Ln] ug{' ePsf] lyof] .

    ;fy} s}nfnLaf6 k|fKt Ps csf{] ;dfrf/df zfxL ;]gfåf/f pQm If]qdf bzj6f zxLb u]6 tyf bh{gf}+ :jfut u]6x? eTsfOPsf] / yf?jfg /fli6«o d'lQmdf]rf{sf lhNnf sf]iffWoIfnfO{ s'6lk6 u/L ;ftxhf/ ?k}of n'l6Psf] hfgsf/L k|fKt ePsf] 5 .

 

ls;fg e]nf ;DkGg

    oxL a}zfv ^ ut] Ko'7fgdf ls;fgx?sf] Jofks ;xeflutfdf lhNnf e]nf ;DkGg ePsf] ;dfrf/ 5 .

    >Ls[i0f l/hfnsf] ;~rfng tyf dfgaxfb'/ yfkfsf] cWoIftfdf ;DkGg pQm e]nfdf a;Gt a'9fyf]sLn] :jfut dGtJo lbg' ePsf] lyof] . klxnf] / bf];|f] r/0f u/L b'O{ r/0fdf ;DkGg pSt e]nfn] @ hgf kl5 yKg] u/L pSt e]nfn] !& ;b:oLo clvn g]kfn ls;fg ;+3 lhNnf ;ldlt Ko"7fgsf] lgdf{0f u/]sf] 5 . h;df cWoIf, pkfWoIf, ;lrj, ;=;lrj / sf]iffWoIf qmdzM dfgaxfb'/ yfkf, >Ls[i0f l/hfn, x]d/fh cfrfo{, a;Gt a'9fyf]sL, ofdaxfb'/ k'g /x]sf 5g\ eg] cGo ;b:ox?df afa'/fd k'g, dgaxfb'/ yfkf, an/fd yfkf, k|]daxfb'/ s]=;L= 5ljnfn k'g, /fdk|;fb vgfn, nf]saxfb'/ s]=;L= dfgaxfb'/ s'j/, ;'o{axfb'/ yfkf, bndfof k'g /xg' ePsf] 5 .

    pSt e]nfdf ls;fg ;+3sf s]=; t]haxfb'/ 3tL{n] gj lgjf{lrt kbflwsf/Lx?nfO{ awfO{ dGtJo lbb} c4{;fdGtL / c4{cf}klgj]l;s d'nsdf ls;fg cfGbf]ngsf] cf}lrToaf/] k|i6 kfg{' eof] . ;f] e]nfdf lhNnf hg;/sf/ k|d'v bLks s]=;L=, pBf]u O~rfh{ wg]Zj/ kf]v|]n, lhNnf O~rfh{ chLt l;+, k|jf; If]q=Jo" ;b:o cho, lrGtg nufotsf cltlyx?åf/f e]nfnfO{ z'esfdgf / lgjf{lrt kbflwsf/Lx?nfO{ awfO{ dGtJo lbg' ePsf] lyof] . cGtdf pSt e]nf ;f}xfb{k"0f{ jftfj/0fdf ;DkGg eof] .  

 

kf}8]nsf] l:ylt ;fj{hlgs ug{ dfu

    lrtjg÷ ut # dlxgf cufl8 gjnk/f;Laf6 lu/ºtf/ ul/g' ePsf ;'bz{g kf}8]nsf] l:ylt ;fj{hlgs ug{ pxf“sf] kl/jf/n] dfu u/]sf] 5 .

    g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ lrtjgsf k"j{ k"jf{]Q/ hg;/sf/sf k|d'v ;fy} g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ gjnk/f;Lsf ;]qm]6l/o6 ;b:o ;'bz{g kf}8]nnfO{ kf6L{sf] Onfsf :t/Lo uf]nd]r ;Dd]ngsf] tof/Lsf] qmddf lx+l8/x]sf] cj:yfdf ;'/Iff 6f]nLn] lu/ºtf/ u/L xfn;Dd l:ylt c1ft /fv]sf] 5 . o; k"j{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ gjnk/f;Lsf ;]qm]6/L s= cljgf;n] b'O{ k6s;Dd k|]; lj1lKt hf/L u/L tTsfn l/xf ug{ dfu ul/;Sg' ePsf] 5 .

    o;}aLr kl/jf/sf ;b:ox? k6s–k6s k/f;L k'uL kf}8]nsf] l:ylt ;fj{hlgs ug{ dfu ubf{ ;DalGwt lgsfosf k|d'vx?n] …pQm gfd u/]sf] JolQm ;dft]sf] clen]v gePsf] egL xfdLnfO{ cft+lst kf/L kmsf{pg] sfd ul//x]sf 5g\Ú kf}8]nsf lktf kf]if/fh kf}8]nn] hgfb]znfO{ atfpg' eof] . pxf“n] ;/sf/ dfcf]jfbL jftf{ cufl8 a9L;Sbf klg ;/sf/n] l:ylt ;fj{hlgs gu/]sf]df ;/sf/sf] lgotdfly z+sf ub{} g]=s=kf=-dfcfjfbL_, gful/s;dfh, dfgjclwsf/jfbL ;+3 ;+:yf nufot ;a}nfO{ cfkm\gf 5f]/f ;'b{zg nufot ;/sf/n] a]kQf kf/]sf ;Dk"0f{ gful/ssf] l:ylt ;fj{hlgs u/L l/xfOsf nflu kxn ul/lbg cfu|x ug{' ePsf] 5 .

    o;}aLr Ps k|ToIfbzL{sf cg';f/ kf}8]nnfO{ gjnk/f;L l:yt lx/f;tdf /flvPsf] t/ ;DalGwt ;/sf/L lgsfon] eg] cfºgf] lgoGq0fdf gePsf] eGg] h:tf e|dk"0f{ xNnf ug{] u/]sf] 5 .

    To:t} u/L ;Kt/L lhNnf kmQ]k'/ u+ufhnLsf ls;fg åfl/sf ltldlN;gfnfO{ ut kmfNu'0f !( ut] :yfgLo eugL ahf/df b"w laqmL u/L 3/ kms{b} ubf{ lbp;f] $ ah] af6}af6 d6/ ;fOsndf cfPsf c1ftJolQmx?n] ckx/0f u/L nu]/ xfn;Dd l:ylt ;fj{hlgs u/]sf] 5}g .

    o;}aLr ltldlN;gfsf cfkmGt lxt/fh ltldlN;gfn] j}zfv !! ut] Ps k|]; lj1lKt hf/L u/L tTsfn l:ylt ;fj{hlgs u/L l/xf ug{ ;/sf/, g]=s=kf=-dfcf]jfbL_, /fli6«o dfgjclwsf/ cfof]u, dfgclwsf/jfbL ;+3–;+:yf, gful/s ;dfh ;a};“u hf]8bf/ dfu ug{' ePsf] 5 .

    lj1lKtdf uf=h=; k|d'v ePs} cleof]udf lu/ºtf/ u/L y'gfd'Qm ePkZrft klg lagfsf/0f lu/ºtf/ u/L k'g ckx/0f u/L a]kQf ul/Psf] pNn]v 5 . ltldlN;gfsf afa'–cfdf, gfafns 5f]/f5f]/L / >LdtL x'g'x'G5 .

 

kfNkfdf jftf{6f]nL ;fj{hlgs

    tfg;]g÷ o; lhNnfdf g]=s=kf -dfcf]jfbL_ / k'/fgf] ;Qf kIfaLr o'4lj/fd eO{ jftf{–k|lqmofnfO{ tfls{s lgZsif{;Dd k'¥ofO{ ;kmn agfpg lhNnf:t/Lo jftf{ 6f]nL u7g ul/Psf] 5 . g]=s=kf -dfcf]jfbL_ kfNkf lhNnf ;b:oåo s= g]qk|;fb kf08] / ;Ltf kf}8\ofnn] kqsf/ ;Dd]ngsf aLr ;+o'Qm k|];–lj1lKt hf/L ub}{ a}zfv @) ut] ;fj{hlgs x'g'eof] .

    ;f]xL lbg pxf“x?n] ljleGg ;+3–;+:yf / sf/fuf/df /x]sf /fhaGbLx?;“u e]6 ug'{ePsf] lyof] . To;} l;nl;nfdf pQm lhNnf sf/fuf/df /x]sf ^ hgf /fhaGbLx?nfO{ l/xf ul/Psf] ;dfrf/ k|fKt ePsf] 5 .. l/xf x'g'ePsf s[i0fs'df/L ;f? -gjnk/f;L_, lji0f' ltldlN;gf -gjnk/f;L_, wgaxfb'/ a'9f -kfNkf_, sdnf g]kfnL -/fdk'/_, sdnf 6fªgfdL -kfNkf_, sNkgf cof{n -:ofªhf_ nfO{ l/xfkZrft\ g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ kfNkf lhNnfsf] tkm{af6 ;]qm]6/L s= j;Gtn] ;a}nfO{ bf];Nnf cf]9fP/ clegGbg ug'{ ePsf] lyof] .

    To:t} u/L lhNnfsf cfo{e~HofË, cufFxfvf]nf, tfxF“, b]jLgu/, /fdk'/ nufotsf :yfgx?df eJo hg;efx? ;DkGg ePsf] 5g\ . jf;' :d[lt rf}yf] a6flnPg cGt{ut …;LÚ sDkgLn] lhNnfsf b5f{, /fdk'/, uNwf, ldTofn, cr{n], b]jLgu/, kfNkf, em8]jf, ;TojbL, e'jgkf]v/L, l;4]Zj/, cu{nL nufotsf :yfgx?df sl/a ! dlxg] hge]6 sfo{qmd ;dfkg u/]sf] klg ;dfrf/ hgfOPsf] 5 . x'ldgdf $ j6f vfg]kfgL wf/f, l;4]Zj/df kSsL zxLb u]6, uNwfsf] lkkne~Hofªdf cfs{ifs zxLb u]6 lgdf{0f ul/Psf] tyf lhNnf blnt d'lQm df]rf{, clvn -qmflGtsf/L_, cg]d;+3 -qmflGtsf/L_ sf lhNnf e]nfx? ;DkGg ePsf 5g\ .

 

;f]n'vDa'df dlxnf, z]kf{ tyf ls/f“t e]nfx? ;DkGg

    ;f]n'v'Da'÷clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_ ;f]n'v'Da'sf] lhNnf e]nf xhf/f}+ dlxnfx?sf] pkl:yltsf ;fy ;DkGg ePsf] 5 .. clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmflGtsf/L_ sL s]Gb|Lo ;b:o ljgLtf l3ld/]sf] k|d'v cfltYodf ;DkGg ePsf] ;f] e]nfdf cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo ;b:o z/brGb| /;fOnL, ls/fdf]sf ofbj /fO{, lhNnf ;ldltsf ;]qm]6]l/o6 /fh]Gb| a:g]t, ljho zdf{, ;f+:s[lts df]rf{sf tkm{af6 s= ;dLIffn] cf–cfkm\gf] dGtJo JoQm ug'{ePsf] lyof] .

    k|ef /fO{sf] ;efkltTjdf ;DkGg ;f] e]nfn] k|ef /fO{sf] cWoIftfdf !( ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] 5 . h;df pkfWoIf u+uf jg, kld{nf a:g]t ;lrj, ;s'Gtnf 9'+|u]n ;x;lrj, pld{nf /fO{ / d]g'sf lu/L, sf]iffWoIf dLgf a:g]t, ;b:ox? dg;/L /fO{, lzj s'df/L v8\sf, rGb|f s'df/L /fO{, r'ªdf s'df/L vjf;, ;fljqL a:g]t, ;'g dfof /fO{, /]g'sf a:g]t, rGb|snf lj=s=, sdnf /fO{, :d[lt /fO{ / cK;/f a:g]t x'g'x'G5 . e]nfsf] aLr–aLrdf /f]rs ;f+:s[lts sfo{qmd k|:t't ul/Psf] lyof] .

    To;}u/L z]kf{ /fli6«o d'lQm df]rf{, ;f]n'sf] k|yd lhNnf e]nf ;DkGg ePsf] 5 . pQm e]nfn] l/~hL z]kf{sf] cWoIftfdf !& ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] 5 .

    ;fy} ls/f“t /fli6«o df]rf{sf] k|yd lhNnf e]nf klg eJotf ;fy ;DkGg ePsf] 5 . pQm e]nfn] cfO{axfb'/ /fO{sf] cWoIftfdf !& ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] ;dfrf/ 5 .

   

pbok'/df ls;fg tyf du/f“t e]nf ;DkGg

    clvn g]kfn ls;fg ;+3 -qmflGtsf/L_ pbok'/sf] lhNnf e]nf xfn} ;DkGg ePsf] 5 . a}zfv !# ut] ;DkGg pQm e]nfsf] cWoIftf u'dfgl;+ ;'j]bLn] ug{'ePsf] lyof] eg] ;~rfng xf]daxfb'/ e§/fO{n] ug'{ePsf] lyof] . e]nfdf lji0f' k/fh'nLn] :jfut efif0f ug'{ePsf] lyof] eg] ljBfyL{af6 eujtL vqL, ls=/f=df]=af6 /fds'df/ ls/f“tL / kf6L{sf] tkm{af6 s= j;Gtn] cf–cfkm\gf dGtJo /fVg'ePsf] lyof] .

    e]nfsf] k|d'v cfltYo c=g]=ls=;+3 -qmf=_ sf s]Gb|Lo sf]iffWoIf k'0ok|;fb k/fh'nLn] u|x0f ug'{ePsf] lyof] . cfkm\gf] dGtJodf k/fh'nLn] jt{dfg kl/l:yltdf ls;fg ;+3sf] dxTj / e"ldsfsf] af/]df rrf{ ug'{ePsf] lyof] .. pQm e]nfn] ( ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] 5 . h;df cWoIf u'dfgl;+ ;'j]bL, s'naxfb'/ /fpt, /fddl0f kf}8]n, ;lrjdf lji0f' k/fh'nL, 6+s ;fksf]6f, xf]daxfb'/ e§/fO{ tyf sf]iffWoIfdf df]xg sfsL{, /f]zg rf}w/L / s0f{axfb'/ yfkf /xg'ePsf] 5 .

    To;}u/L, du/ft /fli6«o d'lQm df]rf{ pbok'/sf] lhNnf e]nf a}zfv !( ut] ;DkGg ePsf] 5 . e]nf lbns'df/ du/sf] cWoIftfdf ;DkGg e]nfdf dfemL /f=d'=df]=sf s]Gb|Lo pkfWoIf Odns'df/ dfemL, h=d'=;]=g]=sf P.L.V.C. s= ;'gLn, cg]ls ;+3 -qmflGtsf/L_ lhNnf ;b:o lji0f' k/fh'nL, blnt d'lQm df]rf{sf s= dlgsf, cg]/f:jljo'sf -qmflGtsf/L_sf /fd' sfsL{, ls=/f=df]=sf lhNnf sf]iffWoIf d}gf /fO{, zxLb kl/jf/sf ;'lgtf rf}w/L, k|a'4sf tkm{af6 uf=lj=;= lgjt{dfg cWoIf dfgaxfb'/ s]5fsL{n] cf–cfkm\gf] dGtJo /fVg'ePsf] lyof] . pQm e]nfdf k|d'v cltly s= ;GWof du/n] ug'{ePsf] lyof] .. e]nfn] ( ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] 5 . h;df cWoIf lbns'df/ du/, ;lrj k|Hjn l;+hfnL, sf]iffWoIf b'uf{ d:of·gL ;b:ox?df nf]saxfb'/ du/, anaxfb'/ du/, /fds'df/ du/, s]bf/ cfn], dlgif du/, ltns du/ cflb /x]sf 5g\ . sfo{qmdsf] aLraLrdf ;f+:s[lts 6f]nLx?n] cfsif{s sfo{qmd k|:t't u/]sf lyP .

 

;f“:s[lts ;+3sf] k|yd lhNnf ;Dd]ng ;DkGg

k'is/ rGb

    ?s'd÷ clvn g]kfn hg;f“:s[lts ;+3, ?s'dsf] k|yd lhNnf ;Dd]ng oxL a}zfv ( b]lv !! ut];Dd ;DkGg ePsf] 5 . g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ If]qLo Ao"/f] ;b:o s= s'znn] Ps eJo ;df/f]xaLr ;f] ;Dd]ngnfO{ pb\3f6g ub}{ dfS;{jfbL snf / ;flxTon] jf:tljs ?kdf ;dfhnfO{ abNg] ljrf/ JoQm ug'{eof] . pxf“n] ;d;fdlos /fhgLlts wf/0ff /fVb} clxn] dfcf]jfbL sdhf]/ eP/ jftf{df cfPsf] geO{ zlQmzfnL eP/ g} jftf{df cfPsf] ljrf/ JoQm ug'{eof] .. uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efåf/f g} /fhg}lts lgsf; lgsfNg ;a} kIf tof/ /xg'kg]{ pxf“n] atfpg'eof] .

    lhNnf ;+o'Qm hg;ldlt ?s'dsf k|d'v z?0f af“7f du/n] ev{/} a;]sf] lhNnfsf] a}7sn] t]O{; nfvsf] ah]6 ljlgof]hg ul/Psf] hfgsf/L klg lbg'eof] . ;f] ;Dd]ngdf ;Daf]wg ub}{ k|lt/f]w ;f“:s[lts ;d"x ljz]if If]qsf cWoIf s"ndfg a'9fn] juL{o ;dfhdf ;flxTo klg juL{o x'g] ePsfn] ;j{xf/fjuL{o cfGbf]ngleq g} ;j{xf/fjuL{o snf / ;flxTo hlGdPsf]–x'ls{Psf] atfpg'eof] . xhf/f}+ zxLbx?sf] /utaf6 ;[hgf ePsf uLt–;ª\uLtn] jf:tljs qmflGt u/]/} 5f8\g] klg atfpg'eof] .. ;f] ;df/f]xnfO{ Pdfn] lhNnf ;b:o 7u]Gb|k|sfz k'/L, c=g]=ls=;+3 -qmflGtsf/L_ lhNnf ;lrj r'8fdl0f b]jsf]6f, c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ lhNnf cWoIf ldng v8\sfn] z'esfdgf JoQm ug'{ePsf] lyof] .

    zxLb kl/jf/sf] k|ltlglwTj ub}{ snfsf/ zxLb s= k'lgtsL >LdtL ljkgf k'g, Pdfn] lhNnf ;b:o gGb/fd b]jsf]6f, kqsf/ g/]Gb| s]=;L=, ljBfyL{ g]t[ ul/df k'gsf] klg pkl:ylt /x]sf] lyof] . ;Dd]ng ;+of]hs kfj{tL k'gsf] ;efkltTjdf ;DkGg ;f] sfo{qmdsf] ;~rfng nfnaxfb'/ v8\sfn] ug'{ePsf] lyof] .

    !) / !! ut] ePsf] aGb;qn] ljleGg gLlt lgdf{0f ug'{sf] ;fy} nfnaxfb'/ v8\sfsf] cWoIftfdf !% ;b:oLo lhNnf ;ldlt u7g u/]sf] 5 . h;cg';f/ pkfWoIf 6]saxfb'/ rGb, ;lrj /fdaxfb'/ a'9f, ;x–;lrj k;f{/fd vqL, sf]iffWoIf wgdfg k'g / ;b:ox?df zf]ef/fd e';fn, wgaxfb'/ lj=s=, l8NnLaxfb'/ lj=s=, rGb|axfb'/ v8\sf, ;Demgf lj=;L=, emns jnL, ;dL/ lj=s=, a]ud vgfn, g/]Gb| lj=;L= / ljdnf s'dfn /x]sf 5g\ . aGb;qleq s'ndfg a'9f, kf6L{ k|ltlglw s= s'zn / hg;/sf/ k|d'v z?0f af“7f du/n] k|lzIf0f lbg'ePsf] lyof] eg] xnsf] dfucg';f/ k|lt/f]w ;d"xsL sf]iffWoIf ;"o{s'df/L /fdbfg / ;b:o cho a'9fn] Pp6f …x'g]5 hLt ;Tosf], cfpg] 5 laxfg ;'gf}nf], hf“b}g v]/ alnbfg . glht];Dd n8\b} hfG5f}+ /utsf] abnf lnP/ 5f8\5f}+ of] xf] o'jfx?sf] cfx\jfgÚ eGg] uLt ufp“bf xn pT;flxt ePsf] lyof] .

    !! ut] ;f“em /ftel/ ;f“:s[lts sfo{qmd k|bz{g ul/Psf] lyof] .

e]nf, ;Dd]ng / ljsf; lgdf{0f tLj|

    wflbªj]zL÷ tfdf¨ /fli6«o d'lQmdf]rf{, g]kfn /;'jf–g'jfsf]6–wflb¨sf] bf];|f] lhNnf ;Dd]ng oxL j}zfv @) ut] ;]Dhf]¨ uf=h=;sf] rf}tf/fdf ;DkGg eof] . ;of}+ hgtfsf] pkl:yltdf ;DkGg pb\3f6g ;df/f]xsf] ;efkltTj cfof]hs ;ldltsf cWoIf tyf s]=;= sfhLdfg tfdf¨ pb\3f]if0f lbg]z s'df/ tfdf¨ / :jfut efif0f /fdh+h tfdf¨n] ug{' ePsf] lyof] . ;Dd]ngsf] pb\3f6g tf=/f=d'=df]=sf s]Gb|Lo cWoIf u+ufaxfb'/ tfdf¨n] ug{' ePsf] lyof] .

    ;Dd]ngnfO{ z'esfdgf lbg]x?df blnt d'lQm df]rf{sf ;+of]hs hL/f lj=s=, c=g]=d=;+3 -qmflGts/L_sf cWoIf b'uf{ clwsf/L, cg]/f:jljo"sf k|ltlglw gj/fh 9'+ugf, c=g]=ls=;+3-qmf_ bf];|f] lhNnf ;Dd]ng cfof]hs ;ldltsf ;+of]hs hLjgk|;fb yklnof, kf6L{ k|ltlglw s= anjL/, tf=/f=d'=df]=sf] s]=;= piff tfdf¨ x'g'x'GYof] . k|d'v cltlysf] cf;gaf6 af]Nb} cWoIf u+ufaxfb'/ tfdf¨n] v; lxGb' pRr hftLjfbL /fHo;Qfn] Oltxf;b]lv g} tfdf¨x?nfO{ ljljw ?kdf pTkL8g ub{} cfPsfn] pTkL8gaf6 d'lQm kfpg] Ps dfq af6f] hftLo :jzf;g / cfTdlg0f{osf] clwsf/sf] Uof/]G6L ug{] af6f] xf] eGg' eof] . pxf“n] hftLo ;d:of xn ug{ g]=s=kf -dfcf]jfbL_ ;“u dfq} ;xL gLlt /  j}1flgs b[li6sf]0f /x]sf] 5 eGg'x'“b} xfnsf] jftf{sf] qmddf g]=s=kf= -dfcf]jfbL_n] p7fpb} cfPsf] uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efsf] r'gfjsf] cu|ufdL k|:tfjsf] kIfdf Ps l9Ssf eP/ nflu kg{ cfJxfg ug{'eof] . sfo{qmdsf] aLr–aLrdf nfkf–/L ;f+:s[lts kl/jf/sf snfsf/x?n] hf]lznf hgjfbL uLt -tfdf¨ efiffdf klg_ / g[Tox? b]vfPsf lyP . pb\3f6g ;df/f]x kZrft ;DkGg aGb ;qn] /fdh+u tfdf¨sf] cWoIftfdf !(–;b:oLo lhNnf ;ldlt lgdf{0f u/]sf] 5 .

    o;}u/L tfdfª /fli6«o d'lSt df]rf{ g]kfn /;'jf–g'jfsf]6–wflb¨sf] cfof]hgfdf g+ % sf ljleGg ufh;x?df æzxLb ?b| kflv|g ;Ddfg tyf ;+u7g lj:tf/ cleofgÆ ;DkGg ePsf] ;dfrf/ 5 . cleofgs} qmddf /nfdfsf] bfgl;ª, uf]:of{¨ v8udGHof¨ rf/3/], sNof0fk'/, ;fd/Lnufotsf uf=h=;=sf !! j6f :yfgx?df hg;ef tyf ;f“:s[lts sfo[qmdx? ;DkGg ePsf 5g\ . pQm hg;efnfO{ tf=/f=d'=df]=, g]kfnsf s]=; piff tfdf¨ kf6L{ k|ltlglw s= lj1fg, s gj/f, nufotsf jQmfx?n] ;Daf]wg ug{' ePsf] lyof] . To;qmddf jQmfx?n] uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efsf] kIfdf af]ng' ePsf] lyof] .

    To;}u/L lhNnfs]f pQ/L ufh;x?df æzxLb ?b| kflv|g ;Ddfg tyf ;+u7g lj:tf/ cleofg cGtu{t ljleGg sfo{qmdx? ;DkGg ePsf 5g\ . To;qmddf nfkf ufh;sf s/La # 7fp“df u/L !% lsnf]ld6/ 3f]8]/f] / uf]/]6f] af6f] lgdf{0f ePsf] 5. nfkf ufh; d} !% j6f rkL{ lgdf{0f u/L ufp“ 6f]n x?df ;/;kmfO{ u/L Jofks ?kdf hgr]tgf kmf}nfpg] sfd ;DkGg ePsf] 5 . To;}u/L ;]t'{¨ / ltKnf]¨sf ljleGg j8fx?df klg 6f]n tyf uflj; :t/Lo ;efx? ;DkGg ePsf 5g\ . oL ;a} sfdx?df s/La %÷^ xhf/ hgtfx? k|toIf kl/rfng ePsf 5g\ .

    o;}u/L hgfb]znfO{ k|fKt Ps csf{] ;dfrf/ cg';f/ oxL j}zfv !@ ut] g]jfMvnsf s]Gb|Lo ;b:o wgaxfb'/ dxh{gsf] ljz]if pkl:yltdf pTkLl8t g]jf/ hfltsf] Ps e]nfn] g]jfMvn /;'jf–g'jfsf]6–wflb¨ t;y{ ;ldlt u7g u/]sf] 5 . lhNnf tby{ ;ldlt r]tgf/fo0f >]i7sf] ;+of]hsTjdf ( ;b:oLo lhNnf tby{ ;ldlt u7g u/]sf] 5 . e]nfn] cfufdL h]7 d;fGt;Dd klxnf] lhNnf ;Dd]ng ;DkGg ul/;Sg] lg0f{o u/]sf] 5 .

    To:t} j}zfv ! ut] c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ Onfsf g+ $ sf] e]nfn] clvn g]kfn dlxnf ;+3 -qmf_ $ g+= Onfsf ;ldlt u7g u/]sf] 5 . nIdL >]i7sf] cWoIftfdf pQm e]nfn] ;ft ;b:oLo Onfsf ;ldlt u7g u/]sf] 5 . To:t} @ g+= Onfsf ;ldlt, # g+= Onfsf ;ldlt, ! g+= Onfsf ;ldlt / % g+ Onfsf ;ldltdf e]nfx? klg ;DkGg ePsf 5g\ .

– ljdz{ zdf{

 

/f]Nkfdf cfwf/e"t k|lzlIf0f

    lnjfª ÷g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_sf] tTjfwgdf tLg lbg] cfwf/e't k|lzIf0f sfo{qmd xfn} ;kmn ePsf] 5 . ;efdf ;/nsf] ;efkltTj k|;fGtsf] pb\ef]if0f / kl/0ffdn] :jfutdf ;DkGg pSt sfo{qmddf k|d'v k|lzIfs s= l5l/ªn] xfn rln/x]sf] jftf{ k|;+uaf/] cfºgf] ljrf/ /fVb} eGg' eof] – clxn] ljz]if u/L @ cltx? k|:km'l6t x'b}5 Ps jftf{ g} ug{' x'Gg eg] csf{] lg/k]If jftf{d} /Dg vf]hg] ?emfgx?nfO{ a]n}df lrGg k5{ / To; vfnsf] ljrf/nfO{ kfvf nufpg' k5{ .Æ

    :s'lnªdf k|d'v k|lzIfs sd/]8 l5l/ªn] bz{g ;DalGw s= ;Lhgn] sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] Oltxf;, s= ;f]gL{dn] ;}Go  lj1fg, s= d'xfgn] ;+u7gfTds l;4fGtaf/], s= cfsfzn] o'usf] lj:t[t JofVof / s= kjgn] kl/jf/ lghL :jfldTj ;DalGw ljifo j:t'x? k9fpg eof] . ;f“emkv cltl/Qm lqmofsnfkdf xflh/L hjfkm, bf]x/L k|ltof]lutf / lbp“;f] Ps 306f elnjn k|lt:kwf{ klg rn]sf] lyof] .

    o;}u/L oxL j}zfv ! ut] v'¨L / @ ut] 3f]8fufp“ ufh;ef lhNnf kf6L{sf] cfof]hgfdf hnhnf ;f“:s[lts kl/jf/n] eJo ;f“:s[lts sfo{qmd k|bz{g u/]sf] ;dfrf/ 5 . pQm sfo{qmddf sd/]8 /f]lxtsf] pb\3f]if0f / aLrddf s/]8 kjgn] efif0fåf/f hgtfnfO{ jftf{ k|;+¨af/] k|i6 kfg{' ePsf] lyof] .

 

sflnsf]6df lzIfs / ls;fgx? cem} a]kQf

    sflnsf]6 ÷ tTsfnLg b]pjf ;/sf/n] dfcf]jfbL ljb|f]xnfO{ nlIft u/L nufOPsf] ;+s6sfnsf] kf“rf}+ dlxgfkl5 sflnsf]6 l3Nnfsf] sflnsf k|f=lj= wdsf]6df sfo{/t k|=c= u0f]z axfb'/ zfxL / lzIfs eb| axfb'/ jf]u6LnfO{ lu/ºtf/ u/L a]kQf agfOPsf olQsf ;do ljlt;Sbf klg sxf“ / s'g cj:yfdf 5g\ . clxn];Dd s]xL yfxf x'g ;s]sf] 5}g .

    lgh zfxL / jf]u6LnfO{ lhNnfdf lzIfssf] tnj eQf a'‰g cfp“bf dfcf]jfbLsf] cf/f]kdf lu/ºtf/ ul/Psf] lyof] . pxf“x?sf] lu/ºtf/L / a]kQf kZrft zfxL / jf]u6Lsf kl/jf/x? ;xf/fljxLg ePsf / ;fdfGo hLjgofkgsf] nflu pgLx?n] Hofb} si6s/ hLjg ljtfO/xg' k/]sf] cfkmGtn] atfPsf 5g\ . o;}aLr uPsf] )%& ;fndf ljB'tsf] ;fdfg vl/b ug{ g]kfnu+h uPsf ;fwf/0f ls;fg k|d" wdfnfnfO{ lu/ºtf/ u/L cem};Dd a]kQf agfOPsf] 5 .. sflnsf]6af6 cGo a]kQf kfl/Psfdf )%* ;fn kmfu'g dlxgfdf sflnsf]6 lhNnfsf] d]xnd'8L uflj;af6 ls;fgx? /fdaxfb'/ lj=s=, k~r] lj=s=, wg;'/ lj=s=, bn] lj=s=nufot ;f]xL 7fp“af6 j]kQf kfl/Psf gfd gv'n]sf s]xL ljBfyL{ / lzIfx?sf] clxn];Dd s]xL cQf]kQf] gePsf] g]skf -dfcf]jfbL_ sflnsf]6±afh'/fn] atfPsf] 5 . ;f] lhNnfdf a]kQf kfg{] sfd dfq geO{ lzIfsx?nfO{ kl/ro kq cg'dltkq s]xL klg glbg] / lhNnfdf cfPsf] a]nf cgfjZos b'Mv oftgf lbg] sfd sflnsf]6 k|zf;gaf6 eO/x]sf] a'lemPsf] 5 .

    dfcf]jfbL / ;/sf/aLrsf] o'4 lj/fdkZrft ut kmfu'g @( ut] hf/L ePsf] cfrf/;+lxtfdf sAhfdf /x]sf hf] ;'s}nfO{ klg b'j} kIfn] ;fj{hlgs ul/g' kg{] / aGbL l/xf ug{' kg{] ;xdlt eP klg ;QfkIfaf6 ;f] cfrf/;+lxtfnfO{ 7f8} nTofPkl5 clxn] zflGtjftf{nfO{ ;kmn agfpgsf] lglDt ;QfkIf Tolt u+eL/ x'g g;s]sf] /fhgLlts j[tdf rrf{ rln/x]sf 5 .

 

o'4lj/fdn] v'zL ePsfx? eG5g\– cu|ufdL kl/jt{g x'g'k5{

:ynut l/kf]6{–lvnaxfb'/ e08f/L

    ;Nofg÷ bfª t'N;Lk'/ gu/kflnsfb]lv sl/a *% ls=dL= 6f9f /x]sf] v/Laf]6 ahf/df o'4lj/fd kZrft clnslt v'zL knfPsf] 5 . ljutdf of] ahf/nfO{ dfcf]jfbL k|efljt ahf/ dfg]/ ;/sf/n] ;aeGbf 7"nf] bdg u¥of] . vl/af]6 ahf/df ;f–;fgf afnaRrf af]s]/ Joj;fo rnfO/xg' ePsL ;'zLnf a'9fyf]sLn] >Ldfg nf]sdfg a'9fyf]sL dfcf]jfbLsf] lhNnf :t/Lo g]tf ePs} sf/0faf6 zfxL;]gfaf6 ;aeGbf 7"nf] zf:tL vKg'k¥of] . rfdn, /f;folgs dn, bfn £o", lrgL nufotsf ;fdfgx?sf] yf]s ljqm]tf ;'zLnf eGg'x'G5– …d]/f] k;ndf Ps nfv eGbf a9Lsf] ;fdfg Iflt ePsf] 5 . ;]gfn] Ps} 7fp“df ld;fOlbPsf] rfdn, lrgL / eNsf y'k|} af]/fx? cem} klg 5 . of] s]xL sfd nfUb}g . k;neGbf tn vf]nflt/ b]vfp“b} ;'zLnfn] cufl8 eGg'eof]–æsltaf]/f lrgL, dn rfdn t oxL le/af6 ºof“lslbP . ahf/sf ;aeGbf alnofx?nfO{ 5fg]/ !) hgfnfO{ t d]/f] k;nsf] £o", bfn, lrgL nufotsf ;fdfgx? af]sfP/ pgLx?n] cfºgf] Aof/]sdf nu] .Ú

    vl/af]6 ahf/df zfxL ;]gf cfPsf] yfxf kfPkl5 ;'zLnf a'9fyf]sL h+un} h+un efUg'eof]–3/df /x]sf 5f]/f5f]/Lx?n] b'Mv kfP . olb To; lbg dnfO{ e]§fPsf] eP pgLx?n] dfg{] lyP . ;'zLnfsf] k;nsf a]GrL, s'rL{, vf6 nufotsf ;fdfgx? ;j} ef“lrlbP . 3/df cfuf] nufOlbg] of]hgf ;d]t agfPsf lyP t/ ;a} ahf/sf 3/x? ;d]t cfunfuLaf6 Wj:t x'g] ePsf] sf/0f g} nf]sdfgsf] ;f] 3/ cfunfuLaf6 aRof]–ahf/sf Ps Jofkf/Ln] atfP .

    cfºgf] 3/sf] Ifltsf] ljj/0f k|:t't ub{} zfxL ;]gfk|lt Ao¨o ub{} nf]sdfg a'9fyf]sL eGg'x'G5– xfdL pgLx?sf] zfxL ;]gf;+u ufd, c3f{vfrL, h'Dnf nufotsf 7fp“df n8\of}+ ;a} 7fp“df pgLx?n] xf/ vfP t/ pgLx? xfd|f] hg;]gf;+u n8\g g;s]/ d]/f] k;ndf /x]sf] rfdnsf] af]/f;+u, dnsf] af]/f;+u n8fO u/] . k|Zg ub{} a'9fyf]sL eGg'x'G5–…of] ;fx;Lx?sf] sfd xf]Og sfo/x?sf] n8fO xf] . n8\g ;Sg]x? t ufdsf] o'4df n8\y], c3f{vf“rLsf] n8fO“df n8\y] .Ú

o'4lj/fdkl5 vl/af]6 ahf/

    zfxL ;]gf, / k|x/Lsf] 7"nf] bdg vk]sf] vl/af]6 ahf/ clxn] ahf/nfO{ Jojl:yt agfpg nfluk/]sf] 5 . ahf/sf lqmofzLn s]xL ;b:ox?sf] ;xeflutfdf v/Laf]6 ahf/ Joj:yfkg ;ldlt;d]t agfOPsf] 5 .. clxn] ;f] ahf/ ;ldltsf] cfof]hgfdf ! nfv ^) xhf/ a/fa/sf] vfg]kfgL of]hgf ;DkGg ePsf] 5 . s/La # ls=dL= 6f9fsf] vfg]kfgL ;|f]taf6 kfgL NofP/ lgoldt ?kdf cfpg] b'O{j6f vfg]kfgLsf] wf/f ahf/df Joj:yf ul/Psf] 5 . )%( kf}if dlxgfdf ;DkGg ;f] vfg]kfgLaf6 ahf/sf hgtfn] 7"nf] ;'ljwf kfPsf 5g\ .

    ahf/ Joj:yfkg ;ldltsf ;lrj e/t zdf{sf cg';f/ ;f] vfg]kfgL of]hgf ;DkGg ug{sf nflu ahf/af6 g} ;a} /sd pknAw u/fOPsf] lyof] . clxn] ahf/ Joj:yfkg ;ldlts} of]hgfdf ahf/df k|ltIffnosf] lgdf{0f eO/x]sf 5g\ eg] yf/df/]df klg lgdf{0f, ahf/d} b'O{j6f ;fj{hlgs zf}rfno lgdf{0f eO;s]sf] 5 . ;lrj zdf{ eG5g\– v/Laf]6 ahf/df k/]sf ;a} ;d:ofx? Joj:yfkg ;ldltn] g} ;dfwfg ub{5 . o;sf] cnjf ;fgfltgf d'2fdfldnf 3/ emu8f;d]t Joj:yfkg ;ldltn] g} ldnfp“5 .

    Joj:yfkg ;ldltsf dlxnf ;b:o ;'zLnf a'9fyf]sLsf] egfOdf vfg]kfgLsf] of]hgf ;DkGg eO;s]kl5 ;aeGbf a9L ;'ljwf dlxnfx?n] g} kfPsf 5g\ . w]/} 6f9faf6 kfgL af]Sg kg]{ ;d:ofaf6 dlxnf d'Qm ePsf 5g\ . ;'zLnf eGg'x'G5– Joj:yfkg ;ldlts} kxndf w]/} klxn]b]lv v/Laf]6 ahf/nfO{ dlb/f lgif]lwt ahf/ agfOPsf] 5 . t/ clxn] o'4lj/fdkl5 kmf6km'6 ?kdf dlb/f vfg ;'? ul/Psf];'lgPsf] 5 t/ a]rlavgdf eg] k"0f{ ?kdf lgif]w 5 . oL ;d:ofx? klg xfdL t'?Gt} ;dfwfg ul/xfN5f}+– ;b:o ;'zLnf eGg'x'G5 .. pkef]Qmf s"naxfb'/ cf]nL ahf/ Joj:yfkg ;ldltn] u/]sf] sfdaf6 k"0f{ ;Gt'i6 ePsf] atfpg'x'G5 . ahf/ Joj:yfkg ;ldlts} kxndf vfg]kfgLsf] ;'ljwf, ahf/df ePsf] kmf]xf]/d}nfsf] Joj:yf, zf}rfno nufotsf sfddf /fd|f] Joj:yf u/]sf]df cfkm" v'zL ePsf] atfp“5g\ s"naxfb'/ cf]nL . /f]Nkf /f“saf6 cfP/ v/Laf]6df xf]6n Joj;fo rnfpg] cf]nL o'4lj/fdkl5 a9L v'zL b]lvG5g\ . To;f] t pgnfO{ )%( df dfcf]jfbLx?n] cfkm\gf] 3/ glhs} zfxL ;]gfnfO{ PDa';df kf/]/ 3fOt] agfPkl5 ;}lgs ck/]zgdf k/]/ pgL v/Laf]6 ahf/df Joj;fo ug{ cfOk'u]sf x'g\ .

;+s6sfn / o'4lj/fdkl5sf] ;Nofg

    ;+s6sfn 3f]if0ff ul/Psf] lbg )%* d+;L/ !! ut]sf] ef]lnkN6 ;ª\s6sfnsf] lj/f]wdf ;Nofgsf] pQ/k"jL{ efu lzj/ysf] jf¨]nfs'/Ldf 7"nf] hgk|bz{g ePsf] lyof] . Tof] hgk|bz{gdf x]lnsf]K6/af6 ad v;fn]/ y'k|} hgtfnfO{ 3fOt] agfOPsf] lyof] . ToxL hgk|bz{gdf cfdfsf] sfvdf al;/x]sf Ps aRrfsf] xftdf ad nfu]/ xft ef“lrPsf] ;d]t Ps dfcf]jfbL sfo{stf{ atfp“5g\ .

    d'n'sdf ;+s6sfn nfu] klg ;Nofgdf To;n] vf;} 7"nf] c;/ gkf/]sf] atfp“5g\ :yfgLo jfl;Gbfx? . pgLx?n] ;f]r]sf lyP ;+s6sfn nfu]kl5 s]]–s] g x'G5 t/ c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sL s]Gb|Lo ;b:o 6Lsf a'9fyf]sL eGg'x'G5– xfd|f] kf6L{ ljzfn hg;]gfsf] aLrdf 5, hgtfsf] cfkm\g} ;]gf ePkl5 jf:tjdf ;+s6sfnn] s'g} c;/ kfg{ ;Sbf]/x]g5 . pxf“sf] lgisif{ 5– xfdL lxhf] h;/L lx+8\Yof}+, ;+u7g agfp“Yof}+, ;+s6sfndf klg xfd|f] Tof] lqmofzLntfdf slt klg sdL cfPg emg\ xfd|f] ;+u7g Tolta]nf ;'b[9 ePsf] 5, dha't ePsf] 5 . ;+s6sfnn] t xfd|f] ;+u7g, kf6L{nfO{ rnfv cg'zf;g / uDeL/ agfpg l;sfof]– a'9fyf]sLn] eGg'eof] . pxf“n] ;Nofg lhNnfdf hgo'4sf] ;'?b]lv clxn];Dd !% b]lv @) hgf hlt dlxnfx? zxLb ePsf] ;d]t atfpg'eof] . ;Nofgdf hgo'4sf] klxnf] dlxnf zxLb vnf s]=;L=nfO{ @)%% c;f/ @# hyfssf] -bdfrf}/_ h+undf xTof ul/Psf] atfp“b} dlxnf g]t[ 6Lsf a'9fyf]sLn] h'Dnf sfjf{xLdf lgd{nf rGbsf] zxfbt ePsf] atfpg'eof] .. c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sL lhNnf cWoIf xL/f a:g]tsf cg';f/ ;+s6sfnsf] cjlwdf tLg hgf dlxnfx?nfO{ zfxL ;]gfn] lu/km\tf/ u/]/ a]kQf agfPsf] 5 . ld/f lj=s=, 5x/f v8\sf / csL{ Ps hgf dlxnfnfO{ clxn];Dd sxf“ /flvPsf] 5 yfxf 5}g– a:g]t eGgx'G5 .

    o;}u/L ;+s6sfnsf] cjlwdf lu/km\tf/ ePsf d]ofnfn a'9fyf]sL, a]bk|;fb a'9fyf]sL clxn];Dd klg a]kQf 5g\ . pgLx? b'a}hgfnfO{ zfxL ;]gfn] lu/km\tf/ u/]sf] atfOG5 . lzIfs k|]d e8]n, afhsf8faf6 lu/km\tf/ ul/Psf v8\uaxfb'/ a'9fyf]sL, >Lgu/af6 lu/km\tf/ ul/Psf bnaxfb'/ lj=s=, n'xfdaf6 lu/km\tf/ ul/Psf a'l4 a'9fyf]sL klg clxn];Dd a]kQf 5g\ . pgLx? ;a}nfO{ zfxL ;]gfn] lu/km\tf/ ul/Psf] dfcf]jfbLx? atfp“5g\ . o;/L lu/km\tf/ u/L a]kQf agfOPsf c? klg y'k|} 5g\ t/ tL ;a}sf] gfdfjnL tof/ eOg;s]sf] ;Nofg hg;/sf/ pk–k|d'v /Tgk|;fb jnL atfpg'x'G5 .

    o'4lj/fdkl5sf] ;Nofgdf clxn] ljleGg 7fp“df hgkl/rfng eO/x]sf 5g\ . To;} cg'?k ;Nofg hg;/sf/sf] klxnf] clwj]zg klg ;DkGg eof] / yf/df/]sf] pRr df=lj=df Ps ljzfn hg;ef klg ;DkGg eof] . o;sf] cnjf x/]s ufp“df clxn] uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efsf] lgjf{rgsf] af/]df ljleGg /fhg}lts kf6L{sf k|ltlglwx?aLr 5nkmn eO/x]sf] g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ ;Nofg lhNnfsf O~rfh{ ;f}/e atfpg'x'G5 . ;f}/e eGg'x'G5– …Ps rf]l6 t ;a} /fhgLlts kf6L{x?sf aLr uf]nd]r ;Dd]ng ;DkGg ul/;Sof}+ .Ú To;df ;a} /fhg}lts bnx?sf] pkl:ylt /x]sf] / ;a}sf] Pp6} rfxgf dn'snfO{ :yfoL zflGtdf kl/0ft u/fpg'kg]{df ;xdlt ePsf] 5 . lhNnf ;]qm]6/L k|sf08 eGg'x'G5– ;Nofgsf dxŒjk"0f{ 7fp“x?df t"n, Jofg/ / leQ] n]vgaf6 uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efsf] k|rf/ ;d]t u/]sf 5f}+ . xfdL k'u]sf] 7fp“df ;Dk"0f{ hgtfn] zflGtsf] sfdgf u/]sf 5g\, xfdL klg hgtfsf] rfxgf cg';f/ zflGt rfxG5f}+ . xfdLn] n8fO“ n8]sf] klg :yfoL zflGts} nflu xf], aGb's af]s]/ n8\g' xfd|f] /x/ xf]Og . zf;sx?n] g} xfdLnfO{ n8fO“ n8\g afWo kf/]sf x'g\– k|sf08 eGg'x'G5 . o'4lj/fdkl5 klg ;Nofgn] Pp6f cu|ufdL lgsf;sf] ;fy kl/jt{g rfx]sf] 5 .. cfd hgtfn] lxhf]eGbf ca cfpg] lbgdf s]xL gof“ kl/jt{gsf] o'u cfpg] s'/fdf ljZjf; /fv]sf 5g\ . ;NofgL hgtf kl/jt{g rfxG5g\ Tof] kl/jt{g d'¶Le/ dflg;x?sf] nflu geO{ cfd g]kfnL hgtfsf] nflu x'g'k5{ ;Nofgjf;Lx? atfp“5g\ .

zxLb kl/jf/x?sf ljrf/

    ljgLtf s'“j/ :ofgLvfn ufh;sf k|d'v x'g'x'G5 . pxf“ ;Nofgsf] Pp6} dfq dlxnf ufh; k|d'v x'g'x'G5 / zxLb kl/jf/ klg x'g'x'G5 . pxf“sf] !) sIffdf k9\g] efO ch'{g s'“j/nfO{ ut jif{sf] c;f]hdf lztnkf6L ahf/sf l;=cfO{=8L=x?n] dfcf]jfbL eg]/ ;dft]/ ;]gfnfO{ a'emfPsf] atfOG5 . ljgLtf s'“j/ eGg'x'G5– ;]gfn] nlu;s]kl5 efOnfO{ efu elgof], pgL efUg gdfg]kl5 cfkm} ws]n]/ efUg vf]h]sf] lgx'“df lztnkf6L glhs} vf]nfdf d'7e]8 eg]/ dfl/of] . zxLb ch'{g s'“j/ Tolta]nf !& jif{sf lyP .

    ljgLtf s'“j/ efOsf] xTof eO;s]kl5 kf6L{n] To;sf] abnf plrt ;dodf lng] s'/fdf ljZj:t x'g'x'G5 . tkfO{+ dlxnf ufh; k|d'v x'g'x'G5– s;/L rnfO/xg'ePsf] 5 dfcf]jfbLsf] :yfgLo ;Qf < hgfb]zsf] k|Zgsf] ;xh ?kdf pQ/ lb+b} ljgLtf s'“j/n] eGg'eof]– jf:tjdf ;aeGbf 7"nf] s'/f t ljrf/ xf], ;xL ljrf/ ePkl5 Tof] nfu" ug{ hgtfn] ;fy lb+bf/x]5g\ . xfdL;“u gof“ s'/f, gof“ rLh 5g\ To;n] hgtfnfO{ /fd|f];“u k|efj kfg{ ;Sbf]/x]5 . ev{/ gof“ ;Qfsf] cEof;d} ePsfn] s]xL Jofjxfl/s ;d:ofx? t 5g\ t/ To;nfO{ klg xfdLn] lj:tf/} xn ub}{ uPsf 5f}+ .

    afemsf8faf6 b'O{ 306f nfdf] af6f] lx+8]/ hg;/sf/sf] cfd;ef x]g{ yf/df/] cfOk'Ug'ePsL zxLb df]tL;/f a:g]tsL cfdf ;'sLs'df/L a:g]t dfcf]jfbL kf6L{sf] Jojxf/af6 c;fWo} k|efljt x'g'ePsf] 5 . pd]/n] pxf“ %) jif{ nflu;Sg'eof] .. hgo'4df cf7 sIffdf k9\b} u/]sL !* jif{sL sfG5L 5f]/L df]tL;/f cfGtl/s b'3{6gfdf k/]/ zxLb eO;s]kl5 slxn]sfxL+ 5f]/Ln] eg]sL s'/f ;Demg'x'G5 . tL s'/fn] pxf“sf] dg 5'G5 / dfcf]jfbLsf g]tf tyf sfo{stf{ b]v]kl5 cfkm\g} 5f]/L b]v]h:tf] nfU5 ;'sLs'df/LnfO{ . zxLb df]tL;/fsL bfh' g/axfb'/ a:g]t klg alxgLsf] zxfbtkl5 cln a9L /fhgLlts s'/fx?k|lt Wofg lbg yfNg'ePsf] 5 . 3/sf] sfd ;s]/ klg pxf“ ljleGg sfo{qmddf pkl:yt eg] lgoldt eO/xg'ePsf] 5– Pshgf :yfgLo sfo{stf{ atfp“5g\ .

    zxLb df]tL;/f a:g]tsL Pp6} sIffdf ;“u}k9\g] / Ps}rf]l6 kf6L{sf] k"0f{sfnLg sfo{stf{ ag]/ lx+8]sL b]jL a'9fyf]sL df]tL;/fnfO{ c;fWo} ldhfl;nf] ;fyL / pgsf] zxfbtaf6 cfkm"nfO{ 7"nf] rf]6 k/]sf] atfpg'x'G5 .. b]jL a'9fyf]sL klxnf ;]gfdf sfd ug]{ / sf]Onfaf; -bfª_ sf] sfjf{xLdf v'§f dls{P/ ;]gfdf sfd ug{ c;lhnf] ePkl5 c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sf] Pl/of ;lrjdf a;]/ sfd u/]sf] atfpg'x'G5 . pxf“ v'§f 7Ls eO;s]kl5 k'gM ;]gfd} hfg] atfpg'x'G5 .

 

hgo'4sf] yfngLkl5 ;Nofgsf dlxnf zxLbx?

vnf s]=;L=, sdnf e08f/L, kljqf a'9fyf]sL, nlntf a'9fyf]sL, sf]sL lj=s=, df]tL;/f a:g]t, clgtf k'g, zf/bf rGb, xL/f k'g, sdnf a'9fyf]sL, /df lh=Pd=, zfGtf k'g, clgtf zdf{, rGb|s'df/L lj=s=, lgd{nf rGb .

;b/vf]/ h]ndf ;+3if{

    sf7df8f}+÷ ;b/vf]/ h]nsf /fhaGbLx? ljleGg ;d;fdlos / h]n ;'wf/;“u ;DalGwt dfux? /fv]/ ;+3if{df plqPsf 5g\ .

    ut a}zfv !% ut] !# ;"qLo dfux? /fvL h]n/dfkm{t\ k|wfgdGqLnfO{ 1fkgkq lbP/ ;'? ePsf] cfGbf]ngsf] k|yd r/0fsf] sfo{qmddf a}zfv @@ / @# ut] u]6 wgf{, @$ / @% ut] gf/f–h'n';;lxt gDa/ alxisf/ tyf @^ b]lv #! ;Dd l/n] cg;g /x]sf 5g\ . To;}u/L h]7 ! ut] tfnfaGbL / h]7 @ ut] cfd/0f cg;gsf] sfo{qmd to ul/Psf] 5 .

    clvn -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo ;b:o ;d]t /xg'ePsf /fhaGbL /fhsfhL dxh{g;lxtn] x:tfIf/ u/]sf] 1fkg kqdf :yfgLo h]n ;'wf/;“u ;DalGwt dfusf cltl/Qm k]6«f]lnod kbfy{sf] d"Noa[l4 vf/]h ul/g'kg]{, k"0f{ kf}8]n;lxt a]kQf kfl/Psf gful/sx? ;fj{hlgs ul/g'kg]{, cf]vn9'¨f / x]6f}+8fdf ;]gfåf/f ePsf] xTofsf08sf] 5fgjLg u/L bf]ifLdfly sfjf{xL ul/g'kg]{, cfrf/;+lxtfsf] k"0f{ kfngf / aGbL l/xfO Pjd\ ;Lbf /sddf a[l4 ul/g'kg]{ /x]sf 5g\ .

 

a]kQf kfl/PsfnfO{ tTsfn l/xf ug{ dfu

    k;f{÷ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ k;f{ lhNnf ;ldltsf ;]qm]6/L s= ljsf;n] o'4lj/fd ePsf] cjlwdf zfxL ;]gfn] cfkm\gf] kf6L{sf sfo{stf{x?nfO{ kqmfp u/L xfn;Dd klg a]kQf kf/]sf]df tTsfn l/xf ug{ dfu ug'{ePsf] 5 .

    oxL a}zfv @* ut] hf/L ul/Psf] k|]; jQmJodf s= ljsf;n] c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sL lhNnf cWoIf sf]lknf ;'j]bL / kf6L{ sfo{stf{ ;"o{nfO{ kqmfp u/L a]kQf kf/]sf]df tTsfn l/xf u/L cfOGbf o;k|sf/sf 36gf g36fpg r]tfjgL lbg'ePsf] 5 .

    pxf“n] …k;f{df dfcf]jfbLn] ljdn l3ld/] / /fdfgGb lu/LnfO{ ckx/0f u/]Ú eg]/ em'7f k|rf/jfhL ul/Psf] hgfp“b} o'4lj/fdsf] cjlwdf cfkm\gf] kf6L{n] s;}nfO{ ckx/0f gu/]sf] atfpg'eof] . s'g} ck/flws lu/f]xn] lghx?nfO{ ckx/0f u/]sf] / cfkm\gf] :jfy{ k"/f ug{ dfcf]jfbLdfly cf/f]k nufPsf] x'g ;Sg]tkm{ klg jQmJodf ;a}sf] Wofg cfslif{t ul/Psf] 5 . jQmJodf k|ltudglj/f]wL ;a} zlQmx?nfO{ Pstfa4 eP/ cl3 a9\g cfx\jfg klg ul/Psf] 5 .

lhNnf ;Dd]ng ;DkGg

    w'lnv]n÷ …lg/+s'ztf / k|ltudgsf lj?4 ljBfyL{x?sf] h'emf? cfGbf]ng, cu|ufdL lgsf;sf] nflu ;+ljwfg ;efsf] kIfdf !@ cf}+ lhNnf ;Dd]ngÚ eGg] d"n gf/fsf ;fy oxL a}zfv @% ut] ;'? ePsf] clvn -qmflGtsf/L_ sfe|]sf] !@ cf}+ lhNnf ;Dd]ng a}zfv @% ut] pb\3f6g ;q / @^ ut] aGb ;q u/L ;DkGg ePsf] 5 .

    sfe|]sf] s'zfb]jL uflj;df ePsf] pb\3f6g;qsf] ;efkltTj clvn -qmflGtsf/L_ sf a'l4 nfdfn] ug'{ePsf] lyof] eg] ;~rfng ljBfyL{ s[i0f e08f/Ln] ug'{ePsf] lyof] . ;f] sfo{qmdsf k|d'v cltly cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo cWoIf b]j]Gb| k/fh'nL x'g'x'GYof] eg] cGo cltlyx?df clvn -qmflGtsf/L_ sf s]=;= z}n]Gb| l3ld/], tf/fd'df] g]kfnsL s]=;= dLgf tfdfª, c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ sL lhNnf ;b:o cl:dtf tfdfª, cg]/f:jljo' -PsLs[t_ sf lhNnf cWoIf t]h kGt, kf“rf}+sf s'jfªr' nfdf, g]=lj;+3sf ;'Gb/dl0f cfrfo{, ev{/} h]naf6 d'Qm ePsf s]bf/ cfrfo{ / /fbf; pns tyf zxLb kl/jf/x? x'g'x'GYof] .

    k|d'v cltly b]j]Gb| k/fh'nLn] ljBfyL{ju{n] z}lIfs cfGbf]ngsf ;fy;fy} b]zdf ePsf] k|ltudgsf lj?4 cu|ufdL lgsf;sf kIfdf Psh'6 eO{ n8\g'kg]{ cfjZostf ePsf] wf/0ff /fVg'eof] . To;sf nflu uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;ef g} clxn]sf] kl/l:yltsf] nflu pko'{Qm x'g] s'/f klg atfpg'eof] . k/fh'nLn] ljBfyL{ cfGbf]ng nufot /fli6«o tyf cGt/f{li6«o ljifox?df klg k|sfz kfg'{eof] . cGo ;+u7gsf k|ltlglwx?n] klg ;dd]ng ;kmntfsf] z'esfdgf /fVg'sf] ;fy} ;d;fdlos 36gfqmd k|lt cf–cfkm\gf] b[li6sf]0f /fVg'eof] . @^ ut] ;DkGg aGb ;qn] a'l4 nfdfsf] cWoIftfdf !( ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] 5 . pQm aGb ;qsf cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L_ sf s]=;= z}n]Gb| l3ld/] k|d'v cltly /xg'ePsf] lyof] eg] g]skf -dfcf]jfbL_ sfe|] lhNnf O~rfh{ s= nfnWjh, sfe|] lhNnf ;]qm]6/L s= dx]z, g]kfn blnt d'lQm df]rf{sf s]Gb|Lo sf]iffWoIf t]haxfb'/ ldhf/, tf/fd'df]sL dLgf tfdfª cltlysf] ?kdf /xg'ePsf] lyof] . k|d'v clylt, kf6L{ k|ltlglw nufot cGo df]rf{sf kbflwsf/Lx?n] k|lzIf0fd"ns dGtJo lbg'ePsf] lyof] .

    To:t} clvn -qmflGtsf/L_ slknj:t'sf] lhNnf ;Dd]ng a}zfv $ / % ut] jf0fu+uf SofDk;df ;DkGg ePsf] ;dfrf/ 5 .

    clvn -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo ;b:oåo dfwj zdf{, uf]kfn af]xf]/f / ljBfyL{ g]tf /fh]Gb| kf}8]nsf] pkl:yltdf ;DkGg ;f] ;Dd]ngn] s]zj e';fnsf] cWoIftfdf gof“ lhNnf ;ldlt u7g u/]sf] 5 .

        ;f] cj;/df s]Gb|af6 cfpg'ePsf ljBfyL{ g]tfx?n] ;xefuL k|ltlglw–ko{j]Ifsx?nfO{ ljBfyL{ ;+u7gsf] jt{dfg cj:yf, z}lIfs If]qsf] ljs[lt / hgjfbL lzIffaf/] k|lzIf0f lbg'ePsf] lyof] .

afa'/fd e§/fO{sf] k':ts ;fj{hlgs

    sf7df8f}+÷…c8«]{O6 klAn;;{, gof“ lbNnLÚåf/f k|sflzt 8f= e§/fO{åf/f lnlvt …b g]r/ ckm c08/ 8]enkd]G6 P08 l/hgn :6«Sr/ ckm g]kfnÚ gfds %$) k[i7 nfdf] k':ts Ps ;df/f]xsf aLr cfh lbp“;f] !! ah] k|1f ejg sdnfbLdf g]kfn sDo'lg:6 kf6L{sf ;+:yfksåo g/axfb'/ sdf{rfo{ / lg/~hguf]ljGb a}Båf/f ;+o'Qm?kdf ljdf]rg ul/g] sfo{qmd /x]sf] s'/f cfof]hs, g]kfn /fli6«o a'l4hLjL ;+u7gn] hgfPsf] 5 . pQm k':tsdfly cy{zf:q If]qsf lbUuh ljåfgx? 8f= r}tGo ld>, 8f= xs{ u'?ª / u'0flglw zdf{n] l6Kk0fL ug'{x'g]5 eg] ljleGg If]qsf cy{zf:qLx?af6 cGtlqm{of ul/g] s'/f hgfOPsf] 5 . o; k':tssf] af/]df sd/]8 k|r08n] e"ldsf n]Vb} eGg'ePsf] 5– …of] sfn{dfS;{sf] ;+;f/ kl/jt{gzLn 5 eGg] plQmaf6 ;'? eP/ g]kfnsf] ljsf; ;dfhsf] pynk'ynlagf ;Dej 5}g eGg] lgisif{df uP/ ;dfKt x'G5 . o;n] lh1f;' kf7snfO{ uDeL/ ljifout ;fdu|L k|bfg ug]{5 / g]kfn / g]kfnL hgo'4 a'em\g cfwf/e"t / j}1flgs wf/0ff k|bfg ug]{5 .Ú

    :d/0fLo 5, 8f= e§/fO{sf] k|:t't k':ts pxf“sf] kL=Pr=8L= y]l;;sf] kl/:s[t ?k xf] .

 

clvn -qmflGtsf/L_ sf] lhNnf ;Dd]ng ;DkGg

    l;Gw'kfNrf]s÷ cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L_ l;Gw'kfNrf]ssf] !! cf}+ lhNnf ;Dd]ng pb\3f6g ;df/f]x @^ ut] ;b/d'sfd rf}tf/fdf eJo?kdf ;DkGg ePsf] ;dfrf/ 5 . k'/fgf] ;Qf, ;]gf / k|x/Lsf] 3]/f tyf e|dk"0f{ k|rf/x?nfO{ lrb}{ xhf/f}+ hg;d'bfosf] pkl:yltdf rf}tf/fsf] zxLbd~rdf ;Dd]ngsf] pb\3f6g clvn -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo ;lrjfno ;b:o lzj 8f“uLn] ug'{ePsf] lyof] .

    hfg'sf k/fh'nLn] ;~rfng / clvn g]kfnsf] ;efkltTjdf ;DkGg ;f] ;Dd]ngsf] pb\3f6g ;df/f]xdf -qmflGtsf/L_ sf s]Gb|Lo ;b:o dfwj ;fksf]6f, dfcf]jfbLsf lhNnf g]tf tyf ;+o'Qm hgkl/rfng ;ldltsf ;b:o cflzif, hgdf]rf{ g]kfnsf lhNnf cWoIf 6+s 9'¨]n, g]=sf= -k|hftflGqs_ lh=;= ab|L rf}nfufO{+, ;dtf kf6L{sf lhNnf cWoIf hLtjL/ nfdf, cg]/f:jljo' lhNnf cWoIf lji0f'dl0f cfrfo{, PsLs[tsf lhNnf cWoIf afns[i0f ltdlN;gf, jfd a'l4hLjL s[i0f 7s'/Lnufotn] ;Dd]ng ;kmntfsf] z'esfdgf lbg'ePsf] lyof] .

    @* ut] ePsf] aGb ;qn] clvn g]kfnsf] cWoIftfdf Ps ;b:o kl5 yKg] u/L !& ;b:oLo lhNnf ;ldlt rog u/]sf] 5 . h;df pkfWoIf e/t k'/fh'nL, ;lrj hfg'sf k/fh'nL, ;x–;lrj /fhs'df/ lu/L, sf]iffWoIf uf]kfn g]kfn / ;b:ox? d~h' rf}nfufO{+, cg'zLn ;fksf]6f, ljdnf cfrfo{, bf]h]{ tfdf¨, ab|L k/fh'nL, e'k]Gb| tfdfª, ;fljqL 3f]/f;}gL, /fdsfhL af]xf]/f, ;Ltf ;fksf]6f, sdn e08f/L / ;'sb]j kf}8]n /x]sf 5g\ .

    ;Dd]ngn] aGbL ljBfyL{x?sf] l/xfO, ljleGg zLif{sdf lnOPsf] z'Ns, dfl;s z'Ns nufot !# ;"qLo dfunfO{ p7fp“b} cfGbf]ng cufl8 a9fpg] lg0f{o lnPsf] 5 . ;fy} ;Dd]ngaf6 clxn]sf] ;d:ofsf] xn gof“ ;+ljwfgsf] lgdf{0f ePsf] 7x/ ub}{ uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efsf] r'gfjsf] nflu ljBfyL{x? ;+3if{df pqg] / ;+u7g lj:tf/ tLa|?kdf cufl8 a9fpg] lg0f{o lnPsf] 5 .

 

!*% cf}+ dfS;{ hoGtL dgfOof]

    ljZj ;j{xf/fju{sf dxfg\ u'? Pjd\ ljrf/ s= sfn{ dfS;{sf] !*% cf}+ hGdhoGtL ;u/dfyf ;f“:s[lts kl/jf/n] oxL a}zfv @@ ut] k|ltof]lutfTds ;flxTo–;+uLt sfo{qmdsf ;fy eJo?kn] dgfPsf] ;dfrf/ k|fKt ePsf] 5 .. pbok'/sf] ?kf6f/ uflj;sf] s6x/]lhtl:yt lg=df=lj= s6x/]sf] k|fª\u0fdf ;u/dfyfsf pkfWoIf s= cfbz{sf] ;efkltTj / s= ;/udsf] ;~rfngdf lbgsf] @ ah]b]lv ;f“em &M#) ah];Dd rn]sf] pQm sfo{qmddf ljBfnosf k|=c= tyf x]Nk kf]:6 O~rfh{n] klg ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] .

        uLt, g[To / sljtf ljwfdf pTs[i6 /rgf k|:t't ug]{ k'/:s[t k|ltof]uLx?nfO{ ljz]if If]qLo Ao"/f] ;b:o tyf sfo{qmdsf k|d'v cltly s= ;h{gn] k'/:sf/ ljt/0f ug'{sf ;fy} s= dfS;{sf] ;+lIfKt hLjgLaf/] k|sfz kfg'{ePsf] lyof] . sfo{qmdf pbok'/ lhNnf ;]qm]6/L Pjd\ ljz]if If]qLo Ao'/f] ;b:o s= k'ikn] klg ;Daf]wg ug'{ePsf] lyof] .