hgfb]z ;fKtflxs,aif{ !#, c+s %, k'; !%,@)^), Janadesh Weekly,year 13, Issue.5, Dec. 30
cGt/fli6«o
;fd|fHojfbsf]
ktg clgjfo{ 5
cd]l/sf,
la|6]g, k|mfG;, hd{gL / hfkfg cflb b]zx?df clxn] klg s]Gb|Ls/0fsf] k|j[lQ hf/L 5 .
of] s]Gb|Ls/0fn] ;fgf pBf]u Joj;fox? / a}+sx? lgln+b} uO/x]sf 5g\ . kmn:j?k
;–;fgf pBf]u / Joj;fosf] cl:tTj ;dfKtk|foM eO/x]sf] 5 / o;sf] :yfgdf
7"nf7"nf pBf]uwGbfx? h'g cfkm}df Psflwsf/ sDkgLx? x'g\, ltgLx?sf]
p“rfO / cfsf/df nuftf/ a[l4 eO/x]sf] 5 . oL Psflwsf/ sDkgLx? klg qmdzM
cg]sg ;+3x?df ;Da4 eO/x]sf 5g\ . cfh ;Dk"0f{ ljZjdf kf“r ;o
7"nf Psflwsf/ sDkgLx?sf] dftxtdf ;Dk"0f{ Joj:yfx? ;~rfng eO/x]sf 5g\ .
o;f] eGg' cTo'lQm x'“b}g ls jt{dfg s]Gb|Ls/0fsf] k|j[lQ Ps k"“hLsf]
s]Gb|Ls/0ftkm{ cu|;/ 5, h;af6 Psflwsf/ sDkgLx?sf aLr klg pu| k|lt:kwf{sf] k|j[lQ
a9]/} uO/x]sf] 5 . h'g k|j[lQsf sf/0f ljZjdf nueu 5 c/a hg;+VofdWo] $ c/a
hg;+Vof gf¨f, ef]sf, levf/L / kz'jt hLjg latfpg afWo 5g\ . hgtf o;k|sf/sf]
kz'jt hLjg :jLsfg{ tof/ 5}gg\ . log} sf/0fx?n] ubf{ ljZjsf ;Dk"0f{
efux?df hgcfGbf]ngsf] lj:kmf]6 ljleGg ?kx?df k|s6 eO/x]sf] 5 M st} /fli6«o
d'lQm cfGbf]ngsf ?kdf, st} cfly{s cfGbf]ngsf ?kdf t st} ;f“rf] d'lQm cfGbf]ng
klg cl3 al9/x]sf] 5 . t/, oL cfGbf]ngx?nfO{ unt lbzf k|bfg ug{
k|ltlqmofjfbL / ;+zf]wgjfbL zlQmx? ;fDk|bflostf, pu| /fi6«jfb, wdf{Gwtf cflb
ljleGg ?kdf cfGbf]ng kl/jlt{t ug{ tNnLg 5g\ . t/, jt{dfg ljZjsf] l:ylt
cfly{s, /fhgLlts, ;fdflhs, ;f+:s[lts ?kaf6 7"nf] kl/jt{gsf] lbzftkm{ cu|;/
x'g] s'/fsf] ;+s]t ub{5 . ;fd|fHojfb clGtd ktgtkm{ nuftf/
al9/x]sf] 5, h;sf] sf/0f qmflGtsf/L kl/l:ylt cg's"n aGb} uO/x]sf] 5
/ qmflGtsf/L k|j[lQ ;j{xf/f ju{nfO{ o'4sf nflu k|f]T;flxt ul//x]sf] 5 .
To;}n] qmflGt g} cfhsf] d'Vo k|j[lQ xf] / qmflGtn] g} t];|f] ljZjo'4sf]
ljeLlifsfnfO{ /f]Sg ;Sb5 . t/ o:tf] kl/l:yltdf ljZjel/ ljleGg ?ksf]
;+zf]wgjfb cfh klg qmflGtsf] wf/nfO{ e'Q] kfg{ lhp–Hofgn] sf]l;; ul//x]sf] 5 .
6«f6:sLjfbb]lv cfkm"nfO{ ljsl;t ub{} v'Zr]jjfb / clxn] cTofw'lgs
;+zf]wgjfb b]¨kGysf] g]t[Tjdf rln/x]sf] 5 . ljZj qmflGtsf/L cfGbf]ngsf
nflu ;aeGbf a9L vt/f ;+zf]wgjfb g} xf] . h;sf] z/L/ k"“hLjfb /
nufpg] kf]zfs eg] dfS;{jfb x'G5 . To;}n] ;+zf]wgjfb;+u s7f]/ ;+3if{ gu/L
qmflGt Ps sbd klg cl3 a9\g ;Sb}g . dfly xfdLn] ljZj kl/l:yltdfly ljrf/ ub{}
/x]sf] ;dodf dfcf]åf/f ljZn]lift kl/l:ylt æ;fd|fHojfb clGtd ktgtkm{Æ sf]
sygsf] ;fy{stf ljZjdf 3l6t 36gfx?åf/f kfp“5f}+ . ;Dk"0f{
ljZj ;fd|fHojfb cfkm\gf] ktgsf] lbzflt/ tLj|t/ ?kaf6 cl3 al9/x]sf] 5 .
tyflk of] af6f] ;kf6 / ;Lwf eg] 5}g . a? slxn]sfxL Ifl0fs cfly{s, ;fdflhs /
;}lgs k|ltof]lutfx?df ;txdf l:y/tf / zflGt b]lvg ;S5, t/ pQm zflGt ljZjdf cfpg]
ef/L t'kmfgsf] ;+s]t xf] / of] kl/l:yltdf klg ljZjsf cg]s b]zx?df u[xo'4 Pjd\
v08o'4 hf/L 5 . log} o'4x?nfO{ 7fp“7fp“df cg]sg ?kdf kl/eflift ug{]
ul/Psf] 5 . vf;u/L blIf0f cd]l/sf, clk|msf / Plzof dxfb]z ljz]if ?kaf6
kl/nlIft 5 . oL o'4x?nfO{ cft+sjfbL, cnufjjfbL, pu|jfbL, ;Dk|bfojfbL, pu|
/fi6«jfbL, hftLotfjfbL cflb gfdaf6 kl/eflift ug{] sf]l;; eO/x]sf] 5 .
ljz]ifu/L sf]zf]jf]sf] n8fO“, r]r]Gofsf] n8fO“, O08f]g]lzof, >Ln+sf,
Oh/fon, Kofn]l:6gL o'4, ckmuflg:tfg, ;f]df o'4x?nfO{ o;} rZdfaf6 x]g{] ul/G5 .
oBlk oL n8fO“x? ;a} 7fp“df sDo'lgi6x?sf] g]t[Tjdf rln/x]sf 5}gg\ . t/
o; o'4df efu lng] hgtf, of]4f cfkm"dfly eO/x]sf] cTofrf/x?sf lj?4sf]
;+3if{;+u uf“l;Psf 5g\ . ;fd|fHojfbn] cfkm\gf] of] clGtd ktgsf] ;dodf h'g
9+un] ljZjdf n"6kf6 dRrfO/x]sf] 5, To;}sf] kl/0ffd:j?k g} k|lt/f]w
;+3if{sf] Hjfnf ljleGg ?kx?df k|s6 eO/x]sf] 5 / oL Hjfnfx? Pp6f lglZrt Pstfsf]
vf]hLdf ultdfg eO/x]sf 5g\ .
ljZj kl/l:yltsf] cf“sng ubf{ ;fd|fHojfbsf] jt{dfg
l:yltdfly ljrf/ ug{sf nflu xfdLn] cnucnu ljZn]if0f ug{] sf]lz; u/]sf 5f}+ .
cd]l/sf, ?;, la|6]g, k|mfG; hd{gL, hfkfg, rLg cflb b]zx?sf cfGtl/s Pjd\ jfx\o
kl/l:yltx?dfly cnu cnu 9+un] ljrf/ ubf{ xfdLn] s]xL pknAw tYofs+x? k|:t't ug{]
r]i6f u/]sf 5f}+ . pknAw cf“s8fx? / cfhsf] kl/l:yltsf] t'ngfTds b[li6åf/f
cWoog ubf{ lgDglnlvt lgisif{x?df k'Ug ;lsG5 .
!_
oBlk cfh cd]l/sf ljZj k|lt:kwf{df cfly{s ?kaf6 7"nf] ;+s6df km;]sf] 5 .
t/ kf/df0fljs xltof/x?sf] ljzfn e08f/ cd]l/sf;+u} 5 . xltof/sf] lgdf{0f
Pjd\ ljsf;df ;Dk"0f{ ljZjdf cd]l/sf cufl8 5 . To;}n] ljZjdf Pp6f
dxfzlQmsf] e"ldsf lgjf{x ug{df cfh klg pm ;dy{ 5 / o;} kl/l:yltnfO{ sfod
/fVgsf nflu ;}Go vr{nfO{ p;n] wf/fjflxs ?kdf cl3 a9fp“b} nlu/x]sf] 5 .
o;sf] cfzo of] xf] ls h;/L cfly{s Ifdtfdf x|f; x'“b} hfG5 ;}lgs If]qsf]
cfqmdstfdf j[l4 x'“b} hfG5 .
@=
I_ of] k|lt:kwf{df ?; dxfzlQmsf] e"ldsf c+ufNg / cfkm\gf] cl:tTjnfO{ sfod
/fVgsf lgldQ k|oTg ul//x]sf] 5 . O/fsb]lv lnP/ sf]zf]jf] o'uf]:nf]ljof_
r]r]Gof, ckmuflg:tfg k|zfGt dxf;fu/ tyf lxGb dxf;fu/df ?;sf] e"ldsf
/fd|f];“u b]Vg ;lsG5 .
II_
ef/t;lxt cGo s]xL d'n'sx?sf ;fy ?;sf] gof“ ;Demf}tf / k'/fgf ;Demf}tf / k'/fgf
;Demf}tfx?sf] gjLs/0fåf/f ef/t ;lxt cGo d'n'sx?df p;sf] lgoGq0f 36\g'sf] ;§f
al9/x]sf] 5 .
III_
ef/tnfO{ k/df0f' ljikmf]6 u/fpg] sfo{df lbPsf] ;xof]u / ;dy{gn] s] s'/f k|i6
x'G5 eg] lxGb dxf';fu/ If]qdf Pp6f kf/df0fljs df]rf{ lgdf{0fsf] of]hgfdf ?;
cu|;/ 5 .
IV_
?; / rLgn] ldn]/ Ps If]qLo dha't u7aGwg sfod u/]sf 5g\ /, To;df ef/tnfO{ klg
;xefuL u/fpg] k|of; hf/L 5 . ?; blIf0f k"jL{ PlzofnfO{ ;d]6]/ n}hfg]
sf]lz; klg nflu/x]sf] 5 . Pp6f efjL ljZjo'4sf] ;+efjgfx?nfO{ b]v]/ g}
;+ejtM p;sf] of] of]hgf xf] . To;}n] ?; Pp6f dxfzlQmsf] e"ldsf lgjf{x
ug{ ;Ifd 5}g eg]/ dfGg' unt ;dembf/L x'g]5 . pgLx? zfob of] s'/fnfO{ lj;{g]
u5{g ls ?; Ps k/df0fljs zlQm ;DkGg b]z xf], h;sf] k/df0f' Ifdtf ljZjdf
cd]l/sfsf] eGbf sd 5}g . o;nfO{ c:jLsf/ ug{' ;Toaf6 ljd'v x'g' xf] .
#=
oBlk hfkfg pkef]Qmf j:t'x?sf] pTkfbgdf cfkm\gf] l:yltnfO{ ;'b[9 ub{} cd]l/sL
ahf/df s]xL xb;Dd 3';k}7 ug{ ;dy{ eof] / vf; u/L k'jL{ Plzofsf b]zx?df cfkm\gf]
k"“hLsf] lgof{tåf/f p;n] l:yltnfO{ ;'b[9 agfof] klg . t/ hfkfg
åLlto ljZjo'4kl5 cGt/f{li6«o If]qdf c;dfg ;}lgs ;Demf}tf;“u cfj4 5,
h;n] ubf{ ;}Go If]qdf cd]l/sL ;}Go zlQm eGbf w]/} g} k5fl8 5 . To;}n]
dxfzlQmsf] k|e'Tjsf] k|lt:kwf{sf] If]qdf p;n] cd]l/sL ;}Go zlQmnfO{ Wofgdf /fVg'
cfjZos st{Jo x'g hfG5 . oBlk c6f]df]afOPN;sf] If]qdf klxn]sf] t'ngfdf pgLx?
alrsf] ;DaGwdf s6'tf klg al9/x]sf] 5 . !((% ;Dd hfkfgsf] cy{gLlt
k"“hL lgj]zsf] h'Wbf To;df lu/fj6 cfpg nfUof] . tTsfn p;sf] cj:yf
cToGt gfh's 5 . l;6L a}+s, OdfOrL a}+s tyf o;}sf cGo s]xL ;xof]uL a}+sx?
6f6 klN6g' / cGo s]xL a}+s x?sf] ljnoåf/f 7"nf] cfsf/ u|x0f ug{' ;+s6sf]
g} Bf]t xf] . ;+u;+u} >ldsx?nfO{ 5f“6\g' / o'jsx?nfO{ gof“
/f]huf/Lsf ;f/f /]s8{x? tf]l8Psf 5g\ . of] klg p;sf] ulx/f] aGb} uO/x]sf]
;+s6sf] g} nIf0f xf] .
$_
;Dk"0f{ o'/f]kLo ;+3df !(($ df pknAw tYofs+sf cg';f/ o'jfx?df a]/f]huf/L
!(=( k|ltzt 5 . hals k|mfG;df @# k|ltzt, O6fnLdf @* k|ltzt :k]gdf #&
k|ltzt Pj+ hd{gLdf !)=! k|ltzt /x]sf] 5 . o'/f]kLo d'n'sx?sf ljleGg
tYof+sx?n] klg ;fd|fHojfbsf] ;+s6nfO{ g} Ol¨t u5{g\ g ls ;'l:y/tf tkm{, a?
pgLx? s8f k|lt:kwf{df ;+3if{/t 5g\ . 8n/ / o]gaf6 aRgsf nflu o'/f]sf] ;xf/f
lng pgLx? afWo eO/x]sf 5g\ . of] ;fd|fHojfbLx? aLrsf] tLvf] ;+3if{sf] nIf0f
xf] .
%_
pk/f]Qm ;du| tYox?n] ;fd|fHojfbsf] cfk;L cGtå{Gå, k|lt:kwf{, o'4sf] tof/L
cflbn] ;fd|fHojfbsf] clGtd ktgnfO{ g} Ol¨t ub{5 .
^_
csf{]lt/ ljZjsf tdfd b]zx? vf; u/L Plzof, clk|msf, Nofl6g cd]l/sfdf ;+3if{sf]
ultdf tLj|tf cfO/x]sf] 5 . vf;u/L dfcf]åf/f ky kblz{t bL3{sfnLg hgo'4sf]
af6f]åf/f g]kfn, k]?, lkmlnlkG;, ef/t, af+Unfb]z, 6sL{, sf]nlDaof cflb ljleGg
d'n'sx?df cfGbf]ng cl3 al9/x]sf] 5 . To;}n] cfh qmflGtsf/L kl/l:ylt ljBdfg
5}g, ;fd|fHojfbn] cfkm\gf] ;d:ofx?nfO{ tTsfnsf nflu 6f/]sf] 5 eGg' ;/f;/ uNtL
xf] / qmflGtsf/L kl/l:ylt sdhf]/ b]Vg'sf] cy{ xf], dfcf]åf/f k|blz{t hgo'4sf]
nfOgnfO{ 5f]8]/ dfcf]sf] lj/f]wdf v8f x'g' / n]lggjfbsf] o'usf] gfd lnP/ *)
jif{kl5 kmls{g' . ;f“rf] cy{df dfcf]jfbsf lj?4 n]lggjfbnfO{ v8f ul/lbg' /
o;}sf] cf8df zflGtk"0f{ tl/sf canDag ub{} ;+zf]wgjfbL ef;df efl;g] sf]lz;
ug{' g} xf] .
d'Vok[i7 .. d'Vo;dfrf/ .. cGo ;drf/ .. ;DkfbsLo .. cGtjf{tf{ .. ljrf/hut\ .. cGt/fli6«o .. ;do ;Gbe{ .. n]vx? .. sljtfuLt .. kf7s–k|ltlqmof .. a]nfavtsf s'/f .. zxLb ufyf .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com