jftf{, j}b]lzs x:tIf]k / ;+;bLo bnx?sf] cfGbf]ng
lgd{n s'df/
ev{/ dfq
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ / k'/fgf] ;Qf aLrdf bf];|f] jftf{ ;DkGg ePsf] 5 . pQm
jftf{df ePsf ;xdlt jf c;xdltx? ;a} ;fj{hlgs geO;s] klg kqsf/ ;Dd]ng dfkm{t
;fj{hlgs ePsf cleJolQmx? ;'Gbf jftf{n] ;sf/fTds df]8 lng vf]h]sf]
b]lvG5 .. clkt' ljifosf] ;f/tTj / To;sf] uDeL/tf x]bf{ o;nfO{ k'li6 ug{]
k|z:t cfwf/x? 5}gg . cem a]nf df}sfdf ;/sf/L kIfx?af6 eP ul/Psf gf}6sL
x]bf{ cem} klg cu|ufdL lgsf; slt ;'lglZrt 5 eGg] s'/f z+sfsf] 3]/fd} s}b
5 .
7Ls oxL
;Gbe{df ljb]zL k|ltlqmofjfbL zlQmx? 5ftL km'nfP/ g]kfn / g]kfnsf] /fli6«otfdfly
v]njf8 ug{ u'? of]hgf tof/ ul//x]sf 5g\ . vf;u/L cd]l/sL ;fd|fHojfbn]
cfºgf] v'gL g+u|f blIf0f Plzof;Dd km}nfpg] / bL3{sfnLg ?kdf g]kfnnfO{ ;fdl/s
cv8f agfO{ rLgdfly sAhf ug{] /0fgLlt cg';f/ of] jf Tof] k|sf/sf] if8\oGq
;Demf}tf jf ;xdlt ug{ vf]lh/x]sf] 5 . cfhsf] of] @! cf}+ ztfAbLsf] ljifd
kl/l:yltdf cfºgf] :jfwLgtf, :jtGqtf / /fli6«o cv08tfsf] /Iff ul//x]sf tdfd ;fgf
d'n'sx?sf ;fd' dfq xf]Og ;fk]lIfs ljzfn t/ Ps jf csf{] k|sf/n] ;'k/kfj/sf] ?kdf
ljsl;t x'g vf]lh/x]sf /fi6«x?df ;d]t cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] lu4] gh/ kg{' /
To;sf] sxL st}af6 lj/f]w klg x'g g;Sg' lgs} b'ef{Uok"0f{ ag]sf] 5 .
cfh
lagfsf/0f, olt;Dd ls p;s} g]t[Tjdf rNg] ;+o'Qm /fi6« ;+3sf] ;'emfj /
lgb{]zgnfO{ ;d]t nTofP/ O/fsL hgtf / O/fsdfly yf]kl/Psf cGofok"0f{ o'4sf]
ljZjJofkL ?kdf hg:t/af6 kof{Kt lj/f]w eP klg Pp6f v"gL ;fd|fHojfbsf] aa{/
cft+s, Wj+z / cfd g/;+xf/sf] dxfcleofgnfO{ Pp6f 5'§} :jtGq cl:tTj ePsf /fHo
zlQmx?af6 lsg lj/f]w x'g ;s]g < Pp6f ;fd|fHojfbL 8f“sfaf6
y/y/ sfKg' eGbf a[xt\ k|hftflGqs Pstf lgdf{0f u/]/ ljZjJofkL ?kdf cd]l/sL
;fd|fHojfbsf] lj?4 hgPstf dfq xf]Og /fHo:t/af6} Pstfsf] k|bz{g ug'{ cfhsf]
cfjZostf xf]Og / <
ljZjnfO{ g}
Ps5q ?kdf sAhfdf lnO{ ;fd|fHojfbsf] lj:tf/ ug{] /0fgLlt cg';f/ g} cd]l/sL
;fd|fHojfb v'n]cfd g]kfn k|j]z u/]sf] 5 . g]kfnL hgtfsf] P]ltxfl;s ljb|f]x
/ ljut & jif{sf] eLif0f ju{ ;+3if{af6 k}bf ePsf] zlQm ;Gt'ngsf] kl/0ffd
:j?k ;DkGg x'g uO/x]sf] zflGt jftf{ s] cd]l/sL ;fd|fHojfbs} df]8]n cg';f/ x'g
h?/L 5 < s] g]kfnL hgtfn] oxf“sf] zf;g ug{] clwsf/ /fVb}gg\< cfkm\gf]
:jtGq e"ldsf Tofu]/ s] cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] bf; x'g clgjfo{ 5 <
cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] k|j]zn] cfh log} / o:t} cGo k|Zgx? pAhfOlbPsf 5g\ .
g]kfn /
g]kfnL hgtfnfO{ cem} klg s]xL s;}n] /}tL dfq ;DemG5 eg] Tof] Oltxf;df
k6d"v{ ;flat x'g]5 . To;}n] g]kfndf s:tf] zf;g Nofpg] < s:tf]
;/sf/ agfpg] eGg] s'/fsf] km};nf ug{] clwsf/ g]kfnL hgtfdf lglxt 5, c? s;}df
xf]Og . oxf“;Dd ls :jod\ g]kfnsf /fhg}lts
kf6L{x? ;d]tn] hgtfsf] cg'df]bg kl5 dfq ;/sf/ rnfpg] ;fdYo{ /fVb5g\ eg] ljb]zL
zlQmx? t w/} 6f9fsf] s'/f xf] .
cfh Psflt/
dxfg\ cu|ufdL lgsf;sf] lgldQ k'/fgf] ;Qf;“u jftf{
rln/x]sf] 5, oxL ;+qmd0fsfnLg cj:yf
kf/]/ ljb]zL zlQmx? g]kfn / g]kfnLnfO{ sdhf]/ kfg{ k|oTgzLn /x]sf 5g\ ..
o; k|sf/sf] ;+j]bgzLn cj:yfdf b]zsf lhDd]jf/ /fhg}lts bnx?sf] e"ldsf
P]ltxfl;s x'g] s'/f :ki6 g} 5 t/ cfh tL bnx? Oltxf;n] ;'Dk]sf] Tof] P]ltxfl;s
e"ldsf cu|udgsf] lbzfdf pleP/ xf]Og k|ltudgsf] lbzfd} pleP/ k"/f
ub{}5g\ . xf]Og eg] cfhsf] of] gof“ kl/j]zdf /fi6« / /fli6«otfnfO{
s]Gb|laGb' agfP/ cfd ;xdlt x'g vf]lh/x]sf] cu|udgsf] sfo{lbzf, uf]nd]r ;Dd]ng,
cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg ;efsf] kIfdf pleg'sf] ;§f s]jn s'rL{ / ;Qf df]xsf] nflu
lsg cfGbf]ngs]f s'/f ub{}5g\ < cfhsf] d'Vo ljifo s;sf] kxn g]t[Tj / s;sf]
cl:tTj /x\of] eGg] s'/f xf]Og b]zn] ;d:ofsf] ;dfwfg dfu]sf] a]nf ;j{dfGo ljlw /
sfo{of]hgf cg';f/ g} ;dfwfgsf Ph]G8f ;lxt lgsf;sf] ax; rln/x]s} a]nf kf/L
hgcfGbf]ngsf] 3f]if0ff ug{' eGbf pQm ;xdltdf /fi6«nfO{ lgsf; lbg] s'/f w]/}
u+eL/ x'g] lyof] . t/ j}b]lzs x:tIf]k al9/x]sf] a]nf kf/L cem /fi6«nfO{
sdhf]/ kfg{] ;+;bLo kf6L{x?sf] /fhgLlt x]bf{ b]z / hgtfk|lt oL bnx? slQ klg
;+j]bgzLn / u+eL/ 5}gg\ eGg] s'/f k|i6 x'G5 . x'g t ljut !@ jif{df
oL ;+;bLo gfOs]x?n] b]znfO{ s+ufn gagfPsf xf]Og, u2f/L u/]/ g} d'n'snfO{
u[xo'4df gws]n]sf klg xf]Ogg\, dx+uL, e|i6frf/, s'zf;g, xTof, cft+s ;a} s'/f
/fHo kIfaf6 ;/sf/sf] ;xdltdf ePsf lyP . To;}n] ;d:of t k'/fg} /fHo;Qf /
To;sf ;+rfnsx? x'g\ . w]/} jif{b]lv ;d:of aGb} cfPsf] k'/fgf] /fHo;Qf /
To;sf ;+rfnsx?sf lj/4 Gofo ;dfgtf / :jtGqtfsf] lgldQ g]kfnL hgtfn] ju{ o'4
grnfPsf] eP b]z w]/} klxn] g} cem u+eL/ ;+s6df kg{] lyof] . /fi6«sf sn+s
ag]sf wgL, ;dGt, zf]ifs, ei6frf/L, sfnf]ahf/L / hgxTof/fx? dfcf]jfbL
cfGbf]ngsf] rk]6fdf gk/]sf eP cem slt n'6 x'g] lyof], slt ei6frf/ / sfnf] ahf/L
x'g] lyof] ;a}nfO{ ;xh} cg'dfg 5 . To;}n] dfcf]jfbL o'4 b'Zdg zlQmnfO{ b]z
n'6\g va/bf/L ug{] Psdfq ;dfwfgsf] pkfo lyof] . To;}s} kl/0ffd :j?k cfh
b]zdf gof“ kl/l:ylt ;[hgf ePsf] 5 . of] kl/l:yltdf b]zsf ;r]t :jfledfgL /
Gofok|]dL hg;d'bfon] cu|ufdL lgsf;sf] nflu k'/fgf] ;QfnfO{ afWo t'Nofpg]
jftfj/0f agfpg h?/L x'G5 / oxL cfjZostf af]w u/]/ g} xfdLn] b]zsf] jt{dfg
lqkIfLo zlQm s]Gb| -/fhf, ;+;bjfbL / dfcf]jfbL_x?sf] Psdfq ;femf ldng
laGb"sf] ?kdf ;+ljwfg ;efsf] k|ZgnfO{ p7fPsf xf}+ / o;nfO{ ;kmn kfg{ clkn
u/]sf xf}+ .
t/ of] kxn /
clknnfO{ ;+;bLo zlQmx?n] cfºgf] kxn / cl:tTj u'd]sf] 7fgL jftf{ lj/f]wL j}b]lzs
zlQmx?sf] pS;fx6df hgcfGbf]ngsf] 3f]if0ff ug{' / zfxL sbdsf] lkmtf{nfO{ d'Vo
dfu agfpg'n] pgLx? cu|udg xf]Og k|ltudg g} rfxG5g\ eGg] yk k'li6 ePsf] 5 .
zfxL sbdsf] lkmtf{ jf ;+;bsf] k'g{jxfnLn] cfhsf] ;d:of xn x'“b}g . cyjf
of] cu|udgsf] sfo{lbzf aGg ;Sb}g . k|ltudgsf] lj/f]w xf] eg] To;sf] ;§f
cu|udgsf] sfo{lbzf vf]O{ < cfh ;+;bjfbLx?n] o;sf] hjfkm lbg h?/L x'G5 .
k|ltudgsf] lj/f]w ug{' cfkm}df g/fd|f] eg] xf]Og t/ k|ltudgsf] lj/f]w u/]/
k|ltudglt/} cufl8 a9\g' ;+;bjfbLx?sf] la8Dagf g} dfGg'kb{5 . k|ltudgsf]
lj?4sf] cfGbf]ngdf xfd|f] klg ;dy[g 5 t/ Tof] cu|udgsf] ;xdltdf x'g'kb{5 .
To;}n] ca cu|udgsf] lbzfdf xft]dfn] u/]/ cufl8 a9f}+ . cu|udgsf] cfGbf]ngdf
;xefuL agf}+ clgdfq zfxL sbd dfq xf]Og, zfxL kl/jf/ ;d]tnfO{ lkmtf{ ug{] zlQm
k]bf x'g ;S5 . casf] cfGbf]ng @! cf}+ ztfAbLsf] u0ftGqsf] lgldQ
x'g'kb{5 .. Tof] hgtfsf] hgtGq, hghLljsf / /fli6«otfsf] Uof/]G6L ug{]
cfGbf]ng x'g'kb{5 . Tof] cfGbf]ngn] hgtfsf xs lxtsf] Uof/]G6L ug{] ;+ljwfg
agfpg' kb{5 . ;+ljwfgdf sfnf] ahf/L, e|i6frf/L, xTof, cft+s dRrfpg] /fi6«b|f]xL cGofok"0f{
o'4sf kIfkftL ;a}nfO{ rf}af6f]df NofP/ gf¨]emf/ agfpg] clwsf/ :yflkt u/fpg'
kb{5 . clgdfq k|ltudgsf] cGo x'g]5 / cu|udgsf] axfnL x'g]5 .
cfh ;+;bjfbL
zlQmx?sf] s'/f dfq xf]Og /fhfn] ;d]t cu|udgsf] of]hgfdf ;xdlt hgfpg clgjfo{
5 . b'O{ rf/j6f gof“ xltof/ / s;}sf] ;xof]usf] e/df b]z / hgtfdfly k'gM
o'4 yf]kg{] rfn /fHoaf6 x'G5 eg] Tof] ;a}eGbf dx+uf] :jo+ /fhf / /fh;+:yfnfO{
kg{]5 . j}b]lzs zlQmsf] e/df bL3{sfnLg ?kn] zf;gdf pleg vf]Hg' eGbf cfºg}
/fHosf e/kbf{ hgtf / hgtfsf ;]gfsf] e/df pleg' /fhfsf] nflu w]/} >]o:s/
x'g]5 . olb /fhfn] ljutnfO{ ;Rrfpg] xf] eg] s;}sf] s7k'tnL ag]/ xf]Og
:jfledfg OHhtsf ;fy af“Rg g]kfnL hgtfsf] e/ kg{ clgjfo{ 5 . h'g zlQmn]
/fhfnfO{ sdhf]/ agfpg ;Sof] ToxL zlQmn] g} km]l/ /fhfnfO{ plrt ;Ddfg lbg ;Sb5
olb /fhfn] hgtfsf rfxgf / dfux?df ;xdlt hgfpg] xf] eg] .. b]z / hgtfsf
dfux?k|lt j]jf:tf u/]/ s]jn xltof/wf/Lx?sf] e/df cem} zf;g ug{] / cfjZos k/]
ljb]zsf] u'nfd aGg] rfxgf xf] eg] l9nf] rf“9f] g]kfnL hgtfn] To;nfO{ ;lhn}
df6f]df ldnfOlbg] 5g\ . To;sf/0f clxn]sf] jftf{ k|;+u / ;Gbe{ ;a} zlQm
;'lw|g] / ;dosf] kl/jt{g;+u} kl/jt{g x'g] ;'gf}nf] cj;/ ag]sf] 5 . /fhf
;+;bjfbL zlQmx?nfO{ of] eGbf cg's"n cj:yf km]l/ cfpg] 5}g . To;}n]
/fi6« lgdf{0fsf] of] cfd ;xdltsf] cu|ufdL lgsf;nfO{ ;kmn t'Nofpg] ;a} cfu|x /
k"jf{u|x Tofu]/ h'6f}+ . j}b]lzs x:tIf]ksf lj?4 gof“ P]ltxfl;s
df]rf{sf] lgdf{0f u/f}+ ;a} vfn] ;fd|fHojfb / lj:tf/jfbs]f e08fkmf]/ / lj/f]w
ub{} ljZjJofkL ?kdf gof“ j[xt k|hftflGqs df]rf{sf] lgdf{0f u/f}+ . o;n]
dfq ;d:ofsf] ;xL lgsf; lbg]5 .
;f“:s[lts
sdL{x?sf] e]nf / ;+efjgfsf 9f]sfx?
– eLd
…s'dfvLÚ
;r]t ;j{xf/f juL{o ;dfhdf c:nLn, 5f8f, s'?k
/ ;fd|fHojfbL ;+:s[ltn] k|b"lift xfjf nufP/ cfd ;dfhdf hgtfsf] ;'Gb/
;+:s[ltnfO{ s'?ktfdf km;fpg xNnfafhL dRrfOPsf] 5 . of] xNnfafhL if8\oGq /
;f“:s[lts ?kdf cfPsf] ljs[ltsf] lj?4 g]kfnL qmflGt;“u hf]l8Psf] / ;xL ljrf/n]
n};, hgjfbL ;f“:s[lts cfGbf]nbg lg/Gt/ rln/x]sf] 5 . of] >dhLjL ju{sf]
lxt cg's"n gof“ hgjfbL ;“:s[lt lgdf{0fdf ultzLn 5 . of] cfGbf]ng dfq}
;+:s[lts ?kdf ge}, /fhgLlt;“u hf]l8Psf]
5 . dfn]dfjfb / k|r08kysf] ck/fh]o lj1fgdf cfwfl/t /x]/ ;dosf] k|jfx;“u}
cl3 al9/x]sf] 5 . g]kfnL ;j{xf/f ju{sf] d'lQm;“u ;DalGwt dxfg\ g]kfnL
hgo'4sf] ufO8 g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_sf] g]t[Tjdf rn]sf] of] ;+3if{,
eLif0f cf“wLj]x/Lsf] ;fdgf ub{}, cfh of] cj:yf;Dd cfOk'u]sf] 5 . o;sf]
ljsf; k|s[of / o;sf] 5nfªn] ubf{ ;f“:s[lts df]rf{n] klg cfºgf] If]qaf6 ug{'
kg{] ljsf;, lgefpg' kg{] e"lds f/ lhDd]jf/L af]wsf ;fy cufl8 a9\g] qmddf, ;f“:s[lts ?kaf6 jt{dfg
oyfy{tfdf ldNg] snf k|of]u u/]/, ;dfhnfO{ :ki6 agfp“b} cufl8 a9]sf] 5 .
cem} g]kfnL df6f]df hGd]/ klg ljb]zLx?sf] bnbndf km;]sf a'Hjf{ ;flxTosf/ /
snfsf/x?sf lbn lbdfudf gof“ ;“:s[ltsf] lr;f] j/km /fVg ;kmn ePsf] 5 ..
o;sf] kl/0ffd :j?k cfh b]zsf ljleGg If]qx?df cfGbf]ngsf p7fg ePsf 5g\ .
k"j{ z}n'ªb]lv klZrd g]kfnsf] clk / ;}kfn;Dd ;f“:s[lts ljb|f]xsf em08fx?
p7fOPsf 5g\ . l;:g], hnhnf / s'dfvsf j:tLx?df hgjfbL ;Qf;“u} hgjfbL
;“:s[ltsf] hu a;fNg] sfd ePsf] 5 . ;fd|fHojfbL ;+:s[ltsf lj?4 cf“wLj]x/L
rnfpb} cfGbf]lnt aGg] qmddf oltv]/ ljz]if If]qleq kg{], ;f“:s[lts cfGbf]ngsf
sdL{x?sf] a[xt\ If]qLo e]nf ;DkGg ePsf] 5 . pQm e]nf cToGt} dxTjsf ;fy,
b]zdf lelq/x]sf] ljb]zL ;fd|fHojfbL ;“:s[ltsf lj?4 ;+3if{ ug{]b]lv lnP/ hgjfbL
;“:s[ltsf] alnof] hu lgdf{0f ug{ dxfg\ ;+efjgfsf 9f]sfx? vf]n]sf] 5 .
of] o'u @! cf}+ ztfAbLsf] o'u xf] . of]
gof“ ztfAbLsf snfsf/x?n] hgjfbL ;flxTosf] dxfg\ af6f]nfO{ cjnDag u/]/
hg;flxTon] hgtfdf 5f]8\gkg{] k|efj / hgtfnfO{ cfjZostf kg{] hglhj|f]sf]
;flxTosnf / ;“:s[lt lgdf{0f ug{' kg{] cfjZostf jt{dfg kl/l:yltsf] dfu
xf] . of] dfunfO{ k"/f ug{ / snfsf/x?sf] phf{zLn zlQmnfO{ dfly p7fpg]
/ jt{dfgsf qmflGtsf/L snfsf/x? red and export ag]/ hgtfdfem hfg] ;jfndf
e]nfn] cToGt} dxTjsf ;fy uDeL/tf / lhDd]jf/Lk"0f{ ?kdf ;f]+Rg, a[xt\
r'gf}tLk"0f{ 38LnfO{ ;fdgf ug{ / ;+efjgfsf lIflthlt/ pGd'v x'g l;sfPsf]
5 .
of] cfGbf]ngleq ljleGg vfnsf ;+3if{sf ?kx?
5g\ . hgjfbL ;“:s[lt d'Vo ljifo eP tfklg o;sf ;xfos xf“¨fx?sf] klg ljz]if
e"ldsf x'g] u5{, h;df k|ultzLn ;flxTo kb{5 . of] hgtfsf] efjgf;“u
hf]l8Psf] ljifo xf] . ufp“x?sf zf]lift pTkL8Lt hgtfsf] :jR5 cu|udgsf]
kIfdf p7fpg] ;fy} hgtfsf] lxtcg's"n ;“:s[lt lgdf{0f ug{ JoQm ul/g]
cleJolQm xf] . xfdLx? hgtfsf] ;'Gb/ ;“:s[lt lgdf{0f ug{] ;flxTosdL{x?
hgtfsf cleJolQm / hgtfsf] hglhj|f]sf] ;'Gb/ ;flxTo lgdf{0f ug{ sl6a4
x'g'k5{ . xfd|f] ;flxTo xfd|f] hgjfbL ;+:s[lt / xfd|f] snfnfO{ hgtfs}
agfpg xfdL hgtf;“u} Psfsf/ eP/ hfg'k5{ / hgtfaf6} ;“:s[lt l;Sg' k5{ / hgtfnfO{
g} l;sfpg' k5{ . clg dfq} hgtfn] cfºgf] ;“:s[lt lrGg]5g\, hgjfbL ;“:s[ltk|lt
cfslif{t x'g]5g\ . o;df xfdLn] ufp“3/sf] nf]s ;“:s[lt / jt{dfgsf] @! cf}+
ztfAbLsf] gof“ ;“:s[ltaLr ºo"hg u/]/ ljutsf k'/fgf ?9Lut ;“:s[ltnfO{ x6fP/
gof“ kl/l:yltsf] cg'?ksf] ;“:s[lt nf]s / cfw'lgsdf ;dfof]hg u/]/ hgtfdfem uPdf
;kmn x'g]5f}+ . Tolta]nf dfq} xfd|f] snfn] jf:tljs hgtfsf] ;“:s[ltnfO{
hf]ufpg ;S5, snf / ;+:s[lt dfq} snfsf] ?kdf x'g' x'“b}g, snf / ;“:s[lt nIo,
p2]Zo / ;xL ljrf/ clg ;xL nfOg\ af]s]sf] x'g'k5{ . ;xL nfOg / ljrf/ clg
nIo, p2]Zo gePsf] snf ;“:s[lt kmf]x/sf] 8+u'/ ;flat x'g]5 . nIo, p2]Zo
;f/kIf xf] . ;f/ gePsf] ?ksf] >[+uf/ k6f/ dfq} eP/ ?k kIfdfq} k|d'v
ePsf] snf ;flxTo / ;“:s[lt snfsf] nflu snf x'g]5 .. cl:tTjxLg x'g]5 .
To;}n] clxn]sf] hgjfbL ;+:s[lt, k|ultzLn ;flxTodf dfn]dfjfb / k|r08kysf] cho
ljrf/ el/Psf] x'g'k5{ . o;} nfOgaf6 cufl8 a9fOg'k5{ . lj1fgn] snf /
;+:s[ltnfO{ sdfg ub{} ljZjd} km}lnPsf] ;fd|fHojfbL cZnLn / s'?k ;“:s[ltnfO{
hf]ufpglt/ nlIft ;+“:s[ltnfO{ k/f:t ub{}, dxfg\ g]kfnL hgtfsf] d'lQm /
:jtGqtfsf] nflu rn]sf] ju{o'4 / Tof] leqsf] zf]lift ju{sf] ;“:s[lt hgtfdfem
:yflkt ug{' k5{ .
oltv]/ cem}+ dxTjk"0f{ s'/f snfsf/x?sf]
lrGtg / /fhgLlt;“u ;DalGwt 5 . ljz]if u/L k'/fgf] 5f8f ;fd|fHojfbL
;+:s[ltleqsf snfsf/x? b]vfO{ / /rgfTds kIfdf Hofb} ;'Gb/tfsf vfgL sxnfp“5g\ t/
OHht, dfg, dof{bf / To;sf] ;f/kIfnfO{ sf]6\ofp“bf tL snfsf/x? s]jn k};fn] rn]sf
5g\ / ;Lldt JolQmut :jfy{sf] lglDt cfºgf] OHht ;d]t /Iff ug{ 5f]8]sf 5g\ .
of] x'g'sf] k5fl8 tL ;f“:s[ltssdL{ / ;flxTosf/x?df lglZrt ljrf/ 5}g . To;}n] of] a]nf qmflGt If]qsf snfsf/sf]
To:tf] lrGtg x'g' x'“b}gls snfsf/ xf] gf“Rg], ufpg] dfq} xf], dgf]/~hgsf dfWod
xf}+ of] lrGtg, of] ljrf/n] k|efljt eof] eg] xfdL pxL a'h{'jf rl/qdf efl;g]
5f}+ . To:tf] x'g glbg ju{o'4n] hGdfPsf] cfjZostfnfO{ ks8\g' k5{ .
;xL ljrf/n] rNb} snf / ljrf/nfO{ ºo'hg u/]/ ljrf/sf] cwLgdf snfnfO{ /fVb} @!
cf}+ ztfAbLsf gof“ hgjfbL snfsf/sf] kl/ro lbg ;S5f}+ . tL xfd|f] nIo @!
cf}+ ztfAblsf] gof“ hgjfb slQsf] ;'Gb/ agfpg] . Tof] ljrf/ af]s]sf
;f“:s[lts sdL{x?sf] eJo kmf}h lgdf{0f xf]cf]; ;fy}, jt{dfg oyfy{tf /fhg}lts
kl/l:ylt / hgtfsf b'Mv ;'vdf x/]s a]nf sl6a4 eP/ nfluk/f];\ .
To:t} k|sf/n], qmflGtleq cfpg] eo+s/
k|ltqmflGtsf] vt/f ;f“:s[lts sf/0fn] x'g] vt/f xf] . o:tf] vt/f ljleGg
b]zdf ljutsf qmflGtx?df lyP . h:tf] ?;L cS6f]a/ qmflGt, rLlgof gof“ hgjfbL
qmflGtleq ePsf k|ltqmflGtn] Toxf“ cfGbf]ngdf g} vt/f lyof] . Toxf“sf
cfGbf]ngx?n] …;]6 AofsÚ vfg] l:ylt cfof] . Tof] l:ylt cfpg'sf] k5fl8 Toxf“
s]xL JolQmx? hf] k|ltqmflGtdf ;+nUg lyP tL ;f“:s[lts ?kdf x]bf{ unt lrGtgsf
lyP . To;}n] rLgdf s=dfcf]n] !) jif{;Dd ;f“:s[lts qmflGt ;+rfng ug{' ePsf]
lyof] . o;/L ;“:s[ltut ?kdf unt lrGtg ePsf / o:tf] vfn] ;“:s[ltsf] sf/0fn]
ubf{ k|ltqmflGtsf] vt/f b]lvG5 . To:t} g]kfnL qmflGtdf klg To:tf]
k|ltqmflGt x'g glbg Tof] vt/fsf] lj?4, ;f“:s[lts z'4Ls/0fsf] kf6f]nfO{ g]kfnL
dxfg\ ;j{xf/f qmflGt;+u hf]8]/ n}hfg' kg{] ;fy} x/]s a]nf j}rfl/s :ki6tf cem}
;r]t / ;ts{ aGb} cfGbf]ngsf] dxTjk"0f{ 6«]Grdf xf]ldg] s'/f jt{dfgsf]
cfjZostf xf] .
cGTodf, dfly pNn]lvt ljifox?df xfd|f]
;f+:s[lts j[xt If]qLo e]nfdf cToGt} uDeL/tfsf ;fy, lhDd]jf/Lk"0f{ 9+un]
Jofks 5nkmn ax; / cGt/lqmof ePsf] lyof] . g]kfnL qmflGtsf] z'?kl5 g]kfnsf]
Oltxf;df ;f“:s[lts sdL{x?sf] a[xt e]nf P]ltxfl;s ?kdf ;DkGg ePsf] 5 .
;f/df b]ze/ b]vf k/]sf k'/fgf a'h{'jf a'l4hLjL tyf ;flxTosf/ / 5f8f ;“:s[ltdf
e'n]sf nkm¨fx?n] cfºgf] 5ftL km"nfP/ cf8Da/ b]vfP/ cfkm} ;j{];jf{ 7fg]/
dflQ/x]sf] a]nf xfd|f hgjfbL ;f“:s[lts ?kdf rnfOPsf wSsfx?n] clxn] pgsf d'6'df
9of¨u|f] 7f]lslbPsf] 5 . pQm e]nfn] ljz]if u/L clxn] ;xL ljrf/n] n}; eP/
dfn]dfjfb / k|r08kysf] cho lj1fg / hgjfbL ;+:s[lt lgdf{0fsf] d'Vo nIo / p2]Zo,
k"/f ug{ cfhsf ;flxTosf/, snfsf/, slj, n]vs cflb ;j{] 7Ls;“u cufl8 a9]df
efjL ?kdf xfd|f cufl8 dxfg\ ;Defjgfsf 9f]sfx? v'n]sf 5g\ . of] ;'gf}nf]
eljionfO{ v'Ng yfn]sf ;+efjgfsf
9f]sfx?nfO{ ;w}+ v'nf /fVg @!cf}+ ztfAbLsf ;f“:s[lts sdL{x?, ;flxTok|]dLx?
ljrf/n] ;zQm ePsf cfºgf xltof/x? ltvf] agfpg hgtfdf hfg] / hgtfaf6 l;Sg] clg
hgtfnfO{ lbg] / ;f“:s[lts ?kfGt/0fsf] k|lqmofnfO{ hf]8bf/ 9+un] rnfpg] ug{'
cfjZostf ePsf] 5 .
dxfg\ ;j{xf/f ;f+:s[lts qmflGt–lhGbfjfb †
lj/f6gu/sf]
dfcf]jfbL hg;efn] lbPsf] ;Gb]z
–;Gtf]if
oxL j}zfv !# ut] lj/f6gu/df Ps ljzfn hg;ef
;DkGg eof] . g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ lgs6 hgjuL{o / df]rf{ ;+u7gx?sf]
qmflGtsf/L ;+o'Qm df]rf{ ;ldltsf] cfof]hgfdf ;DkGg pQm hg;efsf] eJotf /
P]ltxfl;stfsf] ax' cfoflds dxTj /x]sf] 5 . To;sf] rrf{ eljiodf ljljw sf]0faf6
x'“b} hfg]5 . oxf“ of] k|of; klg To;}sf] Pp6f c+z /xg hfg] cfzf ul/Psf]
5 .
pQm hg;efsf] klxnf] dxTj eg]sf] b]zs} ;aeGbf
3gfjfbL ePsf] lhNnf dWo] df]/ªsf] P]ltxfl;s pkdxfgu/L lj/f6gu/df e]nf ePsf
bzf}+ xhf/ ljljw hfthftL, ju{ / ;d'bfosf] gof“ ;Qfsf k|d'v;+usf] k|ToIfLs/0f g}
/x]sf] 5 .. h;sf] k|ltIff d]rL sf]zLsf nfvf}+ nfv hgtfdf hgo'4sf] ;ft
jif{n] k}bf u/]sf] klxnf] pT;'stf / pknlAwsf] ljifo alg/x]sf] 5 . g]kfnL
;dfhsf] cu|ufdL kl/jt{gsf] P]ltxfl;s df]8 k"/fgf] / gof“ ;Qf aLrsf] /0fg}lts
zlQm ;Gt'ngsf] kl/0ffd eP/ cfPsf] o'4lj/fd / cu|ufdL /fhg}lts lgsfz :j?k
cl3a9\g nflu/x]sf] jftf{ k|lqmofsf] k"j{;GWofdf ePsf] of] sfo{qmd cGoq
eGbf yk /f]df~rsf/L pT;'stfsf] ljifo ePsf] lyof] . lj/f6gu/sf] lbgrof{sf
sf/0f / s]xL k|fljlws sl7gfOsf sf/0f ;d]t yf]/} l9nf ;+/rgf ePsf] pQm hg;efsf]
yk cfsif{0fdf efjL cu|ufdL gof“ ;Qfsf ;xefuL juL{o, hftLo, If]qLo, ln¨Lo / ;}Go
df]rf{sf :yflkt Pj+ k|ltli7t k|ltlglwx? / ;fdGtjfb / ;fd|fHojfb lj/f]wL b]zeQm
/ hgjfbL b[li6sf]0f /fv]/ cu|udgsf] lxdfot ug{] dfcf]jfbLb]lv km/s dt /fVg]
hgjfbL df]rf{ g]kfnsf cWoIf /fd/fhfk|;fb l;+x ;dt]sf] ;+jf]wg /x]sf]
lyof] .
;efsf k|d'vcltly tyf g]=s=kf-dfcf]jfbL_sf
:yfoL ;ldlt ;b:o ;+o'Qm qmflGtsf/L hgkl/ifb g]kfnsf ;+of]hs Pj+ k'/fgf] ;Qf;+u
jftf{ ug{ u7Lt dfcf]jfbL jftf{6f]nLsf ;+of]hs s= 8f= afa'/fd e§/fO{ / jftf{
6f]nL ;b:o tyf g]=s=kf -dfcf]jfbL_sf j}slNks kf]ln6Ao"/f] ;b:o Pj+ t/fOsf
nf]slk|o sDo'lgi6 g]tf s= dft[sf ofbjsf cu|ufdL /fhg}lts lgsfzsf af/]df
ljrf/Q]hs ;+jf]wg / cGo jQmfx?sf klg ltg} ljrf/x? phfu/ ug{'ePsf] lyof] .
d]rLd]rL sf]zLsf kxf8L lhNnfx? tfKn]h'¨,
kf“ry/, Onfd, ;+v'jf;ef t]x|y'd, wgs'6f / k"jL{t/fOsf emfkf, df]/ª, ;'g;/L
/ ;Kt/Lsf xhf/f}+ hgtf cfºg} vr{df cl3Nnf} lbgb]lv lj/f6gu/ cfPsf lyP ..
;efsf] clGtd ;do;Dd klg dflg;x?sf] cfpg]qmd hfl//xg'n] b]zsf] ;'ud If]q eP/ klg
;efdf cfpg]x?sf] lj/f6 pkl:yltnfO{ wfGg g;Sg] oftfoftsf] cj:yfnfO{ a'‰g
;lsGYof] . csf]{lt/ af6faf6fdf k|ltqlmofjfbL ;Qfsf Zj]t ;]gfx?n] slyt
vfgtnf;Lsf gfddf bzf}+ 7fp“df a;af6 cf]/fnL b'Mv lbPsf] / ljofnf] u/fOlbPsf]
cfqmf]z klg 7fp“7fp“d} JoQm e}/x]sf] lyof] .
;efsf] aLrdf cfPsf] Pp6f b'vb ;dfrf/n]
;a}nfO{ Ps}k6s zf]sljXjn t'NofOlbPsf] lyof] . Onfdsf] dxefOb]lv hg;efdf
;xefuL x'g cfO/x]sf] Pp6f a; df]/ªsf] ky/Ldf b'36{gfu|:t eO{ * hgfsf] zxfbt /
@) ;f}+ 3fOt] ePsf lyP .. o:tf] cj:yfdf 36]sf] of] b'3{6gf Ps kL8fbfoL
b':jKg aGg k'usf] lyof] . nfvf}+
nfv hgtfnfO{ cu|ufdL r]tgfn] k|lzlIft ug{] of] zflGt cleofg klg hf/L o'4s} Ps
df]rf{ ePsf] x'“bf jxf“x?n] o; df]rf{df aufpg' ePsf] /utn] klg cu|udgsf] ;]jf
ug{] cltlyx?sf] efjk"0f{ >4f~hnL ;Daf]wgn] nfvf}+ hgtf Ps k6s tL
zxLbx?sf] ;Ddfgdf >4fn] em'sfPsf lyP . tL hgtf / zxLbsf kl/jf/hgsf]
zf]sdf k|To]s ;xefuL x'g s= e§/fO{ / s= ofbj ;lxtsf] %) ;f}+ zf]sf'nx?sf] 6f]nL
36gf:ynd} k'uL zxLbx?sf] zjdf kf6L{sf em08f cf]9fO{ >4f~hnL ck{0f ug{ / emkf
c:ktfndf 3fOt]x?nfO{ e]6]/ ;xfg'e"lt Pj+ b'Mv k|s6 ug{ k'u]sf]
lyof] . !# ut] g} PnLSnjsf] sfo{qmd kl5 /ftL @ ah] w/fgl:yt wf]kf c:ktfndf
/x]sf lj/fdLx?nfO{ e]6\g lx8]sf] jxf“x?sf] 6f]nL t'kmfgL x'/Lsf ;fy cfPsf]
kfgLsf sf/0f Toxf“ k'Ug ;s]g / ef]lnkN6 cGo s=x?sf] 6f]nL Totf k7fpg]
k|lta4tfsf ;fy cfºgf] sfd tkm{ nfu]sf] lyof] .
cu|ufdL /fhg}lts lgsf; af/]sf cfºgf
;+Zn]lift kl5Nnf @$ a'“b] sfo{qmd k|ltsf] k|lta4tf OdfGbf/ Pj+ uDeL/ eP/ kfng
ug{] :ki6f]lQn] jxf“sf] Jo:t lj/f6gu/sf] sfo{qmd cToGt} ;f}xfb{k"0f{
/x]sf] lyof] . !# ut] ;f“em ^ b]lv *=#) ah] ;Ddsf] lj/f6gu/sf pRr af}l4s
Pj+ k|ltli7t JolQmTjx?sf] ;Ddflgt ;+:yf Pln6na;+usf] cGt/lqmof sfo{qmdn] ljlzi6
:yfg cf]u6]sf] 5 . Toxf“ a'l4hLjLx?n] jxf“k|lt bzf{Psf] cfb/, ;Ddfg /
;f}xfb{tfn] jxf“nfO{ lgs} efjs' t'NofPsf] lyof] . jt{dfg cu|ufdL /fhg}lts
lgsf; af/]sf] cfºgf] kf6L{sf] /0fg}lts dxTj;lxtsf # sfo{g}lts Ph]G8faf/]sf] 8f=
e§/fO{sf] 8]9 306f nfdf] ;f/ule{t k|jrgkl5 a'l4hLjLx?af6 k|:t't l6Kk0fL /
cgluGtL k|Zgx?sf] tt\ tt\ efiff d} lbg' ePsf] pQ/n] pkl:yt b'O{ c9f;o ;a]sf]
lh1f;f ;+tf]ifk|b 9+un] ;dfwfg u/]sf] cg'e"lt ug{ ;lsGYof] .
To;kl5sf] lj/f6gu/sf d]l8sg 8S6/x?;+usf] e]63f6 sfo{qmdn] klg b]z / hgtfsf
kL8f;+u ulx/f] lrGtf ;dfwfgaf/]sf] rf;f] ;f6f;f6 ePsf] lyof] .. 8fS6/x?sf]
cfkm"x? dfcf]jfbL 3fOt] Pj+ lj/fdLx? pkrf/fy{ P8u/:gf]sf] kblrGx
kRofpg;d]t tof/ /x]sf] efj JoQm ePsf] lyof] .
ef]lnkN6 j}zfv !$ ut] ljxfg ! 306f
kf6L{;+usf] cfGtl/s e]63f6kl5 jxf“sf] sfo{qmd pBf]u jfl0fHo dxf;+3sf] sfof{nodf
/x]sf] lyof] eg] s=dft[sfsf] df]/¨ h]ndf aGbL agfO /flvPsf dfcf]jfbL cf:yfsf
aGbLx?;“u e]6ef6sf] sfo{qmd /x]sf] lyof] .. g]kfn kqsf/ dxf;+3 lj/f6gu/sf]
cfof]hgfdf kqsf/ pBf]uklt / Jofkf/L ;lDdlnt cGt/lqmof sfo{qmddf s=8f= e§/fO{ !
306f l9nfu/L k'Ug' ePsf] lyof] . xndf 8]9 b'O;osf] ;+Vofdf pkl:yt kqsf/,
pBf]uL / Jofkf/Lx?sf] Jou|tfk"0f{ k|ltIffn] nfdf] ;dob]lv jxf“nfO{ e]6]/
dfcf]jfbL cfGbf]ngsf] lbzf, /fi6«, /fli6«otf / k|hftGqk|ltsf p:sf] b[li6sf]0f
efjL ;Qfn] k|Tofe"t ug{] /fhg}lts / cfly{s sfo{qmd tyf k//fi6« ;DaGw
cflbaf/] Jofks lrGtg dgg ug{] ltj| cfsf+IfnfO{ w}o{tfk"j{s k|ltljlDjt
u/]sf] lyof] . ljxfg !)M@) ah]sf] jxf“sf] p8fg sfo{qmdn] sfo{qmdsf cfof]hs
/ ;xefuLx?nfO{ kof{Kt ;do k|bfg ul//x]sf] lyPg . p8fg ;do cln kl5sf]
ldnfpg ;lsG5 ls eg]/ pxf“n] xfdL;+u JoQm ug{' ePsf] lyof] . ckm;f]r Tof]
ldNg ;s]g .. / klg cfof]hsx?n] cfºgf lh1f;fx? ;+lIfktdf /fv]/ k|fo
;Dk"0f{ ;do jxf“nfO{ g} pknAw u/fO 5f]6} ;dodf klg /rgfTds ljlw /
k|lqmofsf] canDjg u/L cfºgf d"Nojfg lh1f;fx? k"/f ug{' ePs]f
lyof] .
;du|df jxf“x?sf] cfºgf] 5f]6f] ;dosf] afjh"t cf/fdsf]
s'g} gfd} glnO{ ;DkGg ljljwtfk"0f{ Jo:t sfo{qmdn] k"j{n] cfzf u/]eGbf
a9L g} pknlAw xfl;n u/]sf] lyof] . k'/fgf] ;Qf;+u zflGtk"0f{ cu|ufdL
lgsf; lgsfNg] dfcf]jfbLsf] OdfGbf/ Pj+ uDeL/ k|oTg k|ltsf] k"j{sf hgtfsf]
P]Soj4tf / k'/fgf] ;QfnfO{ lbOPsf] ;zQm bafjsf] an lnP/ jxf“x? ;f]xL lbg $=#)
ah] jftf{sf] 6]a'ndf a:g k'Ug' ePsf] 5 . ljgf Ph]08f k|:t't ePsf] k'/fgf]
;Qfsf] jftf{6f]nLsf cl3 b]z e/sf o:t} eJo P]ltxfl;s hg;ef / k|ltli7t gful/s
;d"x?åf/f cg'df]lbt cfkm\gf cu|ufdL /fhg}lts Ph]08f ;lxtsf] jftf{df
k|:t'ltn] k'gM Psk6s dfcf]jfbL hgcleofgsf] ch]o tfstnfO{ ljZjel/ g} :yflkt
ul/lbPsf] 5 . ljZj hg;d'bfonfO{ g} t/+lut ul/lbPsf] 5 .. o;n] g]kfnL
ljlzi6tfdf k|of]u ul/Psf] dfn]dfjfbL ;fdflhs lj1fgnfO{ yk ljsf; ug{] k|r08kysf]
lbzflgb{]zgnfO{ & jif{s} cjlwdf yk cf]hk"0f{ t'NofOlbPsf] 5 . ca
km]l/ Psk6s dfcf]jfbLsf] ljho cleofgnfO{ ;a} sf]0faf6 zfgbf/ k|i6\ofO{ k|bfg
ul/lbPsf] 5 . c:t' .
dflngf]:sL
/ dflngf]:sLx?sf] rlt{snf
–/fh]Gb|
dxh{g–
elgG5 M gfddf s] 5 / < d"n s'/f] gfd
xf]Og, sfd xf] Û dnfO{ nfU5, gfd eg]sf] lrGtg / sd{nfO{ kl/lrt ug]{ ;fgf]
cfFvL‰ofn dfq} xf] . To;}n] d gfdaf6 gfdwf/L JolQmsf sfdlt/, ljrf/lt/ /
Jojxf/lt/ km8\sf] dfg{ rfxG5' .
clxn]sf]
;/f]sf/jfnf rlr{t gfd xf]– dflngf]:sL . d dflngf]:sL gfdwf/L tLghgf;Fu
kl/lrt 5', PstkmL{ ?kdf . Pshgf dflngf]:sL x'g\– a|f]lg:nfj
dflngf]:sL . pgL k|Voft g[tTjzf:qL x'g\ . d}n] …qmfOd P08 s:6d Og
;fe]h ;f];fO6LÚ af6 pgL;Fu kl/lrt x'g] cj;/ kfPsf] x'F .
csf{
dflngf]:sL x'g\– /f]l8cg dflngf]:sL . pgL rLgsf nflu ;f]leot ;+3sf
/fhb"t lyP . Tof] klg bf];|f] ljZjo'4sf] nuQ} cd]l/sfsf] …dWo:ytfÚdf
sf]ldGtfª\ ;/sf/ / lrlgofF sDo'lgi6 kf6L{aLr ePsf] zflGtjftf{, o'4lj/fd /
/fhgLlts ;Nnfxsf/ ;Dd]ng tfsfsf /fhb"t lyP pgL . k'FhLjfbL cd]l/sL
;/sf/h:t} pgsf] ;dfhjfbL ;f]leot ;+3 klg Toltv]/ qmflGtsf/L lrlgofF sDo'lgi6
kf6L{sf] kIfdf xf]Og, bdgsf/L sf]ldGtfª\ ;/sf/sf] kIfdf plePsf] lyof] .
;f]leot /fhb"t dfz{n /f]l8cg dflngf]:sLrflxF dfcf] T;] t'Ënufot sDo'lgi6
g]tfx?nfO{ sf]ldGtfª\ ;/sf/;Fu Go"gtd pknlAwdf ePklg ;dembf/L sfod ug{
bjfa lbg] / sf]ldGTffª\ ;/sf/nfO{ d~r'l/of sAhf ug{ ;}lgs ;xfotf klg lbg]
sfo{df Jo:t lyP .
;f]leot
/fhb"t /f]l8cg dflngf]:sLsf] t o:tf] e"ldsf lyof] eg] cd]l/sL
/fhb"t hg/n Kofl6«s x/n] / /fi6«klt q'Dofgsf ljz]if k|ltlglw hg/n hh{ ;L=
dfz{nsf] ljrf/ / Jojxf/ s:tf] lyof] xf]nf, ;xh} cg'dfg ug{ ;lsG5 .
d]lS;sf] ;/sf/;Fu jftf{ u/L cd]l/sL t]n sDkgLnfO{ s/f]8f}+ 8n/ kmfObf
k['¥ofPsf] bfjL ub}{ lxF8\g] /fhb"t hg/n Kofl6«s x/n]sf] e"ldsf x]bf{
;a} Oltxf;sf/x? eG5g\– pgL s"6gLlt1 sd, ;}Go hg/n / 7"n7"nf
sDkgLsf k|ltlglw a];L lyP . zflGtjftf{, o'4lj/fd / /fhgLlts ;Nnfxsf/ ;Dd]ngnfO{
/fhgLlts bfpmk]reGbf a];L s]xL g7fGg] hg/n hh{ ;L= dfz{nn] t log} w'Fjfsf]
cfj/0f k|of]u u/L sf]ldGtfª\ ;/sf/nfO{ s/f]8f} 8n/, xhf/f} xhf/ ;]gf / ;+xf/sf/L ;}Go k|lzIf0f lbg] tyf nfn;]gfdfly
eLif0f cfqmd0f ug'{ kg]{ If]qx?;Dd sf]ldGtfª\sf ;}lgsx?nfO{ k'¥ofpg] / lg0ff{os
r/0fsf] u[xo'4sf nflu ;Dk"0f{ tDtof/L ug]]{ sfo{df dxTjk"0f{ ;xof]u
u/]sf lyP . jt{dfg ;Gbe{df rLgsf] qmflGtsf] lhpFbf] Oltxf; k9\bf dgdf
rL;f] ;jfn p7\5– zflGtjftf{sf] df};d 5fO/x]sf] g]kfndf sfo{/t dflngf]:sLx?n] klg
clxn] s] To:t} sfo{ ul//x]sf t 5}gg\ <
…qmflGtsf/L
s"6gLltÚ gfds k':ts n]Vg] qmddf ;f]leot / cd]l/sL /fhb"t tyf
ljz]ifb"tx?sf sfdx?sf] cWoogkl5 dnfO{ s] nfu]sf] 5 eg] ;f]leot /fhb"t
/f]l8cg dflngf]:sLsf] e"ldsfeGbf z+sf:kb / vt/gfs 5g\, cd]l/sL /fhb"t
tyf ljz]ifb"tx?sf] e"ldsf .. /, ltgLx?sf] e"ldsfeGbf sd
z+sf:kb / vt/gfs 5}gg\, g]kfnsf nflu ljb]zaf6 b"t eP/ cfPsf dflngf]:sLx?sf
ljrf/ / Jojxf/x? Û g]kfnsf nflu dxfzlQm /fi6« cd]l/sfsf /fhb"t dfOsn O{=
dflngf]:sL Pshgfsf lrGtg / sd{x?nfO{ dfq} s]Gb|df /fv]/ o;sf] af/]df cWoog ug]{
xf] eg] klg tL b"tx?sf] u}x|–s"6gLlts e"ldsf 7'n7"nf
;jfnx?sf] e'd/Ldf kg{]5g\ .
lrlgofF
qmflGtsfndf cToGt ljjfbf:kb e"ldsf v]n]sf ;f]leot /fhb"t dfz{n
/f]l8cg dflngf]:sLsf ljrf/ / Jojxf/sf] emNsf] d}n] xfg ;'logsf] …dlg{ª 8]nuÚ k':tsdf kfPsf] lyPF . cfh cu|udg /
k|ltudgsf nflu jftf{sf] 6]a'ndf rsf]{ s"6gLlts ;+3if{ eO/x]sf] a]nf cfˆg}
dg / cfFvfaf6 b]Vg] cj;/ kfO/x]sf] 5'– cd]l/sL /fhb"t dfOsn O{=
dflngf]:sLsf rlt{snfx? Û
;w}Fel/
g]kfnL ;dfrf/ dfWodx?df 5fO/xg] /fhb"t dflngf]:sL g]kfndf ljleGg ?kdf
lqmofzLn x'gyfn]sf] klg !@–!# jif{ eO;Sof] . ax'bnLo k|hftGqsf] k'g:yfk{gf
ePb]lv g} pgL oxfF cd]l/sL b"tfjf;sf sd{rf/Lb]lv /fhb"tsf ?kdf ;Dd
sfo{/t /xFb} cfPsf 5g\ . g]kfndf ax'bnLo k|hftGq cfPsf] nuQ} ;g\ !((! b]lv
!(($ ;Dd pgL oxfF …8]k'6L rLkm ld;gÚsf ?kdf lqmofzLn lyP . /fNkm
ˆ|m]ª\skl5 gofF cd]l/sL /fhb"tsf ?kdf cfpgf;fy pgL dfcf]jfbLsf tLj|
cfnf]rs / /fHokIfsf s§/ ;dy{s s"6gLlt1sf ?kdf rlr{t ePsf lyP .
dflngf]:sLsf]
k[i7e"ld / clxn]sf rlt{snfx? x]bf{ pgnfO{ g} g]kfnsf nflu /fhb"t
agfOg'sf] k5fl8sf] /x:o w]/} xb;Dd v'Ng ;S5 . g]kfndf klxnf] k6s 8]k'6L
rLkm ckm ld;g eP/ cfpg' cl3 pgL !(*( b]lv !((! ;Dd cd]l/sfsf] ljb]z dGqfnodf
…sfpG6/ 6]/f]l/Hd PS;k6{Ú -k|ltcft+sjfbsf ljz]if1_ sf ?kdf sfo{/t /x]sf
lyP . cd]l/sL kl/efiffcg'?ksf] cft+sjfblj/f]wL ;+3if{sf ljz]if1sf ?kdf
sfo{/t dflngf]:sLnfO{ g} g]kfndf /fhb"t agfP/ k7fOg' / clxn] dfcf]jfbLnfO{
cft+sjfbLsf] cf/f]k nufpFb} …cft+sjfblj/f]wL ;+3if{ÚnfO{ cufl8 a9fpg
/fHokIfnfO{ x/t/xn] ;xof]u ug{ pgL nflukg'{ eg]sf] s'g} sfjmtfnL dfq} kSs} x'g
;Sb}g . To;dfly cd]l/sfdf ;]K6]Da/ !! df ePsf] xdnf / To;sf] nuQ}
cd]l/sfsf s§/eQm z]/axfb'/ b]pjf ;/sf/;Fusf] zflGtjftf{ / o'4lj/fd e+u u/L
dfcf]jfbLn] hgo'4nfO{ lg/Gt/tf lbPkl5 pgsf lqmofzLntf / cfqmfdstfsf] kIf
pTsif{df k'Ug yfn]sf] 5 .
cd]l/sL
/fi6«klt hh{ a'z h'lgo/sf] tyfslyt cft+sjfblj/f]wL o['43f]ifsf] cfjfhdf cfjfh
ldnfpFb} dflngf]:sLn] eg]sf lyP– …g]kfn clxn] cft+sjfbaf6 cfqmfGt 5 / To;n]
/fi6«s} hu xNnfpg] 5 . dfcf]jfb of slyt hgo'4sf] e]ifdf oL cft+sjfbLx?
df}lns ?kdf cGoqsf cft+sjfbLx?eGbf cnu 5}gg\, rfx] ltgLx? ;fOlgª kfy,
ca'–z}ofkm, vd]/ ?h of cn–sfobf hf];'s} xf]pmg\ .Ú
o;/L
g]kfnsf] cfGtl/s dfldnfdfly hyfefjL af]Nb} lxF8]sf cd]l/sL s"6gLlt1
dflngf]:sLsf] u}x|–s"6gLlts Jojxf/ emg\ emg\ a9bf] 5 .
cft+sjfblj/f]wL ;+3if{sf] lgxF'df jf dfcf]jfbL hgo'4dflysf] bdgsf] gf/fdf
g]kfndf cd]l/sL ;/sf/sf] /fhgLlts / ;}lgs x:tIf]kdf j[l4;Fu} pgsf] af]nL /
Jojxf/df klg cd]l/sL /fhgLlts–;}lgs k|ltlglwsf] b'u{Gw rsf]{ dfqfdf r9\bf]
5 . c5fd / ;Nofgdfly ePsf] dfcf]jfbL cfqmd0fkl5 dWoklZrd If]qdf s'g}
g]kfnL g]tf jf k|zf;sem+} 3'd]/ cfPsf dflngf]:sLn] /fhgLlts–c/fhgLlts efif0f
lbFb}{ dfcf]jfbL kf6L{nfO{ cGt/f{li6«o cfts+jfbL ;d"xx?s} sf]6Ldf /fv]/
cfˆgf] s"6gLlts dof{bfnfO{ km]l/ k]ml/ klg e+u u/]sf lyP, h'g qmd clxn]
cfP/ emg\ emg\ km}nFbf] 5 . o;}sf] kl5Nnf] pbfx/0f xf]– zflGtjftf{sf]
6]a'ndf al;/x]sf] dfcf]jfbL kf6L{nfO{ pgsf] b]zsf] ljb]z dGqfnon] …cGo
cft+sjfbL ;d"xÚ ;"rLdf ;dfj]z ug{' . dfcf]jfbL kf6L{nfO{
cft+sjfbL ;+u7gsf ?kdf ;w}F ufnL ug]{ dflngf]:sLn] To; 3]fif0ffsf] nuQ} a8f]
;fv'Nn] eO{ eg]sf 5g\– of] dfcf]jfbL ;+u7gnfO{ ;"Id lg/LIf0fdf /flvPsf]
dfq} xf] .
ckmuflg:tfgdfly
;f]leot ;+3sf] ;}lgs x:tIf]knfO{ p;s} nflu w/fkdf km]g{ s6\6/kGyL d';ndfgx?sf]
tflnjfg ;d"x / cn–sfobf g]6js{h:tf cft+sjfbL ;+u7gx? :yfkgf ug{]
dflngf]:sLsf] ;/sf/ :jo+ g} cfh tyfslyt cft+jfblj?4 Pp6f gSsnL ljZjJofkL o'4
nl8/x]sf] 5eGg] s6' oyfy{ w]/}nfO{ yfxf eO;s]sf] 5 . sDo'lgi6 kf6L{sf]
Go" lkk'N; cfdL{;Fu ;xsfo{ ug{] df]/f] g]zgn lna/]zg k|mG6sf] a9\bf]
k|efjdfly lgoGq0f sfod ug{ cfkm}n] lgdf{0f u/]sf] ca'–z}ofkm ;d"xsf #–$
5fkfdf/x?lj?4 o'4 ug{] lgxF'df lkmlnlkG;df cfˆgf xhf/f}+ ;}lgsx? ptfg{]
dflngf]:sLsf] ;/sf/ :jo+ g} cfh dfcf]jfbL kf6L{nfO{ ca'–z}ofkmh:tf] ;fgf] 8fFsf
bn;Fu bfFHg] / dfcf]jfbLnfO{ ;vfk kfg{ /fHokIfnfO{ zflGtjftf{sf] sfnd}
cTofw'lgs xltof/, s/f]8f+} 8n/, ;}Gok|lzIf0f lbg] 3f]if0ff ub{} cfO/x]sf]
5 . ;fpbL c/asf cf];fdf lag nfb]gb]lv O/fssf ;2fd
x';]g;DdnfO{ hGdfpg], sDaf]l8ofdf /fhs'df/ g/f]2d l;+xfg'ssf] /fhtGqnfO{
km\ofFs]/ nf]g gf]nsf] s7k'tnL zf;g :yfkgf ug{] / To; zf;gnfO{ pv]n]/ vd]/ ?h
-nfn vd]/_ zf;g ;+rfng ug{] kf]n kf]6nfO{ Ps bzs;Dd ;}Go ;xfotf / s"6gLlts
dfGotf lbg] dflngf]:sLsf] ;/sf/ :jo+ g} cfh dfcf]jfbL kf6L{nfO{ cn–sfobf / vd]/
?h;Fu bfFh]/ g]kfndf cfˆgf] ;}lgs rnv]nnfO{ hfoh 7x¥ofpg] k|oTg ul//x]sf]
5 .
g]kfndfly
cd]l/sL x:tIf]ksf] lj/f]w x'Fbf /fhb"t dflngf]:sL g]kfnsf] …cfGtl/s
dfldnfdf s'g} rf;f] gePsf]Ú / …g]kfndf kmf}hL c8\8f /fVg] ljrf/ klg gePsf]Ú
:kli6s/0f lbg k6Ss} lxRsfPsf 5}gg\ . t/ ev{/} dfq} pgn] g]kfnsf] /fHo;Qfsf
k|ltlglwsf ?kdf sfo{/t u[x;lrj;Fu cft+sjfblj?4 n8\g kfFr jif{] ;+emf}tf u/]sf
5g\, h'g cft+sjfblj?4 n8\g] lgx'Fdf ul/Psf] cd]l/sL x:tIf]ksf] gofF b[i6fGt
xf] . ;f] ;}lgs ;+emf}tfcg';f/ cd]l/sfn] ca g]kfnsf] s'g} klg ;+j]bgzLn
:yfgx?df cTofw'lgs ;~rf/ pks/0fx? h8fg ug{ kfpg] clwsf/ kfPsf] 5, zfxL ;]gfnfO{
;}Go k|lzIf0f lbg] lgxF'df g]kfnL e"lddf cd]l/sL ;}lgs k|lzIfs / ;]gfnfO{
t}gfy ug{ kfpg] xs kfPsf] 5 / ljlzi6 JolQmx?sf] ;'/Iffsf] lgxF'df l;+xb/jf/b]lv
/fhb/jf/df ;d]t k|ToIf ?kdf p;n] cfˆgf] ;]gf 3';fpg] lhDd]jf/L kfPsf] 5 .
;dembf/Lsf] gfddf ul/Psf] ;f] ;}lgs ;+emf}tf slt vt/gfs 5 eg] ca g]kfndf
cd]l/sfn] 3f]lift ?kdf cfˆgf] ;}lgs cv8f :yfkgf ug{} gkg{] l:ylt agfOPsf]
5 . To;}n] t /fhb"t dflngf]:sLn] g]kfndf cd]l/sL ;}lgs cv8f :yfkgf
ug{] cfˆgf] s'g} cfzo gePsf] k|li6s/0f lbFb} cfPsf /x]5g\ eGg] lbAo1fg aNn
;a}nfO{ k|fKt ePsf] x'g' k5{ .
cd]l/sL
gful/s gf]d rf]D:sLnufot o'4lj/f]wL ljåfgx?åf/f …;+;f/sf] ;a}eGbf 7"nf]
cft+sjfbL /fi6«Úsf] ?kdf cf/f]lkt dxfzlQm /fi6« cd]l/sfn] cfˆgf] /0fgLlts :jfy{
k"lt{sf nflu yfn]sf] tyfslyt cft+sjfblj/f]wL ljZjJofkL o'4sf] Pp6f
s]Gb|sf] ?kdf g]kfnnfO{ klg tf/f] agfpg] ;+s]tx? w]/} b]lvOg yfn]sf 5g\ .
o;}sf] Pp6f ;+s]t dfq} xf]– dflngf]:sLsf] u}x|–s"6gLlts rlt{snf .
o:tf] rlt{snfk|lt ;a}sf] ;hutf / o'4lkkfz' eO;s]sf] cd]l/sL ;/sf/nfO{ ;}Go
x:tIf]ksf nflu s'g} klg lgxF' glbg] ;ts{tf;Fu} cToGt h?/tsf] kIf eO/x]sf] s'/f
xf]– ;fd|fHojfblj?4 eO/x]sf] ljZjJofkL hg;+3if{df g]kfnnfO{ klg clu|d df]rf{df
psf:g' .