hgfb]z
;fKtflxs,aif{ !#,
c+s ^,
k';
@@,
@)^),
Janadesh Weekly,year 13, Issue.6, Januay
6,2004
jfbL ;d'bfosf dlxnfx?sf] bfloTj
o'uf}+b]lv ;Qfaf6 lylr+b} cfPsf jfbL hfltsf dlxnfx?nfO{ d'lQmsfdL
cfGbf]ngdf ;+ul7t u/fpg] sfd cem /fd|f];“u x'g ;s]sf] 5}g . b]zdf hgo'4
z'? ePkl5 jfbL dlxnf klg cfkm\gf clwsf/sf nflu p7]sf lyP . en} qmflGtsf/L
r]tgfaf6 gp7] klg jfbL dlxnfx?n] cfkm"dfly ePsf] zf]if0fsf lj?4 h] hlt
;+3if{ o; aLrdf u/] To;nfO{ pNn]vgLo g} dfGg' kb{5 .
jfbL hfltsf dlxnfnfO{ of}g Joj;fodf nufP/ cfkm\gf] of}g ;Gt'li6
k"/f ug]{ sfddf ;Qfsf dfG5]x? g} nfluk/] . Tolt dfq x}g, cfkm\g} 5f]/L
;/xsf jfbL dlxnfnfO{ of}g b'/frf/ ug]{ sfo{df afx'g, If]qL eGg] slyt pRr hflt
klg nfluk¥of] . jfbL dlxnfnfO{ uf“;, af;, skf; lbg'sf] ;§f of}g Joj;fodf
nufpg] sfd ;Qfn] ub}{ cfof] . l9nf] eP klg of] 3[l0ft k]zfaf6 d'Qm x'g
jfbL ;d'bfosf dlxnfx? olta]nf nfluk/]sf 5g\ . jfbL ;d'bfodflysf] cGofo /
cTofrf/sf] j0f{g u/]/ klg ;ls+b}g . ul/a dlxnfnfO{ hf“8/S;L v'jfP/
j]Zofj[lQ ug{ nufpg] / p;af6 hGd]sf aRrfnfO{ km]l/ ToxL sfo{df nufpg] sfd
zf;sx?n] u/] . jfbL ;d'bfodf /x]sf] cefj, ef]s, /f]uaf6 kmfObf p7fP/ pgLx?nfO{
zf]if0f ug]{ sfd ljutdf w]/} eP .
cfh jfbL ;d'bfosf w]/} 5f]/f5f]/Ln] b]zdf eO/x]sf cfGbf]ngnfO{
glhsaf6 x]g{ / b]Vg kfPsf 5g\ . cfkm\gf] ;d'bfo dfly ePsf] zf]if0f ;bfsf]
nflu cGTo ug{ jfbL dlxnfx? aGb"s af]s]/ cfGbf]ngdf nfUg h?/L 5 . x'g
t jfbL ;d'bfosf dlxnfx?sf] d'lQm ug]{ eg]/ 8n/jfbL ;+:yfx? v'n]sf 5g\ .
jfbL dlxnfx?sf] gfd lbP/ vf]lnPsf tL ;+:yfdf sfd ug]{x? jfbL ;d'bfosf
5g\ . t/, Toxf“ klg pgLx?nfO{ rsf{] zf]if0f ug]{ ul/Psf] 5 . jfbL
hfltsf] ljsf;sf nflu v'n]sf tL ;+:yfn] aflx/ /fd|f] sfd ug]{ k|rf/ u/] klg
leqleq ljb]zL ;+:yfaf6 NofOPsf /sddf df]h ug]{ sfd dfq a9L u/]sf 5g\ .
jfbLx?sf] ljsf;sf nflu cfpg] /sdx? dWo] ;odf bz k|ltzt klg tL ju{sf] lxtdf vr{
ul/Psf] x'“b}g . tfn g a]tfnsf ;ef / uf]i7L ug]{, a}7ssf gfddf eQf vfg] /
sfof{nodf /x]sf sd{rf/Lsf tna ;d]t k"/f glbP/ sfd u/fpg] tL ;+:yfx?n]
ul//x]sf 5g\ . h'g ;Qfn] jfbL dlxnf dfly zf]if0f–bdg ul//x]sf] 5, ToxL
;Qfsf bf; ag]sfx?af6 ;~rflnt ;+:yfx?n] jfbL hfltsf] lxt unf{g\ eg]/ ;f]Rg' Psf
b]zsf] syf h:t} xf] . cfkm\gf] :jfy{ l;4 ug{ / ef]6 dfUg jfbL ;d'bfosf
dlxnfsf nflu 7"nf7"nf ;ef7–uf]i7Lx?df /fhg}lts efif0f lbg]x? w]/}
e]l6P . t/, pgLx?sf ;d:of a'em\g] / To;af6 d'lQm lbnfpg]x? e]l6Pgg\ .
jfbL hfltsf dlxnfsf] gfd a]r]/ ljb]zaf6 8n/ NofP/ cfkm\gf] e'“8Ldf xfNg]x? w]/}
b]lvPsf 5g\ . ca jfbL hfltsf dlxnfn] of] a'em\g' k¥of]– xfdLnfO{ zf]if0f
ug]{x? sf] x'g\ < ha;Dd cfkm"nfO{ zf]if0f, bdg / cGofo, cTofrf/ ug]{
sf] xf] eg]/ lrGb}gf}+ ta;Dd xfd|f] d'lQm ;Dej klg aGg ;Sb}g .
olta]nf k9]n]v]sf s]xL jfbL hfltsf lzlIft o'jfo'jtLx? ToxL 8n/jfbL
;+:yfsf] j/k/ /x]/ …hfuL/]Ú hLjg ljtfO/x]sf 5g\ . jfbL ;d'bfosf] pTyfgsf]
gfddf cfpg] /sdn] Toxf“ hfuL/ vfg] dlxnf–k'?ifnfO{ t s]xL cfly{s /fxt
xf]nf . t/, o'uf}+b]lv pTkLl8t hLjg ljtfpg] xhf/f}+ jfbL ;d'bfonfO{ s]xL
ub}{g . jfbL ;d'bfosf lzlIft dfq x}g clzlIft ;a} o'jf–o'jtLn] uf“;, af;,
skf;sf] nflu blx|nf] ;+3if{df plqg clgjfo{ 5 . ca jfbL dlxnfx?nfO{ r]tgf
lbg / ljb|f]xdf ptfg{ o'jf–o'jtLx? ;+nUg x'g'kb{5 . zf]if0fdf lklN;Psf
g]kfnsf xhf/f}+ lbbLalxgL clxn] sf“wdf aGb's lnP/ ;]gf–k|x/Lsf HofbtL / ;Qflj?4
nl8/x]sf 5g\ . sof}+ lbbL–alxgL /fhgLlt l;sfp“b} cfGbf]ngdf ;xefuL
5g\ . o:t} af6f]nfO{ jfbL ;d'bfosf dlxnf / k'?ifx?n] a]n}df ;dfpg'
k5{ .
b]zdf ;lNsPsf] hgo'4n] ufp“–a:tL xNnfO/x]sf] 5 . o:tf]
l:yltdf hgo'4sf] 8“9]nf] jfbL ;d'bfosf dlxnfdf cem k'Ug ;s]sf] 5}g . xfd|f
dlxnf ;+u7gsf ljrf/x?nfO{ hlt ;Sof] rf“8f] jfbL ;d'bfosf dlxnfdf k'¥ofpg h?/L
5 . x'g t h'g ;d'bfo kLl8t 5, To;n] cfkm\gf] d'lQmsf nflu cfkm} p7\g' klg
kb{5 . b]z–ljb]zsf dlxnf cfGbf]ng / qmflGtsf/L dlxnfx?sf Oltxf;af6 xfdLn]
l;Sg' k5{ . ;+u7g / of]hgfsf] cefjdf cfh jfbL ;d'bfosf dlxnf ;+ul7t x'g
g;s]sf x'g\ . ;xL ljrf/ lnP/ Toxf“ k'Ug] xf] eg] xhf/f}+ e"ldxLg
;'s'djf;L jfbL ;d'bfo cfGbf]ngdf nflu kg]{ 5 .
k'/fgf] ;+:sf/ / r]tgf ePsfn] dfq x}g, cfkm"nfO{ k|ultzLn
eGg]x?n] klg jfbL ;d'bfosf ;a} dlxnfx?nfO{ unt b[li6n] x]/]sf] kfOG5 . of]
ebf}df cf“vf km'6]sf] uf]?n] ;w}+ xl/of] b]V5 eg] h:t} xf] . o:tf] ;f]+rn]
xfdLn] jfbL ;d'bfosf] d'lQm ug{ ;Qm}gf}+ a? o:tf] ;f]+rn] d'lQmsf] 9f]sf g} aGb
ul/lbG5 . jfbL ;d'bfosf dlxnfx? slQn] cfkm"nfO{ jfbL ;d'bfosf] eGg
lxrlsrfp“5g\ . /, y/ ;d]t 9f“6\g] u5{g\ . of] sfo{ 7Ls xf]Og .
cfkm\gf] ;d'bfodfly nfu]sf] sn+s / zf]if0f, bdgaf6 5'6sf/f kfpg y/ 9f“6]/ d'lQm
ldNb}g . To;n] t emg\ Tof] ;d'bfosf] nflu ePsf cfGbf]ngnfO{ sdhf]/ agfp“5 .
To;}n] xfdLx?n] jfbL hflt eg]/ gfd x6fpg] xf]Og, Toxf“ lelqPsf unt sfd x6fpg
;Sg' k5{ .
ca jfbL ;d'bfosf dlxnfx?n] @!cf}+ ztfAbLdf bf; o'usf] h:tf] z/L/ a]r]/ x}g, d'lQmsf nflu Hofg lbg hgo'4df nfUg' cfjZos 5 . /, hLjg b]z, hgtf / cfkm\gf] ;d'bfosf] d'lQmsf] nflu ;dlk{t u/fpg' h?/L 5 .
;+kfblso
.. d'Vo ;dfrf/ .. ;dfrf/
.. cfwf ;+;f/ .. n]vx?
.. larf/ hut .. cGt.atf{
.. slatf ..