hgfb]z ;fKtflxs,aif{ !#, c+s ^, k'; @@, @)^), Janadesh Weekly,year 13, Issue.6, Januay 6,2004
s=afbnåf/f
;dfrf/ k'li6 ug{ r'gf}tL
d]rL–sf]zL
aGb ;kmn
hg;f+:s[lts
;+3åf/f w|'j 1jfnLk|lt >4f~hln
zfxL cd]l/sL ;]gfn]
u/]sf bh{gf}+ HofbtL
7'NbfO,
k|lt/f]w / 6fOu/sf s'/f
:jfoQ ;/sf/ aGg]
s'/fn] hgtf pT;flxt
eLif0f le8Gt;“u}
;}Go l;lj/ ;DkGg
leQ]
klqsf k|lt cfsif{0f
la|u]8sf] sfo{qmd
;DkGg
o'jfn] ;Dd]ng u/]
…Gofo
vf]Hg dfcf]jfbL sxf“ hfg"Ú
df]8]n
;Qfleq gof“ Kofs]h k|f]u|fd
;fd"lxs xTofsf08sf] eT;{gf
hgtf sxf“ ;"rgf k'¥ofpg] k|sfzg
;'b'/k"j{df nf]rg–cho k|lt/f]w cleofg
o'lgkmfO8 sdf08n] ;'s'Daf;L agfof]
a]kQf
kfg]{ sfo{ hf/L
hg;/sf/ 3f]if0ff
df]8]n Pl/ofdf
hgtfsf] lgu/fgL
kL= s]= cfwf/e"t :jf:Yo lzlj/ ;DkGg
s=afbnåf/f ;dfrf/ k'li6 ug{ r'gf}tL
dfcf]jfbLsf
:yfoL ;ldlt ;b:o s= afbnn] cfkm\gf] l;+ufk'/ a}+sdf vftf /x]sf] k'li6 ug{
r'gf}tL lbg' ePsf] 5 . :yfoL ;ldlt ;b:o s= afbnsf] l;+ufk'/ a}+sdf vftf
/x]sf] egL kf}if !& ut] :k]; 6fOD; b}lgsn] clVtof/ ;"qsf] xjfnf lbP/
;dfrf/ k|sflzt u/]sf] lyof] .
pxf“n]
cfkm" d'lQm of d[To'sf] s;d vfP/ lx+8]sfn] cfly{s ;~rolt/ slxNo} gnfu]sf]
atfpg' x'“b} cfkm\gf] ePsf] ;DklQ klg klxn] g} kf6L{s/0f ul/;s]sf] :d/0f u/fpg'
ePsf] 5 .
s'g}
klg klqsfn] ;dfrf/x? ;Dk]|if0f ubf{ To;sf] hjfkmb]lxtf lng'kg{] / To;f] gug{]
klqsfx? hgtfaf6 lt/:s[t x'g] atfpg' ePsf] 5 .
oxf“
:d/0fLo 5, clVtof/ b'?kof]u cg';Gwfg cfof]un] :yfoL ;ldlt ;b:o s= afbnsf] ;DklQ
l;+ufk'/ a}+sdf /x]sf] egL geg]sf] s'/f hgfO;s]sf] 5 .
d]rL–sf]zL aGb ;kmn
kf}if !( ut] jL/tf lbj;s} lbg kf/]/ /flvPsf] d]rL–sf]zL
-ef]hk'/afx]s_ aGb ;kmn ePsf] 5 . aGbnfO{ ;kmn kfg{ ;xof]u ug{] ;a}nfO{
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ d]rL–sf]zL If]qLo Jo"/f]sf O~rfh{ s= cgGtn] cfef/ k|s6
ug{'ePsf] 5 .
s= cgGtåf/f hf/L jQmJodf elgPsf] 5 ædxfg\ hgo'4n] cfkm\gf] *
aif{sf] uf}/jzfnL ofqf k"/f ub}{ ( aif{sf] k"j{ ;GWofdf cfOk'u]sf]
5 . hgo'4n] s7Lg t/ dxfg\ ofqfdf c;+Vo r'gf}tL / cf/f]x–ca/f]xsf] ;fdgf
dfq xf]Og, ;fx;, aL/tf, Tofusf] ck"j{ uf}/jdo k/Dk/fsf] gof“ Oltxf;
lgdf{0f u/]sf] 5 . cfh dxfg\ hgo'4 cfkm\gf] df}lnstf / eAotf;lxt /0fg}lts
k|Tofqmd0fsf] tof/Lsf] r/0fdf k|j]z u/]sf] 5 . lglZrt} ?kdf /0fg}lts
;Gt'ngsf] r/0f cToGt} k]lrnf] / ;+qmd0fsfnLg r/0f x'g] ub{5 . t;y{ k'/fgf]
;Qfn] klg cfkm\gf] clGtd zlQm nufpg] ub{5 / kl/0ffdtM xTof, cft+s, n'6, anfTsf/,
lu/km\tf/L / Hofblt cyjf cft+ssf] /fHo p;sf] kof{o aGb5 . csf]{lt/
qmflGtsf/L / qmflGtsf/L hg;d'bfosf] Tofu, alnbfg, w}o{ / k|lt/f]wsf] IfdtfnfO{
gof“ p“rfOdf p7fpg h?/L dfq xf]Og clgjfo{ aGb5 .
bdg / k|lt/f]wsf] o;} k|lqmofdf zfxL cd]/Lsg ;]gf / ;/sf/af6
d]rL–sf]zLdf rnfOPsf] /fHo cft+sjfbsf] lj/f]wdf oxL kf}if !( ut] cfof]hgf
ul/Psf] d]rL–sf]zL-ef]hk'/ afx]s_ aGb k"0f{ ?kdf ;kmn ePsf] 5 .
aGbnfO{ ;kmn kfg{ k|rf/fTds, hgkl/rfng / hgsfjf{xL tyf aGbsf] cfAxfgdf k|ToIf
;xeflu xhf/f}+ qmflGtsf/L hg;d'bfo, dhb"/, ls;fg, Aofkf/L, pBf]uklt, lzIfs
tyf a'l4hLaL, laBfyL{ / kqsf/ Pj+ cfd kf6L{k+lQm / hgd'lQm ;]gfk|lt If]qLo
Ao"/f] xflb{s cfef/ AoQm ub{5 . ;fy}, cfufdL lbgdf ;fd|fHojfb / 3/]n'
kmf;LjfbL k|ltlqmofjfbsf lj?4 gof“ prfO{df b]zeQm, hgtflGqs / afdk+yL zlQmx?sf]
w|'jLs/0f Pj+ k|lt/f]wsf] nflu clkn klg ub{5 .
hg;f+:s[lts ;+3åf/f w|'j 1jfnLk|lt >4f~hln
clvn g]kfn hg;f“:s[lts ;+3sf s]Gb|Lo cWoIf dl0f yfkfn] uLtsf/ w|'j
1jfnLsf] s]xL lbgcl3 ePsf] /x:odo xTofsf] 5fgljg u/L oyfy{ kQf nufpg dfu
ug'{ePsf] 5 . kf}if !% ut]sf] ldltdf cWoIf yfkfåf/f hf/L jQmJodf elgPsf]
5– æw|'j 1jfnL Pp6f ;j{xf/fju{sf] 5f]/f lg/Gt/ ;f“:s[lts cfGbf]ngdf lqmofzLn
Pdfn]af6 /fhgLlts hLjg z'? u/L d;fn x'“b} dfcf]jfbL cfGbf]ngsf] kmf“6df /xL
clvn g]kfn hg;f“:s[lts ;+3sf] s]=;= df / ;fdgf kl/jf/sf] nf]slk|o ufossf] ?kdf
b]z / k|jf;df :yflkt x'g'x'GYof] . cToGt sdhf]/ cfly{s cj:yfsf sf/0f
ufd]{G6 sf/vfgfdf sfd ub}{ ;f“:s[lts ofqfdf lg/Gt/ of]ubfg lbg' ePsf]
lyof] . @)%@ ;fndf hgo'4 z'? x'g eGbf cufl8;Dd jxf“ ;fdgf kl/jf/sf]
k"0f{sfnLg snfsf/sf] ?kdf lqmofzLn x'g'x'GYof] . )%@ kmfNu'0fdf hgo'4
z'? ePkl5 cfly{s sf/0fn] k'gM jxf“n] ufd]{G6df sfd z'? ug'{ eof] / xfd|f] s'g}
sld6Ldf /xg' ePsf] lyPg / cfÎgf afnaRrfnfO{ kfngkf]if0f ub}{ a:b} cfpg' ePsf]
lyof] . o;} qmddf oxL kf}if % ut] ;f“emdf jxf“ 3/ cfpg' ePg 5, ljxfg
pxf“sf] nf; km]nf k¥of] . nf;sf] k|s[lt ;'Gbf clvn g]kfn hg;f“:s[lts
;+3nfO{ …;+lbUwÚ nfu]sf] 5 . ctM of] hl6n l:ylt dfly Wofg lb+b} clvn g]kfn
hg;f“:s[lts ;+3 ;Dk"0f{ dfgjclwsf/jfbL, kqsf/, a'l4hLjL / snfsf/x?nfO{
;To–tYo cWoog u/L hg;dIf NofOlbg cg'/f]w ub{5 .
jxf“ b]zsf] Pp6f /fd|f] ufossf] sf]6Ldf kg]{ k|ltefjfg snfsf/
x'g'x'GYof] . ctM jxf“sf /]s{8 ePsf] uLtx? /lQmd kl/jf/ / ;fdgf kl/jf/sf
Sof;]6x?df /]s{8]8 5g\ tL uLtx? ahfO{ jxf“sf] k|ltefsf] klxrfg ug{ / ;Ddfg ug{
klg Pkm=Pd= /]l8of]x?nfO{ xfdL xflb{s cg'/f]w ub{5f}{ . h'g Pkm=Pd=
/]l8of]n] jxf“sf uLtx? ahfO{ lbg] ;fx; ug'{ eof] jxf“x?nfO{ wGojfb lbg
rfxG5f}+ . zf]s;GtKt kl/jf/nfO{ xflb{s ;dj]bgf JoQm ub}{ ufos w|'j 1fjnLn]
;fdgf kl/jf/df ufog If]q / k|ultzLn cfGbf]]ngsf] If]qdf k'¥ofPsf] of]ubfgsf]
pRr ;Ddfg ub}{ xflb{s >~4fhnL JoQm ub{5f}+ .Æ
zfxL cd]l/sL ;]gfn] u/]sf bh{gf}+ HofbtL
afh'/f÷
zfxL cd]l/sL ;]gfn] slyt ;'/Iffsf] gfddf afh'/fdf ;}lgs Hofbltsf >[+vnfa4
36gfdf tLa|tf NofPsf] 5 . h;sf] k|ToIf df/ ;j{;fwf/0f hgtfdf k/]sf]
5 . c;f]hsf] klxnf] ;ftfb]lv afh'/fsf h'sf]6 / ;fKkf6f uf=h=;=df zfxL
;]gfn] Jofks bdg u/]sf] 5 . nfvf}+sf] wgdfn n'6\g'sf] ;fy} IftljIft
ul/lbPsf] 5 . /, ;of}+ ;j{;fwf/0f JolQmnfO{ lgd{d ?kn] s'6kL6 u/]sf]
5 .
sf]N6L
Aof/]saf6 cfPsf] zfxL ;]gfsf] cfttfoL u:tL 6f]nLn] /ftL !! ah] h'sf]6 uf=h=;=df
3]/f xfn]sf] lyof] . laxfg} % ah]b]lv ufp“df vf]htnf;L z'? u¥of] .
dfcf]jfbL sfo{stf{nfO{ ge]6fPkl5 ;j{;fwf/0fnfO{ s'6kL6 / n'6kf6 ug{lt/ nfu]sf]
lyof] . ;f]xL lbg h'sf]6sf P]dfg lj=s=, lzz' lj=s=, uf]xf]8] lj=s=, dfu]
lj=s=, ev zfxL, gL/ zfxL, an?k l;+x, s'De /f]sfof, nufot !) hgfnfO{ d/0ff;Gg
x'g] u/L s'6kL6 u¥of] . To;}u/L dl0f lj=s=sf] 3/af6 ;]gfn] ?= &% ;o
n'6\g'sf ;fy} sf“;sf yfn @ j6f, srf}/f Pp6f, afs; Pp6f / 3/sf] 9f]sf tf]8kmf]8
ul/lbPsf] 5 . ;f]xL ufp“sf lj? lj=s=sf] 3/af6 % xhf/ d"No a/fa/sf]
;fdfg n'6L nu]sf] 5 . To;} lbg ;fKkf6f uf=h=;= d'lQmsf]6 3/ eO{ h'sf]6
;;'/fnLdf e]63f6 ug{ uO/x]sf PshgfnfO{ ckx/0f u/L sf]N6Ll:yt cfkm\gf] Aof/]sdf
nu]sf] 5 / xfn;Dd a]kQf kf/]sf] 5 .
o;}u/L
ut c;f]h @! ut] /ftL sf]N6Laf6 ! ;o %) hgf zfxL ;]gfsf] bdgsf/L u:tL 6f]nL]
ljxfg} h'sf]6 uf=h=;= df 3]/f xfNof] . ufp“, 3/ uf]7, s6]/f, h+un ;a}lt/
;r{ u¥of] . dfcf]jfbL sfo{stf{sf 3/kl/jf/sf dfG5]nfO{ ltd|f efO,
5f]/f5f]/LnfO{ cfTd;dk{0f ug{ nufpm eg]/ wDsfof] . :yfgLo afl;Gbf dxtf/f,
gGb dxtf/f, xL/frGb| dxtf/f, ho?4 Gof}kfg], s[i0f Gof}kfg], wd{ Gof}kfg], c+u
zfxLnufot b'O{ bh{g ;fwf/0f dfG5]nfO{ ckx/0f u/]/ nUof] . cfkm"n] n'6]sf
y'k|} km;L{, t/sf/Lsf ef/L af]sfP/ % 306fkl5 s'6kL6 u/L pgLx?nfO{ 5f]8]sf]
lyof] . To;} lbg /flt kf6L{ sfo{stf{ s= ;'bLk -/fddfg /f]sfof_sf] 3/df
3]/f xfnL pgsf bfh', cfdf / a'afnfO{ s'6kL6 u¥of] . 3/df ePsf ! afs;, !
nfn6Lg, ! kmf]?jf, @ pgL/f8L, 8:gf lnpm, v6Lof sf6s'6 / tf]8kmf]8 u/]sf]
5 . To;}u/L u/La hodlg /f]sfofsf] 3/df sf]xL gePsf] a]nf ;]gfn] 3/ leq
/fv]sf] ^ ;o bfgf :ofp rf]/]/ nu]sf] 5 . ToxL lbg h'sf]6sf :yfgLo afl;Gbf
sfnLaxfb'/ /f]sfofnfO{ zfxL ;]gfn] uf]nL xfgL 3fOt] agfof], hf] k'ln;sf] efO
lyP . k'ln;sf] efO eg]/ xf]nf pgnfO{ sf]N6L afh'/fdf nuL pkrf/ ul//x]sf]
5 .
;}lgs
HofbtLs} qmddf ut c;f]h @# ut] a]n'sf tLg ah] kf]n'rf}/sf] vf]nf k'n glhs
3]/fxfnL c=g]= afn ;+3 -qmflGtsf/L_ afh'/f lhNnfsf cWoIf !$ jifL{o ljgf]bnfO{
sAhf u/]sf] lyof] . zfxL ;]gfn] pgnfO{ cfTd;dk{0f u/fpg vf]Hbf d
k|ltlqmofjfbLsf] cufl8 em'Sb}g, d ef]sfgfËfsf] d'lQmsf] nflu n8]sf] x'“, a?
uf]nL xfg\, cfTd;dk{0f ulb{g eg]/ axfb'/Lsf ;fy k|lt/f]w u/] . /, pgnfO{
r/d oftgf lb+b} /ftL sf]N6L glhs} b}of eGg] 7fp“df xTof u/]sf] 5 .
To;}u/L
ut c;f]h @$ ut] zfxL ;]gfsf] cft+ssf/L 6f]nLn] huGgfy / ;fKkf6f uf=h=;= df
k|j]z u/]/ huGgfy uf=h=;=sf] d';fvf]nfdf Pl/of ;b:o r]tg, /df / bf]>f]
a6flnog …laÚ sDkgL ;b:o s= alatfnfO{ 3]/f xfnL xTof u/]sf] 5 . ;fKkf6f
uf=h=;=df Jofks ;r{ u/]sf] lyof] . /, @% ut] ljxfg} % ah] ;fKkf6f uf=h=;=
sf jf=h=;= g+= #,$, %, ^ df 3]/f xfnL k|To]s 3/df ePsf dfG5]nfO{ p7fp“b}
kmonufp“df hDdf u¥of] . !& hgf ;fwf/0f dfG5]nfO{ oftgf lbof] .
h;dWo] $ hgfnfO{ uDeL/ ?kdf s'6kL6 u/]sf] 5 . To;} lbg kmonufp“sf g/]Gb|
a'9fsf] 3/af6 @ a§f £o", Pp6f aflN6g n'6\g'sf] ;fy} bfn / cGg u/L bzxhf/
a/fa/sf] vfBfGg Iflt k'¥ofOlbPsf] 5 . To;}u/L d'lQmsf]6sf /g lj=s=sf]
3/af6 ! SjLG6n cfn', % wfgL{ l3pm, &% sf];f s]/f n'6]/ nu]sf] 5 .
;f]xL lbg :yfgLo lzIfs z+s/ e08f/Lsf] 3/af6 vfgf ksfpg] u/]sf] # j6f k|];/
s's'/ / $ j6f s'v'/f n'6L nu]sf] 5 . /, ufp“sf ## j6f 3/df tf]8kmf]8
ul/lbPsf] 5 .
;/sf/L
;]gfaf6 slyt ;'/Iffsf] gfddf ul/Psf o:t} k|sf/sf jLeT; cft+saf6 eoeLt ePsf
Toxf“sf :yfgLo afl;Gbf eGb5g\– zfxL ;]gfsf] vt/faf6 hf]lug hgd'lQm ;]gf cfpg'
kb{5 / xfd|f] /Iff ug'{ k5{ .
sbds'df/ a'9f
Pp6f xftdf lr¶L / csf]{ xftdf lu|g]8 af]Sg]
7'NbfO, k|lt/f]w / 6fOu/sf s'/f
b}n]v-sfd|L
vf]nf_÷ ;"rgf / ;+rf/nfO{ tLa| t'Nofpg dfcf]jfbLn] :yfkgf u/]sf ;+rf/
kf]i6df sfd ug]{df o'jf dfq x}g, pd]/n] %) sf6]sf a"9f klg
e]6fOG5g\ . Pp6f xftdf lr¶L / csf]{ xftdf lu|g]8 af]s]/ ;+rf/ kf]i6df
sfo{/t sfo{stf{ cxf]/fq v6\g] u/]sf] klg ufp“df b]Vg kfOG5 . b}n]vsf]
sfd|Ldf /flvPsf] ;+rf/kf]i6df k|lt/f]w, 7'NbfO / 6fOu/sf lbg lr¶L cf];f/k;f/
ubf{ g} laT5 .
csf]{
7fp“af6 cfPsf] lr¶L kfpg] ljlQs} k|lt/f]wn] eg]– of] lr¶L h?/L /x]5 . ca
lx+l8xfNg' k5{ . k|lt/f]w / 7'NbfO ;+rf/df sfd ug{ yfn]sf] em08} b'O{ jif{
ljTg nfUof] . lr¶L k'¥ofpg uPsf] a]nf zfxL ;]gf;“u 7'NbfOsf] hDsfe]6
eof] . ;]gfnfO{ 5Sofp“b} pgL Toxf“af6 plDsP . 7'NbfOn] eg]– b'ZdgnfO{
s;/L rSs/ dfg'{ k5{, Tof] xfdLnfO{ hgo'4n] l;sfof] .
h?/L
lr¶L cfPsf a]nf ef]s / lgb|f gdfg]/ bf}8\g' kg]{ k|lt/f]wn] atfP . lr¶L
cfPkl5 sf] stf nfUg] / kf]i6df sf] a:g] eg]/ 7'NbfO, k|lt/f]w / 6fOu/aLr 5nkmn
x'G5 . j/k/ x'g] b'Zdg ;]gf–k|x/Lsf] xs{t a'em\g ;+rf/ kf]i6sf 6fOu/
s'b\g] u5{g\ .
hlt
x]b}{ hfG5f}+, plt /fd|f] nfU5 . dfS;{jfbL lj1fgsf] lgod g} o:tf] /x]5,
k|lt/f]wn] eg]– b'Zdgn] ;+rf/ kf]i6nfO{ xdnf ug{ w]/} sf]l;; u/]sf] 5 . t/
pm c;kmn eO/x]sf] 5 .
k'/fgf]
;Qfsf] ;b/d'sfd glhs}af6 lr¶Lkq cf];f/–k;f/ ubf{ 8/ nfUb}g eGg] k|Zg ubf{
7'NbfOn] eg]– 8/ dfg]kl5 ;+rf/sf] sfd g} x'g ;Sb}g . b'Zdg ;]gf–k|x/Ln]
Pn=Pd=hL, P;=Pn=cf/= af]s]/ lx+8] klg Tof] eGbf 7"nf] xltof/ cfkm\gf]
ljrf/ / lu|g]8 ePsf] 7'NbfO atfp“5g\ .
b]Vbf
;fwf/0f h:tf] nfu] klg ;+rf/df sfd ug'{ r'gf}tLk"0f{ /x]sf] k|lt/f]w,
7'NbfO / 6fOu/n] Ps ;fy atfP . $)–%) pd]/sf oL tLg hgtfsf] sfd u/fO{ b]v]/
:yfgLo ufp“n]x? eG5g\– dfcf]jfbLsf cGo sfo{stf{ klg k|lt/f]w, 7'NbfO / 6fOu/
h:t} hf“ul/nf aGg' k5{ .
dfcf]jfbL cfwf/ If]qdf lbgx'“ r'gfj k|rf/
;ef
:jfoQ ;/sf/ aGg] s'/fn] hgtf pT;flxt
g]kfnu~h÷
k'/fgf] ;Qf lj?4sf] rf}tkmL{ k|xf/ zx/ / ufp“df tLa| aGb} hfg yfn]sf] 5 .
zx/df z'? ePsf] ljBfyL{ cfGbf]ng aflx/L lhNnfsf ;b/d'sfddf s]lGb|t eO/x]sf]
a]nf b]zsf] b'O{ ltxfO{ efudf cfkm\gf] ;Qf ;~rfng ul//x]sf]
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_n] klg cfkm\gf /fhg}lts ultljlwnfO{ tLa| t'NofPsf] 5 .
:jfoQ zf;gcGtu{t aGg] hg;/sf/sf] lgjf{rgsf lbgx? glhls+b} ubf{ cfwf/ If]qdf
r'gfjL k|rf/n] k';sf] 708Ldf gof“ dfxf}n ;[hgf u/]sf] 5 . klZrd g]kfnsf]
/f]Nkf, ?s'd, ;Nofgdf eO/x]sf ljzfn hg;efdf dfcf]jfbLn] lgjf{rgsf] k|rf/ dfq
u/]sf] 5}g, k'/fgf] ;Qf lj?4 ljb|f]xdf pqg hgtfnfO{ cfx\jfg klg ul/Psf]
5 .
lgjf{rg
k|rf/s} qmddf k'; !( ut] ?s'dsf] ?s'dsf]6df ePsf] ljzfn hg;efsf k|d'v jQmf
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf s]Gb|Lo ;b:o ;Gtf]if a'9fn] hgtfnfO{ cfkm\gf] clwsf/ lbg
dfcf]jfbL kf6L{n] :jfoQ ;/sf/ agfpg nfu]sf] atfpg' eof] . pxf“n] k'/fgf]
;Qf lj?4 ljb|f]xdf pqg hgtfnfO{ cfx\jfg ug'{ eof] . k';sf] hf8f]df pkl:yt
xhf/f}+ hg;d'bfo :jfoQ ;/sf/ aGg] va/ ;'g]kl5 v';L ePsf lyP . ;efdf a[4fx?
;d]t nf}/f] 6]s]/ 6f9f–6f9faf6 cfPsf lyP .
r'gfjL
tof/Ls} l;nl;nfdf /f]Nkfsf] kmufddf k'; !& ut] eJo hg;ef eof] .
xhf/f}+ hgtfsf] ;xeflutf /x]sf] ;efnfO{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf s]Gb|Lo ;b:o tyf
la|u]8 sld;f/ ;'lgnn] ;Daf]wg ug'{ eof] . ;'gLnn] eGg'eof]– hg;]gfsf]
cufl8 zfxL cd]l/sL ;]gf ca w]/} lbg l6Sg ;Sb}g . b'Zdg ;QfnfO{
w"nf]kL7f] kfb}{ hgtfn] :jfoQ ;/sf/ lgdf{0f ug{ nfusf] atfp“b} pxf“n]
eGg'eof]– ca aGg] :jfoQ ;/sf/sf] /Iff ug{ hg;]gf ;Ifd 5 .
/f]Nkfs}
h'3f/df ePsf] o:t} ;efsf k|d'v jQmf tyf ;+o'Qm qmflGtsf/L hgkl/ifb\sf ;b:o
emSs' ;'j]bLn] lgjf{rgdfkm{t\ aGg] :jfoQ ;/sf/n] hgtfsf] lxtdf sfd ug]{ atfpg'
eof] . ;efsf csf{ jQmf /]zd k'gn] /f]Nkfsf hgtf b'Zdgsf cufl8 slxNo}
gem'Sg] atfpg' eof] . lgjf{rg k|rf/s} ;efaf6 dfcf]jfbL kf6L{df nfUg]
3f]if0ff h'3f/ pRr df=lj=sf k|=c= s'ngGb lu/Ln] ug'{ ePkl5 hgtfn] tfnL ahfp“b}
To;sf] :jfut u/]sf lyP . lu/Ln] ca dfcf]jfbL kf6L{sf] sfo{stf{ ag]/
hgtfsf] ;]jf ug]{ atfp“bf ;efdf pkl:yt hgtfn] eg]sf lyP– c? lzIfsn] klg lu/Laf6
l;Sg' k5{ .
r'gfj
k|rf/n] ufp“df gof“ pT;fx NofPsf] 5 . Pp6f ufp“sf] r'gfjL ;ef l;l4g]
ljlQs} csf]{ ufp“df lbgx'“h;f] ;ef x'g] ub{5 . o:t} k'; !$ ut] ;Nofgsf]
yf/df/]df ePsf] ;efdf u0f]zdfg k'g, k|zfGt, ;f}/en] :jfoQ hg;/sf/ l5§} aGg]
atfp“b} ;NofgL hgtfn] u/]sf Tofu / anLbfgsf] rrf{ u/]sf lyP .
ptf
?s'dsf] vf]nfufp"df k'; !^ ut] csf]{ ljzfn hg;ef eof] . ;efsf k|d'v
jQmf u0f]zdfg k'gn] b'Zdg ;Qf b]zJofkL ?kdf w/f;foL ePsf] atfp“b} hgtfnfO{ cem
qmflGtdf ;dlk{t aGg' cfu|x ug'{eof] .
?s'ds}
rf}/hxf/Ldf k'; !& ut] ePsf] hg;efnfO{ klg u0f]zdfg k'gn] ;Daf]wg ug'{
ePsf] lyof] . b'Zdg ;QfnfO{ r'gf}lt lb+b} pxf“n] eGg' eof]– cfh b'Zdg
d';Lsf]6df s}b ag]sf] 5 .
r'gfj
k|rf/s} qmddf ?s'dsf] af“kmLsf]6df k'; !@ ut] eAo ;ef ;DkGg eof] . ;efsf
k|d'v jQmf ?s'd hg;/sf/ k|d'v z?0f jf“7f du/n] hgtfsf] anLbfgLaf6 :jfoQ hg;/sf/
3f]if0ff ug]{ cj:yfdf kf6L{ k'u]sf] atfpg' eof] .
ptf
/f]Nkfsf] kf5fjfªdf k'; ( ut] ePsf] r'gfjL ;efnfO{ k|d'v jQmf emSs' ;'j]bLn]
;Daf]wg ub}{ b'Zdg ;Qfn] k5fjfªdf u/]sf] HofbtLsf] eT;{gf ug'{eof] .
/fKtLsf]
kxf8df 3f]if0ff x'g nfu]sf] :jfoQ hg;/sf/sf] pkl:ylt k'/fgf] ;QfnfO{ csf]{
ah|d'Ssf aGg] 5 .
– /d]z kxf8L
slyt k|ltsf/ ;ldltnfO{ xltof/
nf?Daf -Onfd_÷ xfn} zfxL cd]l/sL ;Qfåf/f Onfd nf?Dafsf …wd{u'?Ú
cfTdfgGb lnª\b]gsf ;'/IFfsdL{ sfd|fªnfO{ / r'nfr'nLsf ;fdflhs ck/fwLnfO{
;fDk|bflos cft+s dRrfpg xltof/ / tflnd lbOPsf] ;dfrf/ k|sfzdf cfPsf] 5 .
o:t} ;nf{xL lhNNffsf ;'bfdf / hfgsL gu/df ulgPsf !& hgf ;fdflhs ck/fwLnfO{
cft+s dRrfpg PsxKt] tflnd lbPkl5 !) yfg af/af]/ / @)) yfg uf]nL af“l8Psf]
5 .
af“hf] ufh;sf] nf?Dafdf /x]sf wd{u'? cfTdfgGb lnª\b]g / pgsf
lziox?nfO{ dfcf]jfbL lj?4 pEofpg ;'/IFf lgsfo k"/} nfu]sf] 5 .
ls/f“tL wdf{jnDaLx?nfO{ dfcf]jfbL lj?4 ptfg{ k"jL{ k[tgfklt k|bLkk|tfk ad
dNn;lxtsf lhNnfsf k'/fgf] ;Qfsf clwsf/Lx?n] @ xKtf cl3 wd{u'? cfTdfgGb lnª\b]g
/ ;Nnfxsf/ rGb| s'df/ Zofdf{nfO{ e]6]sf lyP .
pQm e]63f6df k'/fgf] ;Qfsf ;'/IFf clwsf/Lx?n] ls/f“t
wdf{nDaLx?nfO{ dfcf]jfbL lj?4 ptfg{ s;/t ub}{ ædfcf]jfbLn] wd{u'?nfO{ ljutdf
dfg]{ eg]sf lyP, dlGb/ eTsfpg] eGg] wDsL dfq lbPsf lyP t/ clxn] t dfg]{ /
eTsfpg] s'/f pgLx?n] /]8 a'sdf n]lv;Sof 5g\ . tkfO{ wdf{nDaLx?nfO{ ls/f“t
:jfoQ ;/sf/ rnfpg] gfddf bf; agfpg rfx]sf 5g\ . oL ;a} of]hgf xfdLn] yfxf
kfO;s]sf 5f}+ . xfn} kqmfp k/]sf] dfcf]jfbL sdf08/af6 of] s'/f] v'n]sf]
5 . To;}n] xfdL tkfO{x?sf] ;'/IFf ug{ xltof/ / tflndsf] Joj:yf ldnfpg
rfxG5f}+ . tkfO{x?n] eg] dfcf]jfbL lj?4 n8\g} k5{====Æ eg]sf lyP .
o;/L dg]j}1flgs o'4df Ao:t k'/fgf] ;Qfdf ;'/IFf clwsf/Lx? ls/f“t
wdf{nDaLx?sf] xftdf xltof/ ydfP/ b+uf dRrfpg lqmofzLn ePsf] k'li6 x'G5 .
t/ nf?Dafsf ls/f“t wd{sf ;Nnfxsf/ Zofdf{ / u'? lnª\b]g;lxt wdf{nDaLx?n]
æxfdLnfO{ aGb's xf]Og zflGt / ;'/IFf rflxG5, cf7cf7 jif{;Dd tflnd k|fKt k|x/L /
zfxL ;]gfn] ;dfwfg ug{ g;s]sf] ljifodf tflnd glnPsf wdf{jnDaLn] ;d:of ;dfwfg
ug{ ;Sb}gg\ . xfd|f] wd{nfO{ s+ns kfg{ aGb's af]Sb}gf}====Æ eg]sf
lyP .
ls/f“t wdf{nDaLx?af6 pQm hjfkm kfPkl5 zfxL cd]l/sL ;]gfsf
clwsf/Lx?n] nf?Dafsf sl/a %) hgf eGbf a9L o'jfx?nfO{ OR5fljk/Lt ckx/0f u/L
tflnd lbg nufPsf] s'/f oxf“sf ls/f“tLx? atfp“5g\ . pgLx?sf cg';f/ /]l8of]
/ kqklqsfn] k|rf/ u/]h:tf] xltof/ af]Sg oxf“sf o'jfx? tof/ 5}gg\ t/ ckx/0fdf
k/]sf o'jfx?n] eg] 7fp“7fp“df /fv]sf r]skf]i6df a;L dfG5] lrgfpg] / vfgtnf;L
lng] sfd ul//x]sf 5g\ . ls/f“t wdf{nDaLx? cfºgf] gfd ;fj{hlgs gug]{ zt{df
eGb5g\– ænf?Daf cf;kf; a;]sf sl/a * ;o kl/jf/sf !) xhf/ ls/f“tLx?nfO{
dfcf]jfbLsf] k|efj kl/xfN5 ls eg]/ zfxL ;]gfx? xfdLnfO{ xltof/ agfpg
vf]H5g\ .Æ nf?Dafl:yt dfª;]a'ªsf Ps lzIFssf cg';f/ ;/sf/n] k|rf/ cft+ssf]
aLrdf af“Rg nufPsf] 5 .
sf7df08f}df s}b ePsf] ;/sf/n] ljutdf dfcf]jfbL / ls/f“t
wdf{nDaLx?aLr ePsf] cGtlj{/f]wsf] b"/LnfO{ a9fP/ ;d:of rsf{pg vf]h]sf]
s'/f Onfdsf a'l4hLjLx?sf] 7x/ 5 . ljutdf ls/f“t wd{sf ldlnl;of gfnLkm'ª /
;'/IFfsdL{ sfd|fªnfO{ dfcf]jfbL lj?4 k|of]u u/fpg g]kfnL sf+u|];sf] ;/sf/ x'“bf
lul/hfk|;fb sf]O/fnfn] wd{u'? lnªb]gnfO{ e]6\g cfPsf lyP, To:t} zfxL cd]l/sg
;]gf k|of]u x'g] ljlQs} /fhf 1fg]Gb| ;d]t oxf“ cfP . To;kl5 k'/fgf] ;Qfsf
;'/IFf clwsf/Lx? oxf“ lgoldth;f] cfpg]–hfg] ub{5g\ .
:d/0f/xf];\– ls/f“t wdf{jnDaLsf s]xL ;b:ox?nfO{ ljutdf k'/fgf]
;Qfåf/f Onfdsf] nf?Daf / km'n'¨]df kf]i6 /fvL vfgtnf;L ug{ nufOPsf]
lyof] . ;f]xL 8km\kmfn] dfcf]jfbLsf !& hgf g]tf, sfo{stf{nfO{ lu/ºtf/
u/fPkl5 zfxL cft+sf/L ;]gfn] s]xLnfO{ h]ndf /fv]sf] 5 eg] w]/}nfO{ xTof
ul/;s]sf] 5 . otf To;sf] k|lt/f]wdf $ hgf sfd|fªsf] ;kmfof u/]sf] s'/f
g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ n] lhDdf ;d]t lnO;s]sf] 5 . o;/L a9\b} uPsf] åGånfO{
36fpg b'a} kIF aLr …cgfqmd ;+emf}tfÚ ePsf] lyof] . pQm ;+emf}tfdf ls/f“t
wdf{jnDaLx?n] xltof/ /fVg gkfpg], l;cfO8L / vfgtnf;L ug{ gkfpg] / Ps csf{sf]
k|efljt Onfsfdf hfgsf/L a]u/ k|j]z ug{ gkfpg] /x]sf] s'/f dfcf]jfbL g]tf uf]kfn
vDa' atfpg' x'G5 . t/ ls/f“t wd{ tyf ;flxlTos pTyfg ;d"xsf cWoIf
rGb|s'df/ z]kf{, wd{u'? cfTdfgGb lnª\b]gx?n] pQm ;Demf}tfnfO{ pNn+3g ub}{
uPsf]n] cfºgf] kf6L{ uDeL/ ePsf] pxf“n] atfpg' eof] .
r'nfr'nLdf cfk/flws ultljlw z'? M
ut k'; % ut] zlgaf/ r'nfr'nLsf gfd'b ck/fwLsf ?kdf hgtfsf] dgdf
lrlgPsf r]tg/fh jfGtjf;lxtsf s]xL JolQmn] æzflGt ;'/IFf ;'zf;g ;ldltÆsf] gfddf
k|ltsf/ ;ldlt u7g u/]sf lyP . k|x/L clws[tx?sf] pkl:yltdf cf}krfl/s ?kdf
ul7t pQm ;ldltn] k|zf;gdf P;=Pn=cf/=, P;=Pd=hL=;lxtsf xltof/ dfu u/]sf] 5 eg]
hgtfnfO{ cft+lst agfP/ a;L g;Sg] jftfj/0f agfO/x]sf] 5 .
;dfrf/ cg';f/ zfxL cft+ssf/L ;Qfsf] ;'/IFf lgsfosf] lgb]{zgd'tfljs
lbgdf slyt zflGt ;'/IFf ;'zf;g ;ldltsf] cft+s /xG5 eg] /ft k/]kl5 pQm ;d"x
gSsnL dfcf]jfbL ag]/ sfnf] d's'08f] nufP/ n'6kf6, wDsL, 5f]/Lr]nLnfO{ anfTsf/
ug]{ sfddf lbgx'“ Ao:t /x]sf] 5 . of] ;dfrf/ aflx/ ghfcf];\ eg]/ r'nfr'nL
ufh;df gof“ dfG5] l5g{ lbOPsf] 5}g .
oBlk pQm cfk/flws ;d"xdf /x]sf s]xL o'jfx?n] eg] cg';f/
…dfcf]jfbLsf] lj/f]wdf h]–h:tf] cft+s dRrfP klg x'G5 .Ú pgLx?sf] bfjL 5–
ær]tg/fhn] eg] cg';f/ xfdLn] u/]gf}+ eg] dfcf]jfbL;“u ldn]sf] cf/f]kdf ufoa
kfg]{ xKsL vfg' k5{ .Æ :d/0f/xf];\– o;/L cft+s dRrfpg nufpg] jfGtjfn]
ufp“df s]xL xltof/ b]vfP/ cfkm"n] u7g u/]sf] ;ldltdf ga;] l;WofOlbg] wDsL
lb+b} pQm cfk/flws ;ldltdf hgtfsf] gfd btf{ u/fO/x]sf 5g\ . pQm hTyfn]
;d"x ;d"xdf u:tL ug]{ u/]sf] atfOG5 .
ck/fwLx?n] xltof/ kfP M ufp“df cft+ssf] pb\3f6g
ut c;f]h @ ut] 8f“sf z+s/ ;xgL / /fd]Zj/ ;xgLnfO{ kqm]/ zfxL
;]gfnfO{ lhDdf nufPsf ;nf{xL ;'bfdfsf k]z]j/ 8f“sfx?sf] csf]{ ;d"x rrf{df
cfPsf] 5 . To;nfO{ ;/sf/L ;+rf/ dfWodn] gd"gf dfcf]jfbL k|ltsf/
;ldltsf] ?kdf k|:t't ub}{ uPsf] 5 . o; 36gf / k|j[lQ a'em]sfx? eGb5g\–
æ======nfO{ eGbf b]Vg]nfO{ nfh nflu;Sof] .Æ
;b/d'sfd d+nujfaf6 @* lsnf]ld6/ klZrd blIf0f ufp“df kg]{ pQm
ufh;sf !) hgf k"j{ k|x/L;lxt !& hgfnfO{ u9}ofl:yt ;]gf / k|x/Lsf]
;+o'Qm SofDkdf Ps xKtf tflnd lbOPsf] 5 . pQm tflnd lbPkl5 k'; !^ ut] !)
yfg afx|af]/ aGb's / k|To]snfO{ @) /fp08 uf]nL lhNnf l:yt zfxL cd]l/sL ;]gfsf]
cft+ssf/L hTyfn] ljt/0f u/]sf] 5 .
k"j{ !) hgf k|x/Lx?n] dfq xltof/ kfPkl5 ufp“ cfPsf] pQm
;d"xn] cft+ssf] pb\3f6g u/]sf] dx;'; :yfgLo hgtfn] u/]sf 5g\ . pgLx?
gfd pNn]v gug]{ zt{df eGb5g\–æljutdf 8f“sf ag]/ cft+s dRofpg] ck/fwLx?n] csf]{
ck/fwL -;'/IFfkmf}h_ af6 tna / /f;g kfgL kfpg] j}wflgstf kfPsf 5g\ .
pgLx?n] ufp“df u:tL u/]sf] gfddf cft+ssf] pb\3f6g ul/;s] .Æ To;f] t ljutdf
pQm cfk/flws ;d"xsf] ;+/IFs ;Nnfxsf/ ;d]t ag]sf k"j{ cWoIF ;Ltf/fd
l;+x ufp“df cft+s a9\b} hfg yfn]kl5 eGg yfn]sf 5g\– æufp“df j}w tyf cj}w ?kdf,
hDdf u/]sf xltof/ dfcf]jfbLlj?4 rnfpg] gfddf hDdf ul/of] Tof] xltof/n]
cfkm}nfO{ c;'/IFf / cft+s a9fPsf] 5 .Æ
ufp“3/df xTof–cft+s, n'6kf6, cfuhgL, ckx/0f, anfTsf/sf] 36gf
36fp“b} cfPsf] zfxL cft+ssf/L ;]gfn] 5fkfdf/ z}nLdf gSsnL dfcf]jfbL eP/ hgwgsf]
Aofks Iflt ;d]t u/fO/x]sf] 5 . o:tf] a]nf 8f“sfx?nfO{ zfxL cd]l/sL
cft+ssf/L ;Qfn] 3f]lift ?kdf xltof/ af“8\b} hfg'n] ;fDk|bflos b+uf dRrfpg
b]ze/sf cfk/flws ;d"xnfO{ uf]naGb kfg{ nfu]sf] b]lvG5 .
o;f] ePkl5 k"jL{ g]kfnsf hgtfn] Gofo / ;Tosf] kIfdf /x]sfnfO{
dfcf]jfbLsf] ?kdf a'em\g yfn]sf 5g\ eg] ck/fwL, pTkL8s, ;fdGt, hfnLx?nfO{
1fg]Gb| ;/sf/sf] dfG5] eg]/ lrGg yfn]sf 5g\ . pgLx?sf] egfO 5–æe]8f
e]8flt/, afv|f afv|flt/ eP/ dfcf]jfbLn] eg] em}+ lg0ff{os n8fO“ n8\g] lbg
cfO;Sof] .Æ :d/0f/xf];\– b]z–ljb]zsf dfgjclwsf/jfbL, gful/s ;dfh,
a'l4hLjL, /fhg}lts bn nufotn] /fHoåf/f :yfgLo lehnfGt] agfP/ xltof/ af“8\g] pQm
sbdnfO{ cfTd3ftL sbdsf] ?kdf AofVof ub}{ ljleGg :t/df lj/f]w klg ub}{ cfPsf
5g\ .
gof“ ;Qfsf] 3f]if0ff nut} ljsf; lgdf{0fdf tLa|tf
pbok'/ lhNnfsf hgtfx? pbok'/ lhNnf hg;/sf/ 3f]ifgf x'g] ljlts}
ljleGg ljsf; lgdf{0fsf sfo{x?df h'6\g yfn]sf 5g .
oxL kf}if !$ ut] pbok'/ lhNnfsf] k~rfjtL uf= h= ;= sf] e'd/],
cf]bfn]sf hgtfn] gof“ ;Qfsf] cfXjfgnfO{ :jLsfb}{ vfg]kfgL lgdf{0f sfo{df ;l/s
ePsf 5g . æ%%÷%^ sf] ah]6df :jL; ;/sf/åf/f lbOPsf] ;xof]udf pQm If]qsf]
vfg]kfgL of]hgf kf; ePsf] lyof] . dlt>L vf]nf -d'xfg_ af6 sfnLbdf/;Ddsf] pQm
of]hgfdf !)) 3/ w'/L eGbf a9L pkef]Qmf 5g\ . ljv{axfb'/ v8\sfsf] cWoIftfdf !!
;b:oLo pkef]Qmf ;ldlt klg u7g ul/Psf] lyof] . pkef]Qmf ;ldltsf] lg0f{o cg';f/
g]kfn vfg]kfgL ;+:yfgn] )%* jf6 sfo{ z'? u/]sf] lyof] . sfo{sf] yfngL ePs} ;fn
cGbfhL @)))) nL6/sf] Pp6f kfgL 6+sL / sl/j # ls= dL= kfOknfO{g ljR5fPkl5 sfo{
xfn;Dd :ylut 5 . pQm sfo{df :jL; ;/sf/sf] @* nfv ;xof]u jh]6df sl/j gf} nfv vr{
eO;s]sf] 5 .Æ / kfgLsf] lgsf; klg ePsf] 5}g . o:tf] cj:yfdf gof“ ;Qf åf/f
pQm vfg]kfgL lgsf;sf] nflu u/]sf] kxndf :yfgLo jfl;Gbfx? ;lqmotfsf ;fy
nfluk/]sf 5g\ . ut tLg jif{b]lv :ylut ePsf] pQm vfg]kfgL of]hgf k'/fgf] ;Qfåf/f
ul/Psf] j]jf:tf / nfk/jfxL xf] eGg] s'/fnfO{ cf}+Nofpb} :yfgLo hgtfn] gof ;Qfsf
x/]s sfo{df ;l/s x'g] s'/f hgfp“b} sfo{df h'6]sf lyP .
hut nfdf
eLif0f le8Gt;“u} ;}Go l;lj/ ;DkGg
lzju9L -slknj:t'_÷ bfª, c3f{vf“rL / slknj:t'sf] ;LdfIF]q
wfgvf]nfdf ljb|f]xL dfcf]jfbLsf hgof]4fx?n] ;/sf/L ;'/Iff lgsfodfly ;kmn /f]8
dfOg ul//x]sf a]nf, To;s} cf;kf; ;kgzLnf jL/tf :d[lt ;}Go l;lj/ rln/x]sf] lyof]
. b'O{xKtf;Dd rn]sf] of] l;lj/sf] dWolt/ hgd'lQm ;]gfn] glhs} ;/sf/L ;]gfnfO{
k/flht u/]sf] / cfw'lgs xftxltof/ sAhfdf lnPsf] va/ kfPkl5 l;lj/df ;xefuL rf/
lhNnfsf 5fkfdf/x? yk pT;flxt ePsf lyP . ;f]xL lbg pgLx?n] l;lj/ ;ls;s]kl5
cfkm"x? kmf}hL sfjf{xLdf ;xefuL x'g] k|lta4tf JoQm u/] .
of] l;lj/ k';sf] klxnf] ;ftfsf] clGtd lbg ;DkGg eof] . sfo{qmd
;dfkgsf cj;/df ljxfg}b]lv l;lj/ cf;kf;sf hgtf oxf“ hDdf ePsf lyP . afnsb]lv
a[4f;Ddsf ;of}+ dlxnf tyf k'?ifn] clGtd lbgsf] ljxfgL sjfh ?rLk"j{s x]/]sf
lyP . 6f9f–6f9faf6 cfPsf hgtfn] k|lzIffyL{ hgd'lQm ;]gf / pgLx?sf k|lzIfssf
nflu ljleGg kl/sf/sf vfgf NofOlbPsf lyP . of] lbg pkl:yt hgtfn] hgd'lQm
;]gf;“u} ljxfgsf] vfgf vfP / ;“u;“u} /dfP . hgtfsf] klxnf] 8km\kmf oxf“ k'Ubf
k|lzIffyL{ hgd'lQm ;]gfn] ;nfdL ck{0f u/]sf] lyof] .
dWofGxkl5 cfof]lht cf}krfl/s ;dfkg ;df/f]xdf hgtf / hgd'lQm ;]gfn]
Ps–csf{nfO{ cjL/ / dfnf nufOlbP / ;“u;“u} gfr] / ufP . snfsf/x?n] ljbfO uLt
ufp“bf tflnd l;lj/ u'~hfPdfg eO/x\of] . Ps}l5g cl3 w'nf]df n8La'8L u/]sf ;]gf
ca km"ndfnf / cjL/n] /+uLr+uL eP . hgd'lQm ;]gf;“u ca]/;Dd gfr]/ /dfpg] ^%
jif{sf 6Lsf/fd ;fksf]6fn] hgfb]z;“u eg]– æd pd]/df eP hg;]gf ;“u;“u} tflnd
uy]{+, df]rf{df hfGy]+ . ca a'9f] eO;s]+, hf]z hf/L 5 .Æ pgn] cem cufl8 eg]–
ædgdf lgs} /dfOnf] eof] . oL 5f]/f5f]/Lsf] ;w}+ hLt xf];\ .Æ dw]zL ;d'bfosf ^@
jifL{of Ps a[4fn] elgg\– ætflnd k"/f u/]sf] xfd|f] ;]gfnfO{ :jfut ug'{ k5{
.Æ hgd'lQm ;]gfnfO{ km"ndfnf lnP/ ljbfO clejfbg ug{ cfPsf csf{ JolQm lyP–
$@ jifL{o /3'gfyk|;fb ofbj . pgn] hgfb]z;“u eg]– æ:jfut ug]{ xfd|f] OR5f xf] .
of] ;]gf xfd|f] xf] . xfd|f kIfdf n8\5 .Æ o;/L hgd'lQm ;]gfnfO{ ljbfO clejfbg
ug{ dw]zL /fli6«o d'lQm df]rf{, blnt d'lQm df]rf{, qmflGtsf/L ls;fg / dlxnfsf
kbflwsf/Lx? klg pkl:yt lyP .
;dfkg sfo{qmddf k+lQma4 hgd'lQm ;]gfnfO{ ;Daf]wg ub}{
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf s]Gb|Lo ;b:o s= lzn'n] eGg'eof]– æca hgd'lQm ;]gfn] ;fdGtjfb;“u
dfq} xf]Og, ;fd|fHojfb;“u klg n8\g' k/]sf] 5 . To;sf nflu oxf“ l;s]sf] ;Lk /
snfsf}zn cToGt} pkof]uL x'g;S5 .Æ pxf“n] ;d;fdlos /fhgLlts kl/l:yltsf af/]df
oxf“ pNn]v ug'{ eof] / eGg'eof]– æo'4lj/fd e¨ kl5 hgd'lQm ;]gfn] ljleGg
df]rf{x?df ljho xfl;n u/]sf] 5 . u'0ffTds / kl/df0ffTds ?kdf kmf}hL ;kmntf sfod
/fv]sf] 5 .Æ oxL sfo{qmddf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ ljz]if If]qLo Ao'/f] ;b:o
uDeL/n] eGg'eof]– æb'Zdg xfdLlj?4 clGtd n8fO“df cfPsfn] xfdLn] klg pm lj?4
clGtd n8fO“ n8\g' cfjZos 5 .Æ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ slknj:t' lhNnf ;ldltsf
;]qm]6/L ljGb'n] clxn] b'Mv–si6 u/]/ l;s]sf] ;Lk cfufdL kmf}hL sfjf{xLx?df
pkof]uL x'g] atfpg' eof] . of] l;lj/sf] ;'/Iffdf v6]sf] hgd'lQm ;]gf, g]kfnsf]
Pp6f 6's8Lsf sdf08/ ;fu/sf] egfO lyof]– æcfsfzdf xjfO{{ u:tL, ufp“df b'Zdgsf]
ljuljuL x'“bf klg of] k|lzIf0f ;'/lIft ?kdf ;DkGg eof], o;df xfdLnfO{ uj{ 5 .Æ
;of}+sf] ;+Vofsf k|lzIffyL{, k|lzIfs / Joj:yfksx?nfO{ b'O{ xKtf;Dd vfgkLg
Joj:yfkg ug'{ ePsL ;/nfn] eGg'eof]– æk|lzIf0f kf7zfnf xf] / b'Zdg;“usf] eL8Gt
k/LIff . dnfO{ ljZjf; 5, xfdL Toxf“ ;kmn x'g]5f}+ .Æ ;}Go pkAo'/f] ;b:o ;ljgn]
o'4s} aLrdf zflGtk"0f{ b'O{ xKt] k|lzIf0f ;DkGg x'g' b'Zdg lj?4sf]
ah|d'Ssf ePsf] ljrf/ JoQm ug'{ eof] . k|lzIffyL{x? h~hL/ / ljgfn] zxLbsf] /ut
au]sf] 7fp“df xltof/ p7fp“b} b'Zdgsf SofDkdf k8l\sg] k|lta4tf JoQm u/] . of]
l;lj/ s]xL dlxgf cl3 zxLb x'g'ePsL hgd'lQm ;]gf g]kfnsf] dlxnf sDkgL sdf08/
;kgzLnfsf] gfdaf6 ;~rfng ul/Psf] lyof] . ;+u7gnfO{ kmf}hLs/0f / kmf}hnfO{
/fhgLlts/0f ug]{ p2]Zosf ;fy ;~rflnt of] l;lj/df bfª, skLnj:t', c3f{vf“rL /
Ko'7fgsf ljleGg kf6L{ ;+u7gdf sfo{/t sfo{stf{x? ;xefuL lyP . ca pgLx?n] hgd'lQm
;]gf g]kfn klZrdL l8lehg, klxnf] la|u]8sf ljleGg ;}lgs OsfOx?df sfo{ ug]{5g\ .
klxnf] la|u]8åf/f cfof]lht of] l;lj/df nlnt, lzv/ / ;/f]hn] kmf}hL, ;}4flGts
tyf Jofjxfl/s k|lzIf0f lbPsf lyP .
l;lj/ nuQ} hgjfbL ljjfx M
lzju9Ldf ;kgzLnf ;}Go l;lj/ ;dfkg ePsf] ef]lnkN6} oxf“ Ps hf]8Lsf]
hgjfbL ljjfx ;DkGg ePsf] 5 . :yfgLo lzju9L k|fylds ljBfnodf cfof]lht hgjfbL
j}jflxs sfo{qmddf ;of}+ cljefjs, kf6L{ sfo{stf{, hgjuL{o ;+u7gsf k|ltlglwx?n]
gjhf]8Lx?sf] j}jflxs hLjgsf] ;kmntfsf] z'esfdgf lbP .
/Qm/l~ht hg;f“:s[lts kl/jf/sL cWoIf z'idf / hgd'lQm ;]gf g]kfnsf]
rf}yf] la|u]8df sfo{/t\ ;fjgaLr ;DkGg of] hgjfbL ljjfx lzju9L Onfsfsf] klxnf]
hgjfbL j}jflxs sfo{qmd xf] .
g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ slknj:t'sf O~rfh{ sLlt{, ;]qm]6/L ljGb', dw]zL
/fli6«o d'lQm df]rf{sf /fdnf}6g ltjf/L, hgd'lQm ;]gf, g]kfn rf}yf] lj|u]8 ;xfos
sdf08/ ljj]s, g]=s=kf=-Pdfn]_ slknj:t' lhNnf ;]qm]6/L an/fd clwsf/L nufotn]
gjhf]8LnfO{ ;kmn hLjgsf] z'esfdgf lbP . :yfgLo hgtf / cfkmGtx?n] k|foM sfkL /
sndx? pkxf/ lbP . ;fydf km"ndfnf / cjL/ klg nufOlbP .
of] ljjfx x]g{ :s"ndf hDdf ePsf ;of}+ lzju9Ljf;L hgtfn] ca
cfkm"x? klg x/]s ;f“:s[lts sfdx? hgjfbL lsl;dn] z'? ug]{ atfP .
pb\3f]ifsn] j}jflxs sfo{qmd z'? ePsf] hfgsf/L u/fPkl5 z'idf / ;fjgn] afln/x]sf
Ps–Ps j6f d}g jlQaf6 Pp6f gof“ d}gjQL afn]/ Pslgi7 k]|ddf cfwfl/t gof“ hLjgsf]
z'?jftsf] ;f+s]lts 3f]if0ff u/] . of] ljjfxsf] v'l;ofnLdf gfr]sf kf6L{ sfo{stf{
/ cljefjsx? ;+u;+u} pgLx? klg gfr] . hgsnfsf/x?n] z'esfdgf uLt ufP, bz{sx?n]
tfnL lk6] . of] ljjfxdf a/–aw' s;}n] klg s]xL vr{ ug'{ k/]g .
j}jflxs sfo{qmdsf] cGtdf ;a}k|lt cfef/L JoQm ub}{ z'idfn] elgg\–
æxfd|f] j}jflxs hLjg k"0f{tM qmflGtd} ;dlk{t x'g]5 . olb xfdLn] af6f]
lj/fof}+ eg] of] cjL/ sfnf] df];f] 7xl/g] 5 / oL km'ndfnf kmf;L dflgg] 5g\ .
xfdL dWo] sf]xL ljlu|of}+ eg] Ps–csf{nfO{ ;DaGw ljR5]bsf] clwsf/ ;'/lIft x'g] 5
.Æ ;fjgn] klg o:t} k|ltj4tf hgfP .
dgClif lwtfn
ljikmf]6gsf sfjf{xLx?
g]kfnu~h÷ af“s]–alb{ofsf] ;b/d'sfddf dfq ;Lldt x'g k'u]sf] k'/fgf]
;Qfsf] ;ftf] vf“b} hgd'lQm ;]gfn] g]kfnu~h / u'nl/ofdf ut d+l;/ % ut] ljikmf]6g
sfjf{xL ;DkGg u/]sf] 5 . wDaf]hL rf]s glhs blIf0ftkm{ ;'v]{t /f]8df /x]sf]
zfg]jfgLsf] If]qLo sfof{nodf / ut d+l;/ ( ut] u'nl/ofsf] s[lif ljsf; a}+ssf]
sfof{nodf sd{rf/Lx?nfO{ aflx/ lgsfnL ad ljikmf]6g u/fO{ hgtfdfly HofbtL gug{
r]tfjgL lbOPsf] 5 .
leQ] klqsf k|lt cfsif{0f
;'v]{t÷ PsLs[t hgk|lt/f]w cleofgsf] l;nl;nfdf clvn -qmflGtsf/L_
åf/f ;'v]{t lhNnfdf æ;fKtflxs hgk|lt/f]wÆ leQ] klqsf k|sflzt eO/x]sf] 5 .
g/]Gb| Gof}kfg], u0f]z lj=s= / lbNnL ;'j]bL ;Nnfxsf/ /x]sf] pQm klqsfsf] ;Dkfbs
u+uf/fd ltldN;]gf / ;x–;Dkfbs gGbnfn s]=;L /xg' ePsf] 5 . cleofg;“u k|ToIf
hf]l8Psf] klqsfn] cleofgsf ultljlw, :yfgLo ;dfrf/, hgjfbL tyf k|ultzLn n]v,
/rgf, sljtf, uLt, uhnx? k|sflzt ug]{ u/]sf] 5 . em"6 s'/fnfO{ xhf/
k|rf/ u/]/ ;To ;fljt ug{ vf]Hg] k'/fgf ;Qfsf ljleGg ;+rf/ ldl8ofx?nfO{ ;f]
klqsfn] gfsfdl;4 ul/lbPsf] 5 . oyfy{tfdf cfwfl/t ;dfrf/x? ;Ktflxs ?kdf
k9\g kfp“bf cfd ;'v]{tjf;L hg;d'bfox? v'zL / cfslif{t ePsf 5g\ .
htftt} hgldlnl;ofsf] dflr{Ë
sflnsf]6÷
xfn} hgldlnl;ofsf] k|yd lhNnf e]nf tyf k|lzIf0f sfo{qmd xfn} al8dflnsf df=lj=
/f:sf]6df ;DkGg ePsf] 5 . sl/a @ xhf/ ldlnl;ofx?sf] pkl:ylt /x]sf] ;f]
sfo{qmdaf6 Knf6'g, sDkgL, a6flnog / la|u]8 :t/sf hgldlnl;ofsf kmd]{zgx? / cfwf/
If]qsf ufp“df ;f]xL :t/sf hgkmd]{zgx? tof/ ul/Psf 5g\ . /, kl/rfngsf] nflu
hgldlnl;ofsf] !% lbg] dflr{Ë cleofg / hgkmd]{zgsf] ( lbg] cleofg to ul/Psf]
5 .
sfo{qmddf
cfwf/ If]qsf] /Iffsf] lglDt hgldlnl;ofsf] sfd, st{Jo, clwsf/ / dxTjsf ljifodf
dxTjk"0f{ k|lzIf0f lhNnf hg;'/Iff ;ldltsf k|d'v lxtdfgaf6 ePsf]
lyof] . pxf“n] atfpg' ePcg';f/ hgldlnl;of / hgkmd]{zgsf tL cleofg
6f]nLx?n] cleofgsf] cjlwe/ pTkfbg, hge]63f6 / k|lt/f]wsf sfdx? ug]{5g\ .
h;af6 cfwf/ If]qnfO{ /0fgLlts c8\8fdf abNg] kf6L{sf] of]hgfnfO{ pRrtf lbg] ljZjf;
/x]sf] 5 .
dflr{Ë
cleofgcGtu{t /fhgLlts sld;f/ ;}kfn / cfd"nsf] kmf}hL sdf08df /x]sf]
hgldlnl;ofsf] a6flnog :t/ -kf“r ;o_sf] cleofg 6f]nL c5fdsf] ljgfos, /fdf/f];g,
x'“b} afh'/fsf] 5tf/f, tf]nL, s}nfzdf08f}+, s'Nb]jdf08f}+, a'9Lu+uf,
a|fDxtf]nf, cf6Lrf}/, dfgfsf]6, bxsf]6 uf=h=;= ;Dd dfr{ ug]{5 . To;}u/L
/fhgLlts sld;f/ /0fåLk / s'zn, s]jn, d':sfgsf] kmf}hL sdf08df a6flnog :t/sf]
cleofg 6f]nLn] sfnLsf]6sf] abfnsf]6, /fDgfsf]6, lyk"{, wf}nf]uf]x, lvg
x'“b} afh'/fsf] ;fKkf6f, h'sf]6, jfO{ uf=h=;=b]lv, d'u'sf] l;dfgf;Dd em08f,
Aofg/, afhfufhf, wg'ifjf0f, xltof/;lxt gf/fh'n'z, /f]nsfn ub}{ dfr{
ug]{5 . /, hgkmd]{zgsf bh{gf}+ cleofg 6Ldx?n] lhNnf leqsf Ps csf]{ sdf08 /
Pl/ofdf pTkfbg / k|lt/f]wsf sfd;lxt ( lbg] cleofg ;+rfng ul//x]sf 5g\ .
:d/0f/xf];\, oL cleofg 6f]nLx?n] d'Vo u/L PsLs[t hgk|lt/f]w cleofgs} nIo /
p2]ZonfO{ k"/f ug{ yk hf]8 lbg]5g\ .
lhNnf
hgldlnl;of x]8Sjf6{/sf k|d'v s= k/fqmdLsf] cWoIftf /x]sf] sfo{qmdsf] pb\3f]if0f
lhNnf sld6L ;b:o s= anjfgn] ug'{ePsf] lyof] .
la|u]8sf] sfo{qmd ;DkGg
wgu9L÷
;]tL–dxfsfnLdf sfo{/t hgd'lQm ;]gf, g]kfnsf] la|u]8:t/Lo sfo{qmd xfn} ;DkGg
ePsf] 5 . la|u]8 sdf08/ s= ljljwsf] ;efkltTjdf ;DkGg ;f] sfo{qmddf k|d'v
jQmf ;]tL dxfsfnL If]qLo Ao'/f] OGrfh{ tyf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf kf]ln6Ao'/f]
;b:o s= k|efs/n] ;]tL–dxfsfnLdf hg;]gfsf] 5nfªdo ljsf; / /fli6«o–cGt/f{li6«o
kl/l:yltaf/] k|sf; kfg'{ ePsf] lyof] .
sfo{qmddf
la|u]8 sld;f/ s= pQdn] hgd'lQm ;]gfn] b'Zdg zfxL ;]gfnfO{ k/fhLt ul//x]sf]
ljZn]if0f ug'{ePsf] lyof] eg] g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf s]Gb|Lo ;b:o s= ;'bz{gn]
;]tL–dxfsfnLsf eLdbQ kGtn] p7fPsf] ls;fg ;+3{ifsf af/]df rrf{ ug'{ ePsf]
lyof] . sfo{qmddf s]Gb|Lo ;b:o s= ljgf]bn] klg af]Ng' ePsf] lyof] .
o'jfn] ;Dd]ng u/]
h'Dnf
-g/fsf]6_÷ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ kf6L{sf] zlQmzfnL ;+u7g jfO{=;L=Pn= sf]
bf]>f] lhNnf ;Dd]ng eJo ?kdf xfn} ;DkGg ePsf] 5 .
sl/a
@ xhf/ o'jfx?sf] pkl:ylt /x]sf] ;Dd]ngsf] ;kmntfsf] z'esfdgf s= kf/;dl0f, s=
k|zfGt, s= u'nfkm, hnhnf /f]Nkf hgsnfsf/ / s= zfGtgfn] lbg' ePsf] lyof] .
sfo{qmdsf]
pb\3f6g ;df/f]xdf af]Nb} k|d'v jQmf tyf If]qLo Ao'/f] ;b:o s= kf/;dl0fn]
eGg'eof]– æolta]nf xfd|f] b]z g]kfnnfO{ ljb]zL 8f"sfx?sf] hTyfn] 3]/faGbL
ug{ yfn]sf] 5 . /, b]zn] cfkm\gf] /Iffsf] lgldQ o'jf hjfgx?sf] tftf] /ftf]
/utsf] dfu u/]sf] 5 .Æ
b'O{
lbg] ;Dd]ngn] rog u/]sf] !( ;b:oLo ;ldltnfO{ k|d'v jQmfn] g} awfO;lxt clj/
nufOlbg' ePsf] lyof] . ;Dd]ngn] cWoIf cfsf;, pkfWoIf dxfg\, ;lrj uf}/j,
;x;lrj ;dL/ / sf]iffWoIf s[i0fnfO{ rog u/]sf] 5 .
o;}u/L
clvn -qmflGtsf/L_ h'Dnfsf] ut sflts % / ^ ut] h'Dnfsf]6df ;+u7gsf If]q ;+of]hs
ljGbdfg lji6sf] k|dv pkl:ylt / ;+u7gs} lhNnf cWoIf s= lji0f' dxtsf] cWoIftfdf
s= k'l/rGb| clwsf/Lsf] ;~rfngdf t]>f] ;Dd]ng eAo / zfgbf/ ?kdf ;DkGg ePsf]
5 . sl/a & ;o ljBfyL{sf] pkl:ylt /x]sf] ;Dd]ngn] cWoIf lji0f' dxt /xg]
u/L @% ;b:oLo lhNnf ;ldltsf] rog u/]sf] 5 .
…Gofo vf]Hg dfcf]jfbL sxf“ hfg"Ú
ofzf]s
ahf/ -kf“ry/_÷ /fhkl/ifb\ :yfoL ;ldltsf ;b:o tyf /fk|kfsf s]Gb|Lo pkfWoIf
kb\d;'Gb/ nfjtLsf] /fhg}lts k"jf{u|xsf sf/0f cfºg} 3/ cufl8af6 au]sf] kfgL
;d]t lkpg gkfPsf hgtf dfcf]jfbLsf] ;dfgtf ug]{ gLltn] ubf{ kfgL lkpg kfPsf]
atfp“5g\ . /fk|kf pkfWoIF nfjtLsf] u[x ufp“sf ^$ jifL{o k|;fb l;+xn]
dfcf]jfbLsf] pQm gLltaf6 k|efljt eP/ eGg' eof]– æklxn]klxn] Gofo vf]Hg uf]/vf
hfg" eGg] pvfg eGYof}+, clxn] t Gofo vf]Hg dfcf]jfbL sxf“ hfg"
eGg'k5{ . xfdLn] t ToxL eGg yfn]sf 5f}+ .Æ
ofzf]s–
* cb]{gsf k|;fb l;+x nufot ^ 3/kl/jf/n] 3/ cufl8af6 au]sf] kfgL b]Vby] t/
pkof]u ug{ kfPsf lyPgg\ . )%& ;fndf kfgL ljt/0f ubf{ /fhgLlts
k"jf{u|xsf sf/0f vfg]kfgL gkfPsf ^ 3/kl/jf/n] 3/ cufl8 au]sf] kfgLnfO{
;f]s]zdf ;hfP/ /fv];/x dfq eof] . /, pgLx?n] cfwf 306f 6f9fsf] s'jfaf6
kfgL NofP/ vfg' k¥of] . o;/L lbg u'hfg{' kg]{ ^ 3/kl/jf/n] dfq xf]Og
Gofosf] nflu cfjfh lbg] ofzf]sjfzLn] pQm ;fgf] k"jf{u|xL gd"gf
dfcf]jfbL hgcbfntdf k]z u/]sf lyP .
/fk|kf
s]Gb|Lo pkfWoIF nfjtLåf/f ePsf hglj/f]wL ultljlwsf] km]xl/:t g} tof/ kf/]sf]
dfcf]jfbL hgcbfntn] ut ebf} #! ut] nfjtLsf] ebf}/]l:yt k'Vof}{nL 3/hUuf sAhfdf
lng] km};nf ;'gfof] . pQm km};nfdf ofzf]sjfzLx?n] v]k]sf pTkL8gdWo] kfgL
pkef]u ug{ gkfPsf] s'/f klg pNn]v ePsf] lyof] .
kf“ry/sf
hgtfsf] lknf] eg]/ lrlgPsf kb\d;'Gb/ nfjtLsf] 3/hUuf sAhf u/]kl5 kf“ry/jf;L
hgtf, /fh' nfjtLsf] zAbdf …dfcf]jfbL kf“ry/sf] Pp6f lknf] lgrf]g{ ;kmn ePÚ eg]/
dfcf]jfbLsf] k|;+;f u5{g\ . o;f] t 3/ cufl8af6 au]sf] kfgL ;d]t pkof]u ug{
gkfPsf hgtfn] dfcf]jfbL g]tf lkmnLksf] pkl:yltdf kfgL pkof]u ug{ kfOg] lg0f{o
;'g]kl5 xfnsf lbgx?df kfgLsf] b'Mv gePsf] atfp“5g\ .
o;}u/L
kf“ry/jf;Lx? yk'{ ufh;sf gfd"b ;'/fsL ldqnfn sf]O/fnfsf] dfcf]jfbLn] %) dg
cn}+rL sAhf u/]sf] b]vfp“5g\ . hgtflj/f]wL sf]O/fnfn] ut ;+s6sfndf 3/df
;]gf /fv]/ hgbdg u/fPsf lyP . o:t} cf]ofd ufh;df sfo{/t zfxL cft+ssf/Lsf]
Jo:yfkgstf{ gGbs'df/ u'?¨, OR5f/fd 9sfn / ;fd;'xf¨ hgcbfntsf] lg0f{odf ;kmfofdf
k/]sf 5g\ . pgLx?sf] ;kmfof ePkl5 qmdzM Rofªyfk'sf gfd'b ;'/fsL
e"=k"= ef/tLo ;]gf z'qm/fh /fO{, s'??Dafsf] gSsnL dfcf]jfbL sf“6L,
cfofdsf ;'/fsL bn sdf08/ rGb| v/]nsf] ;kmfof dfcf]jfbLsf hg;]gfx?n] hgcbfntsf]
lg0f{o cg';f/ u/]sf 5g\ . hgtfsf] egfOcg';f/ kf“ry/sf hgtfsf] /ut aufpg
nufpg]x?sf] ;kmfof hfoh 5 . logLx?sf] ;kmfof gePsf] eP cem} y'k}| hgtfsf]
/ut aUg] lglZrt ePsf] hgtfsf] egfO 5 .
o;/L
dfcf]jfbLsf x/]s ultljlwnfO{ glhsaf6 b]v]sf dfª\hfa'¨– ! lgnfkftfsL %! jifL{o
sfG5Ldfof z]kf{ dfcf]jfbL kf6L{ Gofosf] d"lt{ g} xf] egL tfl/km
ul5{g\ . pgL cfkm" dfcf]jfbL geP klg dfcf]jfbLsf] k|z+;f ug]{ ePsL
l5g\ . pgsf] bfaLcg';f/ gLlt / l;4fGt a'em]sf dfcf]jfbLx? k'/fgf] ;Qfsf
cbftnsf GofofwLz xf]Og ;SsnL GofofwLz x'“bf/x]5g\ .
dfcf]jfbL
kf6L{k|lt o:tf] ljZjf; s;/L k¥of] < pgsf] egfO 5–…ck/fwL, rf]/, 8f“sf 5 eg]
cfºgf] kf6L{sf] dfG5] eg]/ n'sfp“b}gg\, hgtfsf] cufl8 NofP/ hgtfnfO{ g} km};nf
ug{ nufp“5g\ .Ú
hgfb]zsf]
lh1f;fdf pgn] cfºg} 3/df 36]sf] Ps 36gfsf] ljj/0f lb+b} elgg\– æuPsf] c;f/df
dfcf]jfbL ag]sL Pp6Ln] d]/f] 3/df af; dfuL, laxfg ;f/L, df]tLdfnf, 6k rf]/]/
uO5 . xfdL 3/ kl/jf/nfO{ yfxf lyPg t/ Tof] s'/f] kQf nufP/ dfcf]jfbLn] g}
% lbgkl5 lkmtf{ u/fP . hgtfsf] e]nf u/fP/ cfºgf] kf6L{n] hgtfn] lbPsf]
eGbf afx]ssf] l;of]wfuf] ;d]t grnfpg] atfP . Tof] rf]g]{nfO{ xfdLn] eg]
cg';f/sf] sfjf{xL eof] .Æ pgsf] yk syg lyof]– æxfd|f] ufp“3/df dfq xf]Og
b]ze/sf dfcf]jfbL ;xL ;Tosf] kIFdf n8]sf] ;'G5', cGofodf k/]sfnfO{ Gofo lbg]
dfG5]nfO{ ;Ddfg ug'{ k5{ .Æ
o;f]
t sfG5Ldfofn] cfºgf] >Ldfg / 5f]/Ln] ljb]zdf sdfP/ NofPsf] nfvf}+ ?k}of
sf7df8f}+df rf]l/Psf] atfOg\ . pQm d'2f ;jf]{Rrdf n8\bf w]/} ?k}of“
l;WofPsf] k|;+u Nofp“b} pgn] elgg\– æ;jf]{Rr cbfntn] k};fsf] e/df slxn] km};nf
ug]{ xf] yfxf 5}g .Æ t/ sf7df8f}+sf dfcf]jfbL;“u v'Nnf ;Dks{ ug{ gkfPsf]
pgL atfp“l5g\ . pgn] s'/f bf]xf]¥ofp“b} elgg\– ædfcf]jfbLaf6 kfpg] lgMz'Ns
Gofo l56f] kfpg] /x]5f}+, ;dodf g} ;Dks{ ug{ ;lsPg .Æ
o;/L
dfcf]jfbL kf6L{sf] hgcbfntaf6 Gofo kfpg]x? b]ze/ 5g\ . pgLx?sf] cf–cfºgf]
syg 5– lgMz'Ns / hgtfsf cf“vf cufl8sf 36gfnfO{ hgtfs} cufl8 l5gf]kmfgf] ug]{
dfcf]jfbL GofogLlt xfdLnfO{ dgk5{ .
ufp“ arfpg hgtf g} ;qlmo M cfhef]ln
k"jL{ kxf8sf hgtf ufp“ arfpg] lhDdf xfd|} xf] eg]/ nfu]sf 5g\ . s]xL
;do klxn];Dd dfcf]jfbLsf hgd'lQm ;]gfn] af]s]sf aGb'sn] dfq ufp“ ;'/IFf x'g
;s]g eGg]x?n] s'/f a'em]kl5 æxfd|f] ufp“ xfd|f] ;'/IFf, ufp“ arfpg] xfd|f]
lhDdfÆ eGg yfn]sf 5g\ .
hgfb]z
;Djfbbftf lkmlbdaf6 rf]sdfu' x'“b} l;jf k'Ubf g]tf uugn] ;f]wk'5 u/L s]/sf/ ug{
yfn] . ptf hgtfn] b'Zdg eP pDsg lbg' x'Gg x} eGb} 3]/f s;] . kl/ro kq
b]vfp“bf klg tTsfn} ljZjf; ug]{ cfwf/ ePg . tt\kZrft\ hgfb]z ;xof]uL
;Djfbbftfx?sf] k"j{ kl/rosf cfwf/df ljZjf; u/]sf dfcf]jfbL g]tf h'n'z /
uugn] eGg'eof]– ægof“ dfG5] ufp“ k|j]z u¥of] ls 36gf 36\g] u5{ .
To;}n] xfd|f] ufp“3/df dfgjLo Iflt /f]Sg …xfd|f] ufp“ xfd|f] ;'/IFf, ufp“
arfpg] xfd|f] lhDdfÚ cleofg k“jL{ kxf8L lhNnfe/ ;~rfngdf NofPsf 5f}+ .Æ
b]ze/
/fHoåf/f xTof, lx+;f, cft+s, n'6kf6, cfuhgL, anfTsf/ / gSsnL dfcf]jfbL ag]/
n'6kf6 u/L b]z aaf{bsf] lbzflt/ ws]ln/x]sf] a]nf dfcf]jfbLsf] pQm cleofgn]
k“jL{ kxf8sf k|To]s ufp“sf hgtf ;r]t ePsf b]lvG5g\ . o;f] t b]zsf] dfof
gx'g] kfkLx? eGb} sf7df8f}+sf zf;sx?nfO{ pgLx? ufnL dfq ub}{gg\, pgLx?sf] lj?4 n8\g]
klg atfp“5g\ .
rfx]
tfKn]h'¨ yk'{ df=lj=af6 kj{t bfxfn, dfOsn sf]O/fnfx? h:tf cfºgf] ;fyL cd/
8f“uLnfO{ xTof u/]kl5 aGb's af]s]sf @) hgf ljBfyL{x? x'g\, rfx] zfxL cd]l/sL
;Qfsf ;]gfn] ;fdfGo hLjg lhpg glbPkl5 n8\g ;+ul7t ePsfx? x'g\, pgLx?sf] Pp6}
egfO 5– æzfxL ;Qfsf] cGTo gu/L g]kfnL hgtfsf] d'lQm ;Dej 5}g .Æ
o;f]
t hgtfn] hgbdgsf nflu ufp“ k;]sf] zfxL cd]l/sL ;Qfsf ;]gfx?nfO{ uf“;, af; g}
lbGgg\ . olb zfxL cft+ssf/Lx?n] aGb'ssf] andf 8/wDsL b]vfP/ vfg, a:g yfn]
eg] n'¨?kf– ! h]jfn]sf k|]daxfb'/ /fO{sf] kl/jf/n]em}+ x/s'/fsf] ahfl/of z}nLdf
lx;fa u/]/ lnO5f8\5g\ . h]jfn]sf k|]daxfb'/ /fO{nfO{ …t]/f] 5f]/f] ;+ud
dfcf]jfbLsf] Pl/of sdf08/ xf], NofP/ cfOh † xf]Og eg] t}nfO{ l;Wofp“5f}+Ú eg]/
wDsL lbPsf lyP . æ5f]/f] cfºgf] lx;fan] d'lQm o'4df nfu]sf] atfp“5 d Nofpg
;lQmg / ltdLx?sf] tfl/v klg d lnGgÆ eg]sf /fO{n] cfºgf] 3/af6 n'6]/ vfg
vf]h]sf] x/ ;fdfgsf] lx;fa lnP/} 5f]8]sf] atfpg' eof] .
df]8]n ;Qfleq gof“ Kofs]h k|f]u|fd
hfh/sf]6÷
e]/L–s0ff{nL Ao'/f]cGtu{tsf] df]8]n lhNnfdf klxnf] r/0fsf] hgk|lt/f]w cleofgsf]
;dfkg nuQ} bf]>f] r/0fsf] sfo{qmd tof/ ul/Psf] 5 . Kofs]h
k|f]u|fdcGtu{t lhNnfdf ljleGg lsl;dsf ljsf; lgdf{0f, :jf:Yo, lzIff, pTkfbg,
/fhgLlts / ;f+u7lgs sfdx? ;~rfng eO/x]sf 5g\ . klxnf] r/0fsf] cleofgn]
7fp“sf] ljz]iftfcg';f/ ljz]if 7fp“x?sf] 5gf}6 u/L gd"gfs[t sfdx?sf nflu
gd"gf Pl/ofx?sf] 5gf}6 u/]sf] 5 . To;df gd"gf uf=h=;= x?sf]
5gf}6 ul/Psf] 5 eg] gd"gf uf=h=;=x? af6 of]hgfnfO{ 7f]; ?k lbg gd"gf
j8fx? 5gf}6 ul/Psf] 5 .
gd"gf
j8fx?nfO{ d"tL{s/0f ub}{ of]hgf sfof{Gjog ug{ Pp6f 6f]nnfO{ dfq 5gf}6
ul/Psf] / To;df klg k|To]s uf=h=;=sf $÷$ j6f ufp“nfO{ gd"gf j8fsf] ?kdf
5gf}6 ul/Psf] 5 . 5gf}6 ul/Psf gd"gf ufp“–6f]nx?df lhNnf:t/s}
g]t[Tjn] cu'jfO ul//x]sf 5g\ . xfn gd"gf 6f]nx?df lhNnf kf6L{sf
;b:ox?sf] kxndf ljleGg ultljlw ;~rfng e}/x]sf 5g\ . h;df gd"gf ;xsf/L
lgdf{0f / kd{bn u7g u/L kl/rfng eO/x]sf 5g\ . To;}u/L jftfj/0f ;/;kmfOdf
wf/f, k“w]/f], af6f]3f6f], ;fj{hlgs :ynx?df rkL{ lgdf{0f, sf7af6 6\jfOn]6
;]6sf] lgdf{0f, k|To]s 3/df kmf]x/ kmfNg] vfN8f]x?sf] lgdf{0f wdfwd eO/x]sf
5g\ . o;}u/L k|To]s kl/jf/nfO{ sDkf]i6 dn agfg] ljlw l;sfpg] sfo{ klg
eO/x]sf 5g\ .
lzIffnfO{
gful/s;Dd n}hfg] / ;a}nfO{ k9\g–n]Vg ;Ifd agfpg] p2]Zon] ufp“df ;fIf/tf
cleofgx? ;~rfng ul/Psf 5g\ . /, 6f]nx?df afn :ofxf/ s]Gb|x? :yfkgf ug{
yflnPsf 5g\ . ufp“sf afnaflnsfx?nfO{ :s"n hfg k|f]T;fxg ub}{
ljBfnosf] ef}lts tyf z}lIfs :t/nfO{ ;'b[9 kfg]{ of]hgfx? klg to ul/Psf] lgeL{s
s6'jfn atfp“5g\ . ljBfno ejg dd{t, v]n d}bfgsf] lgdf{0f, s/];faf/L / kmnkm"n
nufpg] sfo{ klg Kofs]h k|f]u|fddf ;d]l6Psf 5g\ .
5f]/LnfO{
klg 5f]/f;/x ;dfg clwsf/ lbg] sfd g]t[Tj k+lQmaf6 z'? u/]/ kf6L{ k+lQmleq
nfu" ug]{ of]hgf ag]sf 5g\ . hftLo pTkL8g / cGwljZjf; x6fO{
gd"gf ufp“sf] ljsf; ug]{ s'/fx? Kofs]h k|f]u|fddf ;d]l6Psf 5g\ .
ufp“df agfOPsf hgldlnl;ofx?nfO{ tflnd lbO{ hgk|lt/f]wsf l/x;{nx? ug]{ sfd
eO/x]sf 5g\ .
s[lif
k|0ffnLnfO{ k|efjsf/L agfpg ;Lldt ;fwgaf6 a9L kmfObf lng] p2]Zon] kz'kfng
Joj;fonfO{ cfw'lgsLs/0f ug{ yflnPsf] 5 . ufp“df pGgt aLpljhgsf] k|of]u ug{
g;{/Lx?sf] lgdf{0f u/L xfO{a|L8 aLpmx? tof/ ug]{ sfd yflnPsf 5g\ . o;}u/L
kz'kfngnfO{ ljsf; ug{ ufp“df pGgt hftsf afv|f, e]8f, e}+;L cflb kfng ug]{ sfd
e}/x]sf 5g\ .
/f]u
nfu]kl5 pkrf/ ug'{ eGbf /f]u g} nfUg glbg] p2]Zon] :yfgLo :t/df :jf:Yo
sfo{stf{af6 :jf:Yo;DaGwL k|lzIf0f tyf tflnd lbg] Joj:yf ul/Psf] 5 .
ufp“ufp“df gof“ :jf:Yo sfo{stf{x? pTkfbg ug{ yflnPsf 5g\ / pgLx?nfO{ ;}4flGts
tyf k|of]ufTds tflndx? hf]8tf]8sf ;fy lbg yflnPsf] 5 . hgtfsf] 3/3/df
cf}iflw k'¥ofpg] p2]Zon] 7fp“–7fp“df hg;xsf/L d]l8snx? vf]Ng] of]hgfx? ag]sf 5g\ .
df]8]nleq gfosjf8fdf :jf:Yo rf}sL :yfkgf ul/Psf] 5 . h;df :jf:YosdL{x? ?b|
/ kl/jt{g /x]sf 5g\ . :jf:Yo sfo{stf{af6 :yfgLo :t/df :jf:Yo 3'DtL lzlj/x?
;~rfng ug]{ of]hgfx? agfOPsf 5g\ . gof“ ;Qfsf gof“ gLlt tyf sfo{qmdx?nfO{
hgtfn] /fd|f] dfg]sf 5g\ . xfn} pTkfbgnfO{ cem} ;'b[9 ug{ pTkfbg sDkgL
agfOPsf] 5 . h;sf] g]t[Tj lj/fun] u/]sf 5g\ . pTkfbg sDkgLåf/f
sflndf6L, vu]gfsf]6, nxf“ nufotsf 7fp“df ;fd“lxs ?kdf kmnkm“n, t/sf/L / cGo
afnLx? nufOPsf] 5 . Kofs]h k|f]u|fdcGtu{t ljB't pTkfbg, k'n lgdf{0f / af6f]
lgdf{0f eO/x]sf 5g\ .
pk]Gb| zdf{
;fd"lxs xTofsf08sf] eT;{gf
afh'/f÷
afh'/f lhNnfsf] s}nfzdf08f}+ uf=h=;=sf] 8f“8fk;ndf lgMz:q cj:yfdf ;fdfg
lslg/x]sf] a]nf ut sflt{s !* ut] 3]/fxfnL c=g]=d=;+3 -qmflGtsf/L_ afh'/f lhNnf
cWoIf Crf zfxL, ;x;lrj wgf pkfWofo / aemfËsf] j8f e}/jdf lgMz:q cj:yfdf
sAhfkZrft\ xTof ul/g'ePsL afh'/f lhNnf ;lrj c~h' a/fn / c;f]h @$ ut] afh'/f
lhNnfs} huGgfy uf=h=;= d';]vf]nfdf c=g]=/f=:j=lj=o' -qmflGtsf/L_ afh'/f lhNnf
;b:o g/snf lu/L, kf6L{ sfo{stf{ s= r]tgsf] jLeT; xTof ul/Psf]df c=g]=d=;+3
-qmflGtsf/L_ lhNnf ;ldlt afh'/fn] Ps jQmJo k|sflzt u/L 3f]/ eT;{gf u/]sf]
5 .
;fy} lgMz:q dflxnfx?dfly cTofw'lgs xltof/n]
sfo/tfk"0f{ 9+un] ul/Psf] ;fd"lxs xTofsf08sf] lj?4df ul/Psf] afh'/f
lhNnf aGbnfO{ k|lt/f]wfTds 9+un] ;kmn kf/]sf]df jQmJodf cfd hg;d'bfonfO{ wGojfb
lbOPsf] 5 .
hgtf sxf“
;"rgf k'¥ofpg] k|sfzg
h'Dnf÷ h'Dnf / sflnsf]6sf :yfgLo hgtfsf]
hglha|f]df em'l08g yfn]sf] 5– sfl~h/f]jf kflIfs . dlxgfdf b'O{ k6s lg:sg]
sfl~h/f]jfdf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf lhNnf :t/Lo g]tfsf tfhf ljrf/, lhNnf /
:yfgLo va/ tyf sljtf klg 5flkg] u/]sf] 5 .
;f] kflIfs lgsfNg] 6f]nLdf g/]z e08f/L, b]jL/fd
b]jsf]6f, /fhaxfb'/ s'j/, b'uf{k|;fb sfkm\n] / nIdLk|;fb /]UdL /x]sf 5g\ .
bz{g;DaGwL
gof“ k':ts k|sflzt
dfcf]jfbLsf :yfoL ;ldlt ;b:o s= ls/0fåf/f @)#*
;fnb]lv @)^) ;fn;Dd n]lvPsf t]O;j6f bz{g;DaGwL n]vx?sf] ;+ufnf] ;+3if{sf]
bz{g gfds k':ts xfn} k|sflzt ePsf] 5 . ljleGg ;dodf n]lvPsf n]vx?
tTsfnLg ju{;+3if{ / j}rfl/s ;+3if{sf] ljsf;qmd;"u cleGg?kn] uf"l;Psf]
5 . of] lstfa k7gLo / ;+u|xgLo 5 .
dfcf]jfbLsf cWoIf s= k|r08n] o; lstfaaf/]
cfkm\gf] dGtJodf eGg'ePsf] 5–æof] ;+sngn] kf7sx?nfO{ dfS;{jfbL bz{gsf
cfwf/e"t l;4fGt;"udfq kl/ro u/fPsf] 5}g, clkt' g]kfndf bzsf}+b]lv
rNb} cfPsf] ljrf/wf/fTds ;+3if{sf] ptf/r9fjsf] klg cjut u/fpg]5 .Æ
cfsif{s se/;lxt l8dfO{ ;fOhdf lgsflnPsf] o;
k':tssf] k|sfzsdf hglbzf k|sfzg /x]sf] 5 . cfdkf7ssf lglDt d"No Ps ;o
?k}of“ tf]lsPsf] 5 . olt dxTjk"0f{ lstfa clxn]sf] dx"uf]
hdfgfdf lgs} ;:tf] dfGg'k5{ .
;'b'/k"j{df nf]rg–cho k|lt/f]w cleofg
emfkf÷ hgd'lQm ;]gf, g]kfnsf]
k"jL{ l8lehg sdf08cGt{ut d]rL–sf]zL & cf}+ la|u]8n] sDkgL sld;f/ s=
nf]rg / sDkgL sdf08/ s= chosf] gfdaf6 nf]rg– cho k|lt/f]w cleofg ;+rfngdf
NofPsf] 5 . pQm cleofg lnP/ d]rL–sfzLsf] k|To]s ufp“, 6f]n, zx/ ahf/;Dd hgd'lQm
;]gf k'Ug] s'/f & cf}+ lj|u]8 k|rf/ zfvfsf s= ;+j]u / s= cf:yfn] atfpg'
ePsf] 5 .
kf“ry/ lhNnfsf] cfª;f/f¨– !
d]naf]6]df sDkgL sld;f/ s= nf]rgnfO{ ut c;f]h !) ut] 3fOt] cj:yfdf zfxL
cft+ssf/L ;]gfx?n] xTof u/]sf lyP . /fd]5fk bf]/Daf xTofsf08sf] lj/f]wdf
k"jf{~rn aGbsf] lbg xTof ul/Psf sDkgL sld;f/ s= nf]rg cl3Nnf] lbg dfq}
& hgf hgd'lQm ;]gfsf xTof/f zfxL cft+ssf/L ;]gfsf] 3]/f tf]8\g ;kmn ePsf
lyP . hgd'lQm ;]gfsf] k|rf/ zfvfn] hgfP cg';f/ pxf“nfO{ !) ut] ljxfg zfxL
cft+ssf/L hTyfn] sAhfdf lnP/ xTof u¥of] .
o:t} hgd'lQm ;]gfsf sDkgL sdf08/ s=
cho -eLd axfb'/ zfxL_ ut sflt{s @# ut] lj/f6gu/sf] le8Gtdf zxLb x'g' ePsf] 5 .
df]/¨sf] l5gf3f6 r]skf]i6 sAhf ug{ lbp;} uf8Ldf uPsf sDkgL sdf08/ s= cho
lj/f6gu/sf] Ao:t ;8sdf k|lt/f]w ubf{ ub}{ zxLb x'g' ePsf] s'/f hgd'lQm ;]gfsf]
sfof{non] pNn]v u/]sf] 5 . pxf“ ljutdf e]/L– s0ff{nLdf sfo{/t hgd'lQm ;]gf
x'g'x'GYof] . s'zn n8fs' sdf08/ s= cho b}n]v sl§– % df hGdg' ePsf] lyof] .
sDkgL sld;f/ s= nf]rg / sdf08/ s=
chon] hgd'lQm ;]gfdf sfo{/t /x“bf s'zn / n8fs' klxrfg b]vfPsf lyP . pxf“x?sf]
pQm g]t[Tj cefjnfO{ k"lt{ ug{ d]rL–sf]zLdf sfo{/t & cf}+ lj|u8n]
pxf“x?sf] kmf]6f] c+lst /+uLg kf]i6/ k|sflzt u/]sf] 5 . ;'b'/ k"j{sf
k|To]s lhNnfsf ufp“x?df 6f“l;Psf] pQm kf]i6/df !^ j6f gf/f n]lvPsf] 5 eg]
ufp“3/sf leQfx? Ogfd]nn]
/uL+Psf 5g,\ .
pQm kf]i6/df hgd'lQm ;]gfx?n] cleofg cjlwdf nufpg] gf/fx?df ljj]sL
sld;f/ / axfb'/ sdf08/x?sf] hTyf tof/ u/f}+, jL/ hgd'lQm ;]gfsf] ;dfg cleofgdf
kl/0ft u/f}+, kf6L{, ;]gf / dfrf{sf] ;+o'Qm k|lt/f]w cleofgdf h'6f}+, zfxL
cd]l/sL ;]gfdfly k|xf/ s]Gb|Lt u/f}+, zfxL cd]l/sL ;]gfsf] em'¶f ;dfrf/sf lj?4
k|rf/ cleofg tLa| kf/f}+ elgPsf] 5 . o:t} dxfg zxLbx? hGdfpg] dxfg cfdf
a'jfx?nfO{ ;Ddfg u/f}, cfd hgtfnfO{ ;}lgsLs/0f ug]{ cleofgdf kl/0ft u/f}+,
hgd'lQm ;]gfsf] axfb'/L / aL/tfsf] Oltxf;nfO{ cem dfly p7fcf}+, b'Zdgsf] lsNnf
tf]8\g l;h{gzLn / kl/>dL agf}+, hgd'lQm ;]gfnfO{ PSsfO;f}+ ztfAbLsf] ;]gfdf
kl/0ft u/f}+, cfºgf] 6fpsf]df cfkm} cfuf] ;Nsfpb} ;ftf}+ lj|u]8nfO{ ;'b[l9s/0f
u/f}+, /0fg}lts k|Tofqmd0fsf] tof/Ldf h'6f}+, a]naf/L–d]naf]6] nufotsf
zxLbx?sf] ;Ddfgdf >bfGhnL ck{0f u/f}+, dfS;{jfb–n]lggjfb–dfcf]jfb /
k|r08kynfO{ csf]{ prfO{df p7fcf}+, hgd'lQm ;]gf g]kfn lhGbfjfb † g]=s=kf=
-dfcf]jfbL_ lhGbfjfb ;d]t n]lvPsf] 5 .
o'lgkmfO8 sdf08n] ;'s'Daf;L agfof]
df]/¨÷zfxL cft+ssf/L ;Qfåf/f 3f]if0ff ul/Psf] slyt o'lgkmfO8
sdf08n] hgtfsf] uf“;af; p8fp“b} uPsf] s'/f x]g{ rfxg' x'G5 eg] df]/¨ a]naf/L
k'Ubf b]Vg kfpg' x'g]5 .
36gf ljj/0fcg';f/ ut sflt{saf6 zfxL cft+ssf/L ;]gfsf] sdf08df ;z:q
k|x/L / hgkb k|x/L u/L s/La 8]9 ;osf] kmf];{n] eLds'df/L v8\sfnfO{ ;'s'Daf;L agfPsf
5g\ . cfºgf] 3/ eP/ klg ;'s'Daf;Lsf] h:t} p7Laf; nfu]sL eLds'df/L v8\sf
cfºgf] kl/jf/nfO{ ;]gf / k|x/Ln] zL/ n'sfpg] 7fp“ ;d]t /fv]gg\ eg]/ uxe/L cf“;'
Nofp“l5g\ . kLl8t v8\sfsf cg';f/ ljut @@ jif{b]lv a:b} cfPsf] 3/ sAhf u/]/
dfG5] dfg]{x? a;]kl5 d'cfAhf dfUbf æah]6 5}g t]/f] 3/af/L xfdLn] vfP/
hf“b}gf}+Æ eg]/ xKsLbKsL vfg'k5{ . o;/L Psflt/ cfºgf] 3/af/L sAhf u/]/
uf“;af; p7fpg]x?n] xKsLbKsL u/]kl5 ;'s'Daf;L x'g' k/]sf] kL8f hgfb]z
;+jfbbftfnfO{ kLl8t v8\sfn] ;'gfOg\ . xfn pgsf] ;kl/jf/ ufp“n] cfkmGtx?sxf“
z/0ffyL{ eP/ al;/x]sf 5g\ .
pQm 36gf;d]tnfO{ hf]8L xfn} 3f]lift df]/¨ lhNnf hg;/sf/sf k|d'v
k|]d lgjlnDa'n] hgfb]z;“u eGg' ePsf] 5–æzfxL cd]l/sL ;Qfsf ef8fsf l;kfxLx?åf/f
ePsf HofbtLsf] 3f]/ eT;{gf ub{5' . /, clwsf/ dfu]/ kfO“b}g eGg] s'/f
k|dfl0ft eO;s]sf] 5 . o:tf]a]nf g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ kf6L{n] cfAxfg u/]sf]
lg0ff{os k|lt/f]w cfGbf]ngdf ;xefuL eP/ dfq df]/¨sf hgtfsf] lknf] ag]sf zfxL
cft+ssf/Lx?nfO{ lgrf]g{ ;lsg]5 . To;}n] ;+ul7t ljb|f]xdf ;Dk"0f{
pTkLl8t hg;d'bfo pqg cfAxfg ub{5' .Æ
a]kQf kfg]{ sfo{ hf/L
gjnk/f;Laf6 k|fKt va/ cg';f/ Onfsf O~rfh{ hgs / k|sfznfO{ k'; (
ut] b'Zdgsf k|x/Ln] lu/km\tf/ u/L a]kQf agfPsf] 5 .
hg;/sf/ 3f]if0ff
b'Zdg ;QfnfO{ r'gf}tL lbb} dcf]jfbLx?n] k'; !$ ut] :ofª\hfdf lhNnf
hg;/sf/sf] 3f]if0ff u/]sf 5g\ . ;f] ;/sf/sf] k|d'vdf bLks yfkf /x]sf 5g\ .
k|yd lhNnf e]nf ;DkGg
æk|r08kysf]
u'0ffTdstfnfO{ ;+Zn]if0f ug{ gof“ efje"ld tof/ kfb{} ;+u7gsf] lj:tf/ /
ljsf;nfO{ cem gof“ p“rfOdf p7fcf}+ †Æ eGg] d"n gf/fsf ;fy of]+u sDo'lgi6
nLu g]kfn s]Gb|Lo ;ldlt, k|jf; cGtu{t b'O{ gDa/ lhNnf x}b/fjfbsf] k|yd e]nf
xfn} ;DkGg eof] .
e]nfnfO{
jfO{=;L=Pn=sf s]Gb|Lo ;+of]hs s= /jLn] ;Daf]wg ug{'eof] . pxf“n] kf6L{n]
;'lDkPsf] bfloTj k"/f ug{sf] nflu o'jf zlQmnfO{ s]Gb|Ls[t ug{' k/]sf]
s'/fdf hf]8 lbg' eof] . ;+jf]wg ug{] cGo jQmfdf kf6L{ ;]qm]6/L s= cfsfz,
s=bz{g, g]kfnL hgclwsf/ ;'/Iff ;ldltaf6 dx]Gb| kf}8]n, dlxnfaf6 xl/dfof s]=;L=,
kf6L{ l8=cf]=;L=af6 s= pbo, s= rqm / s= k|sfz x'g'x'GYof] . e]nfn] s a?0fsf]
cWoIftfdf !# hgfsf] lhNnf sld6L rog u¥of] .
df]8]n Pl/ofdf hgtfsf] lgu/fgL
kf“ry/÷
df]8]n Pl/ofe/ g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ / ufp“ hg;ldltsf] ;lqmotfdf ;+zf]wgjfbsf]
lj?4 cleofg ;~rfng ePsf] 5 . pQm cleofgnfO{ hgtfsf] lgu/fgL cleofg klg
elgG5 . ;dfrf/cg';f/ xfn} k|To]s ufh;df hg;'emfj k]6Lsf agfP/ /flvPkl5 pQm
k|lzIF0f cleofg rn]sf] xf] . g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ åf/f PSsfO;f}+ ztfAbLsf]
hgjfbaf/] b:tfj]hsf ;Gbe{df ;d]t hgtfdf 5nkmn rnfpg o;/L ;'emfj dfluPsf]
atfOG5 . hgtfsf] /ut;“u ;fl6Psf] ;QfnfO{ hf]ufpg / yk l;h{gzLn agfpg s;/L
;lsG5 < eGg] s'/fdf 5nkmn s]lGb|t eP klg kf6L{ g]tf, sfo{stf{x?sf]
k|ltlqmofjfbL ljrf/ / Joaxf/sf] lgu/fgL ;d]t hgtfnfO{ u/fpg pQm cleofg yflnPsf]
s'/f lhNnf hg;/sf/ k|d'v >L hj]u'n] atfpg' ePsf] 5 .
o:t}
pQm cleofg leq} df]/¨sf] a]naf/L df]rf{df zxLb ePsf ;]S;g sdf08/ s= a'l4dfg
lnjfª -s= b}j_ sf] :d[ltdf Pp6f leQ] klqsf k|sfzgdf Nofpg df]8]n ;Qfdf sfo{/t
kqsf/x? nfu]sf] atfp“5g\ .
kL= s]= cfwf/e"t :jf:Yo lzlj/ ;DkGg
g]= s= kf= -dfcf]jfbL_ k"jL{ s]Gb|Lo sdf08, ljz]if If]qLo
Jo'/f]cGtu{t ljz]if lhNnfdf hgo'4sf dxfg ;lxb sd/]8 kL= s]= -sdnk|;fb b]jsf]6f_
sf gfddf Ps dlxg] kL= s]= cfwf/e"t :jf:Yo lzlj/ ;DkGg ePsf] 5 .
ljz]if lhNnfdf ;~rflnt pQm lzlj/ d+l;/ ! ut] z'? eO{ d+l;/ #) ut]
;DkGg ePsf] lyof] . o'4sf 3fOt]x? / hgtfsf 3/ b}nf]df :jf:Yo pkrf/ k'¥ofpg]
p2]Zon] ;~rflnt ;f] lzlj/sf k|lzIfs s= gljg x'g'x'GYof] eGg] ;xfos k|lzIfs s=
lg;fgf tyf ;efklt s= ;'lgtf x'g'x'GYof] . :jf:Yo lzlj/df sdfG8 e/Lsf #% hgfnfO{
cfwf/e"t :jf:Yo pkrf/ ljlw ;DaGwL tflnd ;d]t lbOPsf] lyof] . lzlj/df
xflh/L hjfkm, jSt[Tj snf h:tf cltl/Qm sfo{qmd ;d]t ePsf] lyof] . If]= Jo'= ;=
Pj+ ;f]n' lhNnf OGrfh{ s= kL= s] = sf] gfddf ;~rflnt pQm lzlj/df ;of}+ hgtfn]
;d]t lgMz'Ns :jf:Yo ;]jf k|fKt u/]sf lyP . pQm lzlj/sf] ;dfkg ljz]if lhNnf
OGrfh{ s= bLkn] ug'{ ePsf] lyof] .
;+kfblso
.. d'Vo ;dfrf/ .. ;dfrf/
.. cfwf ;+;f/ .. n]vx?
.. larf/ hut .. cGt.atf{
.. slatf ..