g]kfnL hgtf PSsfO;f}+ ztfAbLsf leotgfdL aGg tof/ 5g\

— lbjfs/, OGrfh{ klZrd s]Gb|Lo sdf08, g]=s=kf=-dfcf]jfbL_

jt{dfg g]kfnL /fhgLlts 36gfqmdnO{ s;/L x]l//xg' ePsf] 5 / o;sf] ljsf;qmdaf/] s;/L cf“sng ul//xg' ePsf] 5 <

    – olta]nf l;+uf] d'n's ;fdGt, bnfn tyf gf]s/zfxL k"“hLkltju{sf] g]t[Tjdf ;~rflnt k'/fgf] ;Qf / xfd|f] kf6L{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf] g]t[Tjdf ljsl;t hgtfsf] gof“ hgjfbL ;QfaLrsf] /0fg}lts ;Gt'ngn] k}bf u/]sf] /fhg}lts t/ntfsf] l:yltaf6 u'lh|/x]sf] 5 . k'/fgf] ;Qf lbgk|ltlbgsf] cfºgf] IfoLs/0fsf] kL8faf6 cfqmfGt ag]sf] 5 . hgrfxgf, OR5f / hg;]jf efj ljkl/t j}b]lzs zlQm s]Gb|x?sf] lgb{]zg / lg/LIf0fdf hgtfsf] /ut kl;gf / cf“z'sf] aa{/ zf]if0f bf]xg ug{] p2]Zoaf6 ;~rflnt k'/fgf] ;Qfsf ;~rfnsx? olta]nf s'g ?kdf / s'g tl/sfn] /fi6«3ft, hg3ft, zf]if0f / pTkL8gnfO{ cem} k|efjsf/L / lbuf] agfpg ;lsG5 egL 7"n} vnan / 5nkmn ul//x]sf 5g\ . cfh;Dd cfkm"n] k|of]u ub{} cfPsf pxL k'/fg} ?k– slyt pbf/ / k|hftflGqs ?k, hf] ?k c/fhs ;f/ kmfl;i6 / lg/+s'z ?k dWo] s'g ?knfO{ cufl8 Nofpg] / To;} qmddf s;n] a9L snf] vfg] eg]/ s's'/ emu8f ul//x]sf 5g\ . kl/0ffdtM tfTsfnLg b[li6n] g]kfnL /fhg}lts /+ud~rdf Ps k|sf/sf] cl:y/tf / t/ntf b]vfk/]sf] 5 . oxL df}sfsf] kvf{Odf /x]sf] ljb]zL zlQm s]Gb|x? h;dWo] ljZj ;fd|fHojfbsf] klg bfbf ag]sf] cd]l/sL ;fd|fHojfb g]kfndf cfºgf] Psnf}6L / k|ToIf x:tIf]ksf/L l;s~hfnfO{ emg\ emg\ s:t} uO/x]sf] 5 . of] l:yltsf] Pp6f kf6f] lj36g, ljv08g, cfTd;dk{0fsf] kf6f] xf] . l:yltsf] csf{] kf6f] dfn]dfjfb / k|r08kysf] j}1flgs / ultzLn j}rfl/s g]t[Tjdf :yflkt hgtfsf] gof“ hg;Qf lbg k|ltlbg gof“ cfwf/df gof“ Pstf k}bf ub{} emg\ emg\ Jofks / ;'b[9 x'“b} ;fd|fHojfbL lj:tf/jfbL x:tIf]k tyf g]kfnL k|ltlqmofjfbL zf;s ju{sf] of] lj36g / ljv08gjfbL tyf cfTd;dk{0fjfbL rl/q / lqmofsnfksf] ;zQm k|lt/f]w ub{} cufl8 al9/x]sf] 5 .. o;/L s] s'/f :ki6 5 eg] k'/fgf] ;Qf cfºgf] zf]if0f pTkL8g / ljv08gjfbL tyf cfTd;dk{0fjfbL rl/qs} sf/0f emg\ emg\ t/n cl:y/ / ;+s6u|:t aGb} lj36gsf] ;+3f/df plePsf] 5 /, hgtfsf] gof“ hg;Qf emg\ emg\ PsLs[t, ;'b[9 / ;';+ul7t x'“b} cfºgf] k"0ff{sf/ u|x0f ub{}5 .

j}b]lzs x:tIf]ksf] s'/f ug{'eof], o;af/]df yk :ki6 kfl/lbg'x'G5 ls <

    – e"uf]ndf / hg;+Vofdf ;fg} eP klg g]kfn ;fdl/s b[li6n] dxTjk"0f{ :yfgdf /x]s]f 5 . b'O{ ljzfn l5d]sL /fi6«sf aLrdf cjl:yt g]kfn …b'O{ 9'+ufaLrsf] t?nÚ dfq xf]Og …b'O{ ljzfn r§fg aLrdf cjl:yt zlQmzfnL 8fOgfdfO6Ú klg xf] . To; cy{df oxf“ x'g] x/]s ultljlwsf] b'O{ l5d]sL /fi6«n] dfq xf]Og, ljZjs} ;fd|fHojfbL zlQm s]Gb|x?n] lgs} dxTjfsf+Iffsf ;fy x]g{] u/]sf] dfq xf]Og oxf“sf x/]s ultljlwnfO{ cf–cfºgf] /0fgLlt cg';f/ ;~rfng ug{ klg rfxG5g\ . olta]nf cfºgf] r/d cfly{s ;+s6 6fg{ cToGt gf¨f] 9+un] gjkmfl;jfbsf] ?kwf/0f u/L p208 aGb} uPsf] cd]l/sL ;fd|fHojfbn] rLgnfO{ 3]g{] /0fgLlt tyf blIf0f Plzofdf cfºgf] k|efjnfO{ cem} lj:tf/ ug{] p2]Zo / g]kfndf ;~rflnt dxfg\ hgo'4 hf] ;fd|fHojfb;“u clGtd ;+3if{ ug{] zlQmsf] ?kdf ljsl;t eO/x]sf] 5 / o;n] s'g} klg a]nf ljZj:t/d} /f“sf] afNg ;Sg] vt/fnfO{ dx;'; ub{} gf¨f] x:tif]k a9fO/x]sf] 5 .. h'g s'/f s'Voft b/af/ xTofsf08 / To; otfsf ultljlw;“u} % jif{] ;}lgs ;lGwn] :ki6 u/]sf] 5 .

of] l:yltdf jftf{ s;/L cufl8 a9\nf < tkfO{x?n] o'4lj/fd / jftf{nfO{ zlQm ;+ro / ;'b[9 ug{] sfo{gLltsf] ?kdf lnO/xg' ePsf] 5 eGg] cf/f]k klg 5 lg <

    – o;df xfd|f] egfO{ :ki6 5 . klxnf] s'/f jftf{nfO{ s;/L a'‰g] < jftf{sf] nIo, p2]Zo s] agfpg] < xfd|f] / k'/fgf] ;Qf kIfsf] aLrsf] jftf{sf] d'n ;xdlt s]df ePsf] xf] / b'j} kIfn] jftf{nfO{ s;/L lnO/x]sf 5g\ eGg] af/]df uxg ;dLIff ;a} tx / tKsfsf hg;d'bfon] ug{'kb{5 / jftf{nfO{ kl/0ffdd'vL agfpg Jofks hgbjfj lbg'kb{5 eGg] xfd|f] dfGotf xf] . o'4 ;+rfng, o'4lj/fd / jftf{ s;}sf] PskIfLo dgf]ut OR5faf6 eGbf klg Tof] ljkl/t kIfsf] aLr eO/x]sf j:t'ut 36gf ljsf;sf k|lqmof / kl/0ffdn] k}bf ub{5 . o'4 /fhgLlts} leGg / pRr ?k xf] eg] em}+ jftf{ klg o'4sf] csf{] ?k xf] . To:t} o'4 klg jftf{sf] csf{] ?k xf] . Pp6f ;':ki6 j}rfl/s, /fhg}lts nIo, p2]Zo lnP/ ;~rfng ePsf] o'4leq o'4lj/fd / jftf{ ;b}j cGt/lglxt x'G5 eg] jftf{leq o'4 klg . o; cy{df o'4lj/fd / jftf{ Ps csf{;“u cGt/;DalGwt / ;xof]uL x'G5g\ . Ps csf{sf k'/s klg . olta]nfsf] o'4lj/fd / jftf{ o'4sf] eLif0ftfaf6} k}bf ePsf] xf] . hgtfsf] gof“ /fhg}lts ;Qfsf] ;'b[9Ls/0f To;sf] ax'cfoflds ljsf; / lj:tf/;“u} k'/fgf] ;Qfdfly p;sf] eLif0f cfqmd0f / k'/fgf] ;Qf r/d;+s6 / lj36gdf :vnLt x'“b} hfg'sf] kl/0ffdsf] ?kdf g} clxn]sf] o'4lj/fd / jftf{ k|s/0f cufl8 cfPsf] xf] . of] jftf{ k|lqmof k'/fgf] ;Qfsf] cfjZostf / hgrfxgfsf] sb/ ub{} gof“ ;Qfsf] rfxgfaf6 k}bf ePsf] xf] . of] eGbf leGg 9+un] o;nfO{ s;}n] a'em]sf] 5 eg] Tof] of t r/d c1fgtf of t r/d kfv08sf] k|bz{g afx]s c? s]xL x'g ;Qm}g . xfdL åGåfTds ef}ltsjfbL xf}+ / ljsf;sf] jx'cfoflds / ultzLn kIfnfO{ uDeL/tfk"j{s cWoog / k|of]u ug{ xfdLdf slQ klg lxlRsrfx6 / b'ljwf 5}g .. lgoldttf / cfsl:dstf, cfjZostf / ;Defjgf b'j} kIfsf] åGåfTds ;+of]hg ug{ / To;sf] j}1flgs k|of]u ug{]af/]df qmflGtsf/L sDo'lgi6x? slxNo} klg csd{0otf / b'ljwfdf km:b}gg\ . o;y{ xfdLn] of] jftf{ k|lqmofnfO{ cToGt lhDd]jf/Laf]wsf ;fy lnPsf 5f}+ / jftf{nfO{ cu|ufdL lgsf;df abNg k|of; / k|oTg ub{} cfPsf 5f}+ / clGtd;Dd ul//xg] 5f}+ . k'/fgf] ;QfkIfn] jftf{ k|lqmofdf b]vfp“b} cfPsf] w't{tf, s'l6ntf, if8\oGq / ;fdGtL x7 tyf aflx/ k|bz{g ul//x]sf] kfv08 k|nfksf jfjh"b xfdL cToGt uDeL/ / lhDd]jf/ 9+un] k|:t't eO/x]sf 5f}+ . xfdL ltgsf x/]s ultljlwsf] uDeL/ cWoog klg ul//x]sf 5f}+ / d'n'sn] vf]h]sf] cu|ufdL lgsf;sf] kIfdf cGTo;Dd k|of;/t /xg] 5f}+ . t/ xfd|f] of] lhDd]jf/Laf]wnfO{ sdhf]/L 7fGb} k'/fgf] ;QfkIfn] s';L{ hf]ufpg] lgs[i6 rfn / ;fd|fHojfbLsf] e/f];fdf ;fdGtL x7sf] k|bz{g ul//x]df To;sf] plrt hjfkm lbg klg xfdL kl5 kg{]5}gf}+ . dfn]dfjfb / k|r08kysf] j}1flgs ljrf/ / of]hgfnfO{ cfTd;ft\ ub{} ;+ul7t ePsf] hgzlQmn] ca h'g s'g} jfbzfxnfO{ 3f]8faf6 ptfg{] dfq xf]Og ltgnfO{ dl6ofd]6 g} kfl/lbg]5g\ .

olb jftf{ ljkmn eof] eg] ljb]zL ;]gf kl/rfngsf] klg rrf{ rln/x]sf] 5 . o;f] eof] eg] d'n'sn] csf{] b'ef{Uo ef]Ug' kg{] b]lvG5 . o;nfO{ tkfO{sf] kf6L{n] s;/L lnPsf] 5 <

    – k'/fgf] ;Qfsf] ;fdGtL pGdfb, ;+;bLo kf6L{sf] lgsDdfkgsf sf/0f ljb]zL zlQmx? olta]nf ljz]iftM cd]l/sL ;fd|fHojfbn] lgs} p208 / w[i6tfk"j{s g]kfndf x:tIf]k a9fO/x]sf] 5 / d'n'sn] Psk6s km]l/ csf{] b'ef{Uosf] ;fdgf ug{'kg{] b]lvb} cfPsf] 5 . k'/fgf] ;Qf cfºgf] ;fdGtL gf]s/zfxL / bnfnLsf] k/Dk/f sfod /fVg / cfºgf ljb]zL dflnssf] :jfy{/Iff ug{ h] h:tf] lgs[i6 sfo{ ug{ klg kl5 gkg{] b]lvG5 . olta]nf k'/fgf] ;Qfsf] ;a} c¨ cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] ;]jfdf k|of]u eO/x]sf] 5 . ;/sf/ ;]gf nufot ;Qfsf k|d'v lgsfox? g]kfnL cg'xf/sf cd]l/sL ePsf 5g\ . g]kfn / g]kfnL hgtf g]kfnL cg'xf/sf ljb]zLx?sf] pTkL8gsf] ;fdgf ul//x]sf 5g\ . % jif{] ;}lgs / k|fljlws ;xof]usf] gfddf zfxL ;]gfnfO{ cd]l/sLs/0f ul/Psf] 5 . hgtf?kL huaf6 k"0f{ cnuynu ePsf] k'/fgf] ;Qfsf] w'l/nfO{ cd]l/sL qm]gn] e'm08\ofO/x]sf] 5 / To;df g} k'/fgf] ;Qfsf ;~rfnsn] cfºgf] hLjg b]lv/x]sf] 5 . g]kfnnfO{ cfºgf] ;}Go cv8f agfpg] /0fgLlt cg';f/ k'/fgf] ;Qf / ;]gfsf k|d'vx?nfO{ vl/b ug{] / hgtfnfO{ h:tf];'s} eLif0f bdg / g/;+xf/ ug{' k/] klg kl5 gkg{] 9+un] cd]l/sL ;fd|fHojfb k|j]z ul//x]sf] 5 . t/ of] Tolts} ;To xf] ls dfn]dfjfb / k|r08kysf] j}1flgs ljrf/sf] cfnf]sdf ljZjsf lxhf]b]lv cfh;Ddsf dxŒjk"0f{ 36gfqmdaf6 l;Sg / cfh;Dd cfkm}n] k|fKt u/]sf cg'ejx?;lxt ;d[4 / ;+ul7t eO/x]sf g]kfnL hgtf pgLx?sf] cfºg} hgd'lQm ;]gf / kf6L{;lxt ;a} gof“ 9+un] ;';+ul7t eO{ PSsfO;f}+ ztfAbLsf] leotgfd ag]/ ltgsf lj?4 hfOnfUg] 5g\ / g]kfnL ;fdGtL zfifs ju{;lxt cd]l/sL ;fd|fHojfbnfO{ ;d]t g]kfnL e"lddf w'nf] r6fOlbg]5g\ .

o;df ;+;bjfbL kf6L{sf] e"ldsf s:tf] /xnf < clxn] pgLx?n] ;~rfng ul//x]sf] cfGbf]ng / pgLx?k|lt tkfO{x?sf] Jojxf/ s:tf] /xG5 < tkfO{x? a9L g} c;lxi0f' ag]sf] s'/f klg TolQs} p7]sf] 5 lg o;af/]df tkfO{x?sf] egfO{ s] 5 <

    – cfºgf] hGdsfnb]lv g} :jb]zL jf ljb]zL k|ltlqmofjfbL zlQmx?sf] k|efjaf6 d'Qm x'g g;s]sf clxn]sf ;+;bjfbL kf6L{x?sf] lqmofsnfk ;b}j c:ki6 / 8f]nfodfg /x“b} cfof] / cfhko{Gt To:t} /x]sf] 5 .. P]ltxfl;s b[li6n] x]bf{ ;fdGtjfb lj?4 ;+3if{ ub{} cfpg] qmddf hlGdPsf] ;+;bjfbL zlQmx? h;n] !* cf}+ / !( cf}+ ztfAbL;Dd k|hftflGqs pbf/jfb / k|hftflGqs ;dfhjfbsf] cfbz{df cl3 a9]sf lyP . t/ >d / k"“hLaLrsf] ;+3if{ z'? ePkl5 @) cf}+ ztfAbL;Dd cfOk'Ubf pgLx?sf] cfbz{ ;+;bLo k|hftGq, ;fd|fHojfbsf] j}wflgs df]x/f dfq aGg k'Uof] / cfh;Dd ;fd|fHojfbn] To;/L g} k|of]u ul//x]sf] 5 . o;}sf] Ps s8L g]kfnsf ;+;bjfbL zlQmx? rfx] k|hftflGqs ;fd|fHojfbL xf]pg rfx] pbf/jfbL k|hftGqsf kIfw/ / ax'bnLo hgjfbL xf]pmg\ ltgLx?n] of] jf Tof] jxfgfdf of] jf Tof] ?kdf ;fdGtjfb / ;fd|fHojfbsf uf]6L g} alg/x]sf 5g\ . pgLx? ;fdGtjfb / ;fd|fHojfbd} cfºgf] eljio ;'/lIft b]lv/x]sf 5g\ .. o; b[li6n] x]bf{ jt{dfg ;+;bjfbL kf6L{x? rfx] tL jfd vf]ndf /x]sf x'g\ rfx] k|hftflGqs vf]ndf ;fd|fHojfb–lj:tf/jfb lj?4sf ;+3if{df pgLx?sf] g]t[Tjk+lQmsf] cfTd;dk{0fsf/L e"ldsf /xg] :ki6 5 . hxf“;Dd clxn] pgLx?n] ul//x]sf] cfGbf]ngsf] s'/f xf] Tof] klg lgtfGt s';L{ emu8f eGbf aflx/ 5}g . klxn] t]n kfpbf gvfg] kl5 sf]n rf6\g] eg]em}+ lxhf] xfdLnfO{ eg] klg ;+s6sfn oyfy{df pgLx?dfly g} l;s~hf s:g] p2]Zon] nufOPsf] lyof] . To;sf] ;j{;Ddt ;dy{g ug{', ;+;b lj36g, :yfgLo lgsfonfO{ e+u ug{' / ;jf{]Rr cbfntnfO{ ;d]t k|efjdf kf/L To;sf] k'li6 ug{' / cGtdf b]pjfnfO{ khgL u/L /fhfn] ;Dk"0f{ zlQm cfºgf] xftdf s]lGb|t ubf{ klg pN6} ltgsf] snf] vfgsf nflu ul/g] lgo'lQmdf xfgyfk gu{' / nf]s]Gb|sf] khgL kZrft\ k'gM j/0f ul/of];\ egL ljGtLkq xfNg' / yfkfsf] lgo'lQmn] xtf; / lg/f; ag]/ sf]sf]xf]nf] xfNg' cflb lqmofsnfkn] k'li6 ul/;s]sf] 5 ls, pgLx?sf] of] cfGbf]ng jf c/0o/f]bg kmut pgLx?sf] s';L{ emu8f dfq xf] / o;sf] hgxLt / sNof0f;“u s'g} ;fOgf] 5}g . o;}sf/0f pgLx? lbg k|ltlbg hgtfaf6 lt/:s[t / alx:s[t x'“b} uO/x]sf 5g\ . hxf“;Dd xfd|f] egfO xf] xfdLn] ;b}j ;fdGtL lg/+s'ztfjfbL zlQmnfO{ c+s'z nufp“b} hgtfsf] xs lxt / clwsf/nfO{ ;Dj[4 kfg{ cu|ufdL /fhg}lts lgsf;, uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg;efsf] r'gfj hf] olta]nfsf] j:t';+ut lgsf; xf] . To;nfO{ ;kmn kfg{ ;+o'Qm jf cnu cnu hgbjfj ;[li6 u/f}+ h;n] jftf{ k|lqmofnfO{ ;xof]u k'Ug]5 eg]/ af/Daf/ eGof}+ / eGb} cfPsf 5f}+ . t/ pgLx? To;df cl3 a9\g} rfxb}gg\ . oL tYox?n] s] :ki6 x'G5 eg] :t'tLjfbL lrGtg k|lqmof / cfTd;dk{0fsf/L rl/qåf/f g/fd|/L u|l;t 5g\ ;+;bjfbL zlQmx? . xfdL c;lxi0f' ePsf] eGg] s'/fsf] af/]df klg tYox? cfkm} af]ln/x]sf 5g\ olb ljt08tfjfbL k|rf/z}nLaf6 d'Qm eP/ x]g{ ;lsof] eg] xfdL g} clt ;lxi0f' ljj]szLn b"/bzL{ / :jfledfgL tyf ;fx;L b]lvg]5f}+ .

s] To;f] eP ;+;bjfbL kf6L{x? / tkfO{x? aLrsf] ;+o'Qm ;+3if{sf] s'g] ldngljGb' g} 5}g t <

    – olb ;+;bjfbL zlQmx?aLr yf]/} klg b]zelQm / k|hftflGqs cfGbf]ngk|ltsf] nufj / OdfGbfl/tf x'g] xf] eg] ;+o'Qm cfGbf]ngsf] k|z:t ;Defjgf xfdL b]lv/x]sf 5f}+ . o;aLr of] jf Tof] jxfgfdf tLj| j}b]lzs rnv]n al9/x]sf] 5 .. cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] gf¨f] x:tIf]ksf lj?4sf] ;+3if{ tyf p;}sf] lgb{]zgdf b/af/af6 k|of]u eO/x]sf] d';/km z}nLsf] /fhg}lts if8\oGq lj?4sf] ;femf sfo{qmd agfO{ cufl8 a9\g ;lsG5 .. o;sf nflu cd]l/sL ;fd|fHojfb g]kfn 5f]8 / uf]nd]r ;Dd]ng, cGtl/d ;/sf/ / ;+ljwfg;efsf] ;femf gf/f agFO hfg ;+;bLo kf6L{x?nfO{ s'g} cfklQ gx'g'kg{] xf] . /, o;sf nflu xfdLaf6 af/Daf/ k|of; eO/x]sf] 5 . s]xL lbg cufl8 dfq klg xfd|f] kf6L{sf >4]o cWoIfn] o;} cfzosf] kqfrf/ ;a} kf6L{nfO{ ul/;Sg' ePsf] 5 . t/, lj8Dagf 5'b| s';L{df]x / cfTd;dk{0fsf/L /j}ofdf lnKt ;+;bjfbL zlQmx? ls+st{Joljd'9 alg/x]sf 5g\ . / s';L{ k|fKt ug{] Ps;"qLo 3'ls{d"ns kmnfsf] xfln/x]sf 5g\ .. o;/L ldngljGb'sf k|d'v O:o"x? x'“bfx'“b} klg ;+;bLo kf6L{sf sf/0f Tof] ;fy{s x'g ;ls/x]sf] 5}g . a? hg:t/af6 ;+o'Qm k|lt/f]w cfGbf]ng gof“ 9+un] ;+ul7t x'“b} uO/x]sf] 5 / xfdLnfO{ ljZjf; 5 o;n] ;a}sf] plrt lx;fa lstfa /fVg] g} 5 .

k|;+u abnf}+, ev{/} ;DkGg tkfO{x?sf] s]Gb|Lo ;ldltsf] j}7sn] hgjfbsf] ljsf;af/] gof“ cjwf/0ff cl3 ;f/]sf] s'/f cfof], o;sf] d'Vo ljz]iftf s] xf] < atfOlbg'xf];\ g .

    – ev{/} ;DkGg xfd|f] uf}/jzfnL kf6L{sf] s]Gb|Lo ;ldltsf] a}7sn] b]zsf] ;d;fdlos l:ylt, jftf{ k|lqmof;“u} cGt/F{li6«o l:ylt ljz]iftM cd]l/sL ;fd|fHojfbL bfbflu/L / To;sf lj?4 ;+3if{sf] of]hgf ;lxt @! cf}+ ztfAbLdf hgjfbsf] ljsf;af/]sf] P]ltxfl;s dxTjsf] k|:tfjnfO{ Jofks 5nkmn;lxt Psdtn] kfl/t u/]sf] 5 . /, To;nfO{ s]Gb|Lo ;ldltsf] k|:tfjsf] ?kdf l;+uf] kf6L{ k+lQm / hgk+lQmdf ;d]t 5nkmndf nfg] lg0f{o u/]sf] 5 . qmflGtsf/L sDo'lgi6x? h;n] hgtf;“u Psfsf/ eO{ cToGt k|lts"n l:yltdf hgjfbL / ;dfhjfbL qmflGt ;DkGg u/] t/ ;fk]lIfs cg's"n kl/l:yltdf To;sf] /Iff / ljsf; ug{ ;s]gg\ . o;fd afx\o kIfsf] rsf{] bjfj /x] tfklg ;j{xf/fju{sf] cfºg} k+lQmleq}af6 k|ltqmflGt hlGdof] .. sDo'lgi6 qmflGtsf/Lx?n] ljljwvfn] ;+zf]wgjfb lj?4 kf6L{leq tLvf] ;+3if{ ;+rfng ubf{ ub{} klg kf6L{leq cj;/jfb l5Kg / df}nfpg ;kmn eof] / df}sf 5f]kL k|ltqmflGt u/fpg klg ;kmn eof] . qmflGtsf/L Tofu / alnbfgsf c;+Vo sLlt{dfg sfod ub{} qmflGt ;DkGg ug{ n8]sf hgd'lQm ;]gf k|ltqmflGtsf] klg xltof/ aGof] eg] sDo'lgi6 kf6L{sf] g]t[Tjdf ;lqmo ;xefuL eO{ jL/tf / alnbfgsf uf}/jk"0f{ ufyf lgdf{0f ub{} cfPsf qmflGtsf/L hgtf k|ltqmflGt lj?4sf ;+3if{k|lt pbfl;g ag] . k"“hLjfbL, ;fd|fHojfbLx?sf] c/fhs ?k kmfl;i6 ;f/sf] n"6 zf]if0f / pTkL8gdfly ;j{xf/f ju{ / d]xgtsz hgtfsf] clwgfosTj nfu" ub{} hlGdPsf] ;j{xf/f hgjfbsf] cEof;df gLlt, ljlw s]df / sxf“ s] q'6L /xg k'u] < OToflb ljifodf P]ltxfl;s ef}ltsjfbL 9+un] ljZn]if0f ub{] qmflGtsf tLg ;fwg– ;j{xf/fju{sf] kf6L{, ;]gf / ;Qfsf] lgdf{0f / ljsf;af/] dfn]dfjfb / k|r08kysf] cfnf]sdf s= dfcf]T;]t'ªsf] g]t[Tjdf ;~rflnt dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtsf] kl5Nnf] cg'ejnfO{ k|:yfg ljGb' agfO{ cl3 a9\g] d"n cjwf/0ff cufl8 ;f/]sf] 5 . kf6L{, ;]gf / ;Qf hgtfsf] ;]jfdf ;dlk{t x'gsf nflu lg/Gt/ hgtfaLrd} /xg'kg{] / tLdWo] hf] s;}n] hglj/f]wL rl/q b]vfpg] ljlQs} hgtfn] ltgsf lj?4 ;+ul7t lj/f]w / ljb|f]x ;d]t ug{ kfpg] clwsf/nfO{ ;'lglZrt ug{'sf] ;fy} hgjfbsf] j}wflgs bfo/fleq :jf:Yo k|lt:kwf{ ug{ kfpg] s'/fnfO{ cToGt dxTjsf ;fy p7fOPsf] 5 . hgtf g} Oltxf;sf lgdf{tf x'g\ / j}1flgs ljrf/, /fhgLlt / of]hgfåf/f ;';"lrt, ;';+ul7t / ;z:q hgtfn] g} ;a} k|sf/sf k|ltlqmofjfbnfO{ k/f:t ug{ ;Qm5g\ / k|ltqmflGtnfO{ /f]Sg ;S5g\ . sDo'lgi6 cfGbf]ngdf slyt l;h{gzLntf / k|fljlws bIftfsf] cfj/0fdf b]vfkg{] blIf0fkGyL ;+zf]]wgjfb / slyt l;4fGt /Iffsf gfddf b]vfkg{] h8;"qLo ;+zf]wgjfb, oL b'j}n] hgtfsf] ;zQm / l;h{gzLn e"ldsfnfO{ Go"g ub{5g\ . t;y{ oL b'j} unt k|j[lQsf lj?4 lg/Gt/ kf6L{leq b'O{nfOg ;+3if{ ;~rfng ub{} hg:t/;Dd k'¥ofpg' kg{] / hgtfnfO{ ljrf/, /fhgLlt, ;+u7g / ;+3if{sf b[li6n] ;d]t gof“ 9+un] lg/Gt/ k|efljt / kl/rfng u/]/ dfq qmflGtsf/L sDo'lgi6x?n] cfºgf] nIo xfl;n ug{ ;Qm5g\ . log} d'ne"t kIfdf cfwfl/t of] k|:tfj g]kfnL qmflGtsf] cfwf/e"t sfo{qmd;“u} @! cf}+ ztfAbLsf] ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] gof“ sfo{qmd lgdf{0f ug{df ;d]t sf];] 9'+uf aGg] xfd|f] ljZjf; 5 . ljZjJofkL dxTj /fVg] of] k|:tfjnfO{ /fli6«o cGt/f{li6«o ax;df ptfb{} a[xb hgjfbL k|lqmof–hf] xfd|f] kf6L{sf] Pp6f k/Dk/f g} alg;s]sf] 5– dfkm{t\ o;nfO{ k"0f{tf lbg] klg s]Gb|Lo ;ldltn] lg0f{o u/]sf] 5 . /, o;nfO{ k|r08kysf] ljsf;sf] csf{] pRr s8L xf] eGg] xfdLnfO{ nfu]sf] 5 .

Pdfn]sf sltko g]tfx?n] t ca dfcf]jfbL klg ax'bnLo hgjfbsf] nfOgdf cfP eG5g\ lg <

    – ljsf;sf] ;f/ kIfnfO{ pk]Iff ug{' / ?k kIfnfO{ ljt08tfjfbL ts{åf/f ljs[t agfpg' g} ;+zf]wgjfbLsf] ljz]iftf xf] / ;+zf]wgjfbL Pdfn] g]tfx?n] To;}nfO{ cfºgf] wd{ dflg/x]sf 5g\ . Pdfn]sf] ax'bnLo hgjfbn] dfn]dfjfbL qmflGtjfbnfO{ xf]Og ag{:6LgjfbL ;'wf/jfbsf] kIfkf]if0f ub{5 eg] qmflGtsf] sfo{gLltdf klg dfn]dfjfbL sfo{gLltsf] xf]Og ls ldn]/fjfbL sfo{gLltsf] cg'z/0f u/]sf] 5 . ljsf; åGåfTds km8\sf]nfO{ c:jLsf/ ub{} ;'wf/b]lv ;'wf/sf] ef“8] ljsf;jfbL dfGotfnfO{ cufl8 a9fPsf] 5 . pgLx? dfn]dfjfb xf]Og nf;fn, ag{:6Lg, v'Zrf]e / t]ª ljrf/wf/fsf] j}rfl/s / Jojxfl/s k|of]u ul//x]sf 5g\ . dfS;{jfb–n]lggjfb / sDo'lgi6 kf6L{ pgLx?sf] 6]«8 dfs{ dfq xf] / oyfy{df pgLx? ;f];n 8]df]qm\of6x? x'g\ eGg] s'/f klxn] g} af]ln;s]sf 5g\ / olta]nf Pdfn] g]t[TjnfO{ dfn]dfjfb / sDo'lgi6 kf6L{ lgNg' g cf]sNg' alg/x]sf] 5 . dfn]dfjfb / k|r08kysf] j}rfl/s g]t[Tj / dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtnfO{ k|:yfgljGb' agfO{ cufl8 a9fOPsf] hgjfbsf] ljsf;af/]sf] xfd|f] sfo{qmd / sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] ;+zf]wgjfbL wf/nfO{ k|:yfg ljGb' agfO{ :vlnt eO/x]sf] Pdfn]sf] ax'bnLo hgjfbaLr 7Ls ljkl/t /x]sf] 5 .

g]kfnL qmflGtsf] t"kmfgL s]Gb| ag]sf] klZrd sdf08df qmflGt s;/L cufl8 al9/x]sf] 5 < o;af/]df cln lj:t[t atfOlbg' x'G5 ls <

    – x/]s dxfg\ qmflGtx? Wj+; / lgdf{0f b'j} rl/qsf] åGåfTds ;+of]hg u/]/ g} cufl8 al9/x]sf] x'G5 / qmflGtnfO{ o;} cfwf/df dfkg ul/G5 . o;/L eGbf ju{;+3if{sf] eLif0f / r'gf}tLk"0f{ sfo{sf] ;fdgf ub{} klZrd s]Gb|Lo sdf08 cGtu{tsf ;a} If]qx? cf–cfºgf ;fk]Iftf / ;fk]Ifqmddf o; sdf08sf ;a} If]qsf ljz]iftM kxf8L e"efusf k|foM ;a} u|fdL0f Onfsfdf k'/fgf] /fhgLlts ;Qf Wj+z eO;s]sf 5g\ / hgtfsf] hgjfbL gof“ ;Qfsf] ljsf; eO/x]sf dfq xf]Og ca tL gof“ ;Qf lhNnf:t/af6 dfly p7]/ If]qut ?kdf cfwf/Onfsf, d'QmOnfsfsf ?kdf ljsf; ePsf 5g\ . ca l56} tL Onfsfx?n] 3f]lift ?kd} cfkm"nfO{ k|bz{g ug{] ePsf 5g\ . /fhg}lts ;+/rgfdf ePsf] of] ljsf;;“u} cfly{s cfwf/df klg km8\sf] dfl//x]sf] 5 . Psftkm{ l;+uf] g]kfnL qmflGtnfO{ cufl8 a9fpg /0fg}lts c8\8fsf] ?kdf / csf{]tkm{ To;nfO{ /fhg}lts, cfly{s, ;fdflhs / ;f“:s[lts k|Tofe"lt lbg l;+uf] sdf08 cGtu{t gof“ prfOdf Wj+; / lgdf{0fsf] b'j} of]hgfnfO{ åGåfTds ;+of]hg u/L cufl8 al9/x]sf] 5 . cfwf/Onfsfx?df olta]nf qmflGtnfO{ bx|f];“u kqm / pTkfbg a9fp eGg] dfGotfnfO{ kqmb} Psftkm{ qmflGtsf] ljsf;nfO{ k"0f{tf k|bfg ug{ gof“ 9+un] hgr]tgf a9fpg] / csf{]tkm{ ;fdGtL pTkfbg k4lt / pTkfbg :jfldTjnfO{ hgk4lt / hg:jfldTjdf abNg cleofgfTds ?kdf sfd cufl8 al9/x]sf 5g\ . pTkfbgdf a[l4 / pkef]udf ;Gt'ng sfod ug{ pTkfbg ;xsf/L / pkef]Qmf ;xsf/Lsf k|f?k tof/ ubf{ ljljw afnL ljsf;, gub]jfnL pTkfbgsf] yfngL ul/Psf] 5 . /fli6«o k"“hLsf] ljsf; / ;Dj4{g ug{ ljQLo ;xsf/L, n3' pBf]u / jfl0fHo ;+:yfx?nfO{ Jojl:yt ug{] k|of; eO/x]sf] 5 . cfwf/Onfsfx?df df]8]n ufp“, lhNnf agfO{ of]hgfa4 ljsf;sf] yfngL ul/Psf] 5 . st} 3/]n' sk8f pBf]u, st} ;fj'g pBf]u, st} cfn' lrK; pBf]u t st} bfndf]7 pBf]u, st} lj:s'6 pBf]u, st} sfuh pBf]usf ;fy} n3' ljB't of]hgfx? :yfkgf eO/x]sf 5g\ . k|ltlqmofjfbLåf/f Wj:t agfOPsf ufp“ a:tLnfO{ of]hgfa4 9+un] gof“ a:tL ljsf;sf] k|f?k tof/ u/L sfd z'? ul/Psf] 5 . ljBfno dd{t, gof“ k|fylds ljBfnosf] :yfkgf / ;~rfng, lzz' ;+/If0f / lzIff s]Gb|sf] :yfkgf ePsf 5g\ . 5'jf5't d'Qm ufp“, hftLo / ln+uLo pTkL8g d'Qm ufp“, dlb/f lgif]lwt If]q cflb bh{gf}+ ;fdflhs tyf ;f“:s[lts df]8]n v8f ub{} To;sf] ljsf; / lj:tf/ eO/x]sf 5g\ . hg:jf:YonfO{ Wofg lb+b} Pp6f :jf:Yo lzIff k|lti7fgsf] :yfkgf u/L k|f/lDes :jf:YosdL{ pTkfbg ul//x]sf 5g\ . jftf{sfndf dfq kf6L{, ;]gf / hgjuL{o ;+u7g / hgtf;lxtsf] ;+o'Qm k|of;df bh{gf}+ sf7]k'nx? lgdf{0f ul/Psf 5g\ . of]hgfa4 ?kdf 3f]8]6f] af6f] vlgPsf] 5 eg] lkpg] kfgL of]hgf ;~rfng ul/Psf] 5 . cfºgf rf/ stf{sf] e"ldsf k"/f ub{} hgd'lQm ;]gfn] cfºgf] j}rfl/s, k|fljlws k|lzIf0fsf ;fy} hgk|lzIf0f, e]63f6 / pTkfbgdf dxTjk"0f{ e"ldsf k"/f u/]s]f 5 . o; cjlwdf hgd'lQm ;]gfn] dfq sl/a !) nfv gub / !) 6g vfBfGg >d sfo{af6 pTkfbg u/]sf 5g\ eg] krf;f}+ lj3fdf ljljw v]tL ;~rfng ul//x]sf 5g\ . oBlk ;f] ;a} o'4sfnLg cj:yfsf sfo{x? x'g / o'4nfO{ ;xof]u / ljsf; ug{] p2]Zod} d'ne"t ?kdf cfwfl/t 5g\ . ;+lIfKtdf eGbf k|ltlqmofjfbL k'/fgf] ;Qfsf] aa{/ lx+;f / cft+snfO{ pRr ;fx; / ljj]s ;lxt k|lt/f]w ub{} l;+uf] klZrd sdf08sf] qmflGt, kf6L{sf] qmflGtsf/L nfOg / g]t[Tjk|lt b[9 k|lta4 x'“b} pGgtL / k|ult, ;'Gb/ / ;d'Ggt hghLjgsf] gof“ hudf ljsf; eO/x]sf] 5 / To;df cfwfl/t eP/ b]zLljb]zL k|ltlqmofjfbLnfO{ clGtd k/fhodf ws]Ng] b[9 k|lta4tf / ;+sNk;lxt cufl8 al9/x]sf] 5 .

ljsf; pGglt k|ult / hgjfbsf] rrf{ ug{' eof] t/ sltko kf6L{, ;+3 ;+:yfn] t tkfO{x?nfO{ ljWj+zsf/L / tfgfzfxLsf] cf/f]k nufO/x]sf 5g\ lg <

        – ;j{k|yd xfdL tL ;a}nfO{ b'/fu|x / d'9fu|xaf6 d'Qm eP/ qmflGtsf] af/]df :ki6 x'g cfu|x ub{5f}+ . To;kl5 ;a}nfO{ k'/fgf] ;Qfåf/f ljljw ck/]zg / ev{/}sf] ;+s6sfnsf] ljWj+z / g/;+xf/sf afah"b lgld{t / ;+rflnt hgtfsf] cfwf/OnfsLo gof“ ;Qf / To;sf] ljsf;nfO{ x]g{, a'‰g / ;xof]u ;d]t ug{ cfwf/Onfsfx?sf] e|d0f ug{ xflb{s cfdGq0f ub{5f}+ . cfu|xk"jf{u|xsf] r:df km'sfnL oyfy{k/s b[li6n] oxf“sf] a:t'l:yltsf] cjnf]sg u/]df ;a} 5n{¨ x'g]5 . pxf“x? otf cfpg' ePdf ;s] g]kfnL hgtfsf] ;femf ;QfnfO{ cem} kl/:s[t / ljsl;t ug{ ;Nnfx ;xof]u lbg'x'g]5 . olb To;f] geP klg ;fdGtjfb–;fd|fHojfbsf] k|ltljDa ag]sf] pQ/cfw'lgstfjfbL lzIff ;“:s[lt ;+rf/ k|rf/sf k|b'if0faf6 k}bf ePsf] dfgl;s ljjfb jf 6]G;gaf6 s]xL ;do eg] klg d'Qm x'g'x'g]5 eGg] xfdLnfO{ ljZjf; 5 . ctM xfd|f cfwf/Onfsfx?sf] e|d0f ug{ ;a} tx / tKsfsf dxfg'efjx?nfO{ sdf08 OGrfh{sf] x}l;otn] k'gM ljgd|tfk"j{s lgdGq0ff ub{5' .