hgfb]z ;fKtflxs,c+s@(, d+l;/@,@)^), Janadesh Weekly, Issue.29, 18 Nov. 03
cGt/f{li6«ohut\
Sofg8fdf
qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ lgdf{0f Ps P]ltxfl;s 36gf
j;Gt
;+o'Qm /fHo cd]l/sfsf] pQ/tkm{ l;dfgf hf]l8P/ pQ/L w|'j;Dd km}lnPsf] Pp6f ljzfn d''n'ssf] gfd Sofg8f xf] . ljZjsf] Ps gDa/ cft+ssf/L cd]l/sL ;fd|fHojfbL bfbfsf] /fhgLlts, cfly{s Pjd\ ;f+:s[lts lgoGq0fleq /x]/ klg of] cfkm}+df t]>f] ljZjsf pTkLl8t /fi6«x?dfly ;fd|fHojfbL x:tIf]k sfod ug{;Sg] Pp6f cToGt ljsl;t k+“"hLjfbL b]zleq kb{5 . sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] nfdf] k/Dk/faf6 u'h|]sf] eP klg cGt/f{li6«o sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] Oltxf;df o.] b]z sd} dfq rrf{df cfPsf] kfOG5 . t/, ;g @))) gf]j]Da/df ePsf] qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{, Sofg8fsf] u7g / o; kf6L{n] dxflwj]zgdf 5nkmn u/L kfl/t ug{sf lglDt k|:t't u/]sf b:tfj]hx?sf] cf]hn] eg] o; kf6L{nfO{ ;dsfnLg sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] qmflGtsf/L wf/leq l56} :yflkt u/fpg] :ki6} 5 .
gf]j]Da/ @))) df Sofg8fsf] Ps zx/ dlG6«ondf ;DkGg qmflGtsf/Lx?sf] e]nfn] ;j{xf/fju{sf] cu|b:tf sDo'lgi6 kf6L{sf] gfd qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{, Sofg8fsf] :yfkgf u/L kf6L{sf] gLlt tyf sfo{s|d / sfo{lbzfsf] ?kdf bL3{sfnLg hgo'4nfO{ :ki6;“u ls6fg u/]/ b'O{ j6f dxTjk"0f{ b:tfj]hx? dxflwa]zgdf 5nkmnsf lgldQ ;fj{hlgs u/]sf] 5 . ;dsfnLg sDo'lgi6 cfGbf]ngdf Pp6f ;fd|fHoafbL b]zdf lgdf{0f ePsf] qmflGtsf/L kf6L{ Pjd\ To;n] to u/]sf] gLlt tyf sfo{qmd / bL3{sfnLg hgo'4sf] sfo{lbzfn] ljZj ;j{xf/fju{df kfg]{ ;sf/fTds k|efj sbflk sd x'g ;Sb}g . a? oL b:tfa]hx?dfkm{t\ kf6L{n] jt{dfg ljZj kl/l:yltdf ;fd|fHojfbL d'n'sdf x'g] ;dfhjfbL qmflGtsf] sfo{lbzfnfO{ hlt hf]8bf/ 9+un] k|:tfljt u/]sf] 5 To;n] ;fdfGotM ;du| ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ng / ljz]iftM ;fd|fHoafbL d'n'ssf sDo'lgi6 kf6L{x?leq gof“ p“rfOaf6 ax; p7fO lbg] s'/f lglZrt 5 .. sltko ljifox?df :ki6 wf/0ffx?sf] cefj /x] klg oL b:tfa]hx?n] ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ngnfO{ cufl8 a9fpg ;xof]u k'¥ofpg] s'/fdf eg] s'g} z+sf 5}g .
kf6L{n]
dfS;{jfb—n]lggjfb—dfcf]jfbnfO{ cfÏgf] ckl/xfo{ Pjd\ ck/fh]o dfu{bz{s l;4fGt
dfGb5 . juL{o ;dfhdf :jtM:km"t{ ?kdf hlt;'s} n8fs' jf lx+;fTds ju{;+3if{x?sf]
ljsf; eP klg To;af6 ;dfhsf] qmflGtsf/L ?kfGt/0f slxNo} x'g ;Sb}g eGg] tYonfO{
bXf];“u kS8]/ dfS;{jfb—n]lggjfb—dfcf]jfbsf] j}1flgs r]tgfdf cfwfl/t ;j{xf/fju{sf]
kf6L{sf] g]t[Tjn] dfq ju{o'Qm ;dfhnfO{ ;dfhjfb x“'b} ju{ljxLg ;dfh ;fDojfb;Dd
k'¥ofpg] g]t[Tj lbg ;Sb5 eGg] tYonfO{ b:tfj]hdf bXf];“u p7fOPsf] 5 .
oltdfq xf]Og, dxfg\ ;j{xf/f ;f“:s[lts qmflGtaf/] pQm b:tfj]h n]Vb5, æcGt/f{li6«o
;j{xf/fju{sf] Oltxf;df ;f“:s[lts qmflGtn] qmflGtsf/L ?kfGt/0fsf] ;jf]{Ts[i6
cg'ejnfO{ k|ltlglwTj ub{5Æ . ;f“:s[lts qmflGtaf/]sf] of] 5f]6f] p4/0fn]
dfq klg kf6L{sf] j}rfl/s :t/ pRr ePsf] / o;n] ;f“:s[lts qmflGtsf] dd{nfO{
bXf];“u kS8]sf] s'/f a'¤g s'g} sl7gfO{ kb}{g .
Sofg8Log ;dfhsf] ju{ ljZn]if0f, ;dfhdf zq'tfk"0f{ Pjd\ d}qLk"0f{ cGtlj{/f]wx?sf] lgSof}{n, /fli6«o d'lQm cfGbf]ngsf] ;jfn, efiff Pjd\ ln+u;“u ;DalGwt ;d:ofx?sf] klxrfg cflb /fhgLlts ljifox?nfO{ kf6L{n] /fd|f];“u cWoog u/]sf] 5 eGg] s'/f oL b:tfa]hx?n] b]vfp“5g\ . oL ;a} ;d:ofx?sf] h8 k+“"hLjfbL pTkfbg ;DaGw / ;fd|fHoafbL ljZj Aoj:yfdf /x]sf] tYonfO{ :ki6;“u k|:t't u/]/ ;a{xf/fju{sf] cu|b:tf sDo'lgi6 kf6L{sf] g]t[Tjdf ;dfhjfbL qmflGt ;DkGg ug{sf] nflu ;Qf;“u cGtlj{/f]w /fVg] ;Dk"0f{nfO{ qmflGtsf kIfdf ;dfof]hg ug]{ sfo{qmd Nofpg' kf6L{ g]t[Tjsf] /fhg}lts s'zntf Pjd\ l;h{gzLntfsf] kl/rfos klg xf] . æ;Dk"0f{ /fli6«otfx? Pjd\ efiffx? aLr lg/k]If ;dfgtfsf lglDt n8f}+Æ, æcGw/fi6«jfb tyf cx+sf/jfbsf] cGTosf nflu k“"hLjfbnfO{ Wj:t kfg{ ckl/xfo{ 5Æ, æeljio >dhLlj dlxnfx?sf] xf]Æ, cflb egfOx?af6 kf6L{n] ;dfhjfbL qmflGtsf] ax'cfoflds /fhgLlts kIfnfO{ cfTd;ft u/]sf] 5 eGg] s'/f :i6;“u b]Vg ;lsG5 .
b:tfa]hdf /fli6«o / cGt/f{li6«o kl/l:yltnfO{ cToGt cfzfjfbL 9+un] k|:t't ul/Psf] 5 . dfcf]jfbsf] r]tgfaf6 ;du| kIfsf] ljZn]if0f u/L ;+Zn]lift ;f/ lgsfNg k|oTg ug'{ oL b:tfj]hx?sf] cToGt dxTjk"0f{ kIf xf] . ljut #) jif{sf] ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ngsf] Oltxf;df jt{dfg l:ylt cToGt pHHjn 5 egL lgsflnPsf] lgisif{ cfkm}+df cltj:t'jfbL b]lvG5 . b:tfj]h n]Vb5, æqmflGtsf/L cfGbf]ngsf] l:ylt clxn] ;a}eGbf dhj't 5 . ;fd|fHojfbåf/f pTkLl8t d'n'sx?, k]?, lkmlnlkG;, ef/t, g]kfn, a+unfb]z Pjd\ 6sL{df hgo'4 k'g:yf{lkt eP/ of] c? zlQmzfnL aGb} uO/fv]sf] 5 . Sofg8fsf xfdL ;j{xf/f ju{n] oxf“sf] k"“hLklt ju{sf] tVtf kN6fpg] ;+3if{df ;fd]n eP/ g} ;dfhjfb Pjd\ ;fDojfbsf] Uof/]06L ug{ Pjd\ k"“hLjfbL kf;ljstfsf] cGTo ug{ ;Sb5f+}+ / o;/L g} ljsf;jfg cGt/f{li6«o sDo'lgi6 cfGbf]ngnfO{ xfdLn] of]ubfg k'¥ofpg ;Sb5f}+ .Æ oL jfSodf qmflGtsf/L cfzfjfb Pjd\ ;j{xf/f cGt/f{li6«otfjfbsf] jf:tljs tyf Jofjxfl/s cleJolQm ;d]t :ki6;“u b]Vg ;lsG5 .
sd/]8 dfcf]åf/f k|ltkflbt bL3{sfnLg hgo'4sf] sfo{lbzfnfO{ ;fj{ef}d l;4fGtsf] ?kdf :jLsf/ ul/P klg o;eGbf cufl8 ;fd|fHojfbL b]zsf s'g} klg dfcf]jfbL kf6L{n] tL b]zsf] ljlzi6tfdf o; l;4fGtnfO{ s;/L / s'g xb;Dd k|of]u ug{ ;lsG5 eg]/ ulx/f];“u Wofg s]lGb|t u/]sf] kfOb}g . a?, sd/]8 n]lggåf/f k|ltkflbt Pjd\ ?;L ;dfhjfbL qmflGtåf/f k|dfl0ft cfd;z:q ljb|f]xsf] sfo{lbzfnfO{ k|of]u ug{ n]lggs} hdfgfsf] h:tf] qmflGtsf/L kl/l:ylt lgdf{0f ePsf] 5}g eg]/ ;r]tg kIfsf] e"ldsfnfO{ gh/cGbfh ug]{ / qmflGtnfO{ eljiosf] ljifo agfP/ sNkgfdf 8'Ag] cj;/jfbL k|j[lQ g} clxn];Dd xfjL /x]sf] 5 . oxL k[i7e"lddf qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ Sofg8fn] bL3{sfnLg hgo'4sf sltko sfo{gLltx?nfO{ ;'?af6} cfd;z:q ljb|f]xsf] /0fgLltdf ;dfj]; u/]/ dfq ;fd|fHojfbL b]zx?df ;z:q ljb|f]xsf] tof/L ug{ ;lsG5 eGg] ts{sf ;fy sfo{lbzf cl3 ;fg'{ :jod\df cj;/jfbL k|j[ltdflysf] r'gf}tL / l;h{gzLntfsf] cleJolQm klg xf] . jt{dfg ljZj kl/l:yltdf Pp6f df]8]nsf sfo{gLltnfO{ csf]{ df]8]nsf] /0fgLltdf ;dfof]hg u/]/ dfq qmflGtnfO{ b'j}yl/ b]zdf ljho;Dd k'¥ofpg ;lsG5 eGg] xfd|f] kf6L{sf] bf]>f] /fli6«o ;Dd]ngsf] ;+Zn]if0f;“u qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ Sofg8fsf] ljrf/sf] d]n x'g cfpg' s]jn ;+of]u dfq xf]Og . a? of] d]nn] t Pp6f df]8]nsf] /0fgLltdf csf]{ df]8]nsf] sfo{gLltnfO{ ;dfof]hg ug}{kg]{ qmflGtsf] jt{dfg j:t'ut cfjZostfnfO{ g} k'li6 ub{5 .
æ;fd|fHojfbL d'n'sx?df x'g] qmflGtsf] :j?kaf/] Ps 5nkmnÆ gfd u/]sf] ;}Go b:tfj]h lgs} dxTjk"0f{ b]lvG5 . o; b:tfj]hdf ;fd|fHojfbL d"n'sx?df nfu" x'g] cfd;z:q ljb|f]xsf] tof/Lsf lglDt dfcf]jfbL hgo'4sf sfo{gLltnfO{ ;'?af6} k|of]u gug'{ / cfdljb|f]xsf] tof/Lsf] gfddf sfg'gL ;+3if{df dfq ;Lldt x'g' g} ;fd|fHojfbL b]zsf sDo'lgi6 kf6L{x?sf] c;kmntfsf sf/0fx? x'g egL kf6L{n] 7f]s'jf u/]sf] 5 . b:tfj]h n]Vb5, æbf]>f] cGt/f{li6«osf kf6L{x?sf] k"0f{ Wj+z g} cfd ljb|f]xsf] l;4fGtsf] a]sDdfkgsf] dx+uf] k|df0f xf]Æ] . oBlk of] jfSof+;nfO{ ;dsflng sDo'lgi6 cfGbf]ngn] s'g xb;Dd krfpg ;Snf eGg] k|Zg t 5+b}5 t/ o;n] jt{dfg ljZj kl/l:yltdf ljsl;t b]zdf x'g] ;dfhjfbL qmflGtsf nflu cfjZos ;}Go sfo{lbzf s:tf] x'g' h?/L 5 eGg] ax;nfO{ eg] oy]i6 p“rfOdf k'¥ofpg ;xof]u cj:o ug]{5 .
pSt b:tfj]hdf n]lvPsf] 5, ;g !((*, l8;]Da/df dfcf]sf] !)% cf}+ hGd lbj; kf/]/ ePsf] @@ j6f d'n'ssf kf6L{ / ;+u7gx?sf] e]nfn] ljleGg k|:tfjx? kfl/t u¥of]. h;df Pp6f ;fwf/0f 3f]if0ffkqn] æ;a} b]zdf nfu" x'g] æ;fwf/0f hgo'4sf] l;4fGtÆ / ls;fg afx'No ePsf] d"n'sdf dfq nfu" x'g] æbL3{sfnLg hgo'4sf] /0fg}lts sfo{lbzfÆ sf aLr :ki6 /]vf+sg u/]sf]] 5 . of] k[ystfnfO{ :ki6 u/]/ cf}Bf]lus b]zdf bL3{sfnLg hgo'4sf] /0fgLlts sfo{lbzf nfu" x'g ;Sb}g egL bfjL ug'{sf ;fy} bL3{sfnLg hgo'4sf] æ;fwf/0f sfo{lbzfÆ eg] lglj{jfb ?kdf ;a} b]zdf nfu" x'G5 eg]/ elgPsf] 5Æ .
pQm e]nfsf] of] egfOaf/] qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{ Sofg8f eGb5, æbL3{sfnLg hgo'4nfO{ o;/L JofVof ug{'sf] tfTko{ o;leq s'g ljlzi6 xf] / s'g ;fj{ef}d xf] egL 5'6\Øfpg' xf] / To;sf sfo{gLlts tTjx?nfO{ /0fgLltdf ;dfj]; ug}{kb{5 eGg] xf] .Æ o; egfOaf6 pSt kf6L{{n] cfd ;z:q ljb|f]xsf] /0fgLltcGtu{t bL3{sfnLg hgo'4sf sltko sfo{gLltx?nfO{ ;dfof]hg ug}{kg]{ dfGotf /fVb5 eGg] s'/f :jtM :ki6 5 .
b:tfj]hn] c? cufl8 n]Vb5, ædfS;{jfb—n]lggjfb—dfcf]jfbsf lzIffx?nfO{ oyf;+ej ;j{xf/fju{sf aLrdf Jofks k|rf/ ug{'sf cltl/Qm ;fd|fHojfbL b]zsf cfhsf sDo'lgi6x?n] qmflGt ;DkGg ug{sf nflu ;fwf/0ftM !_ qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{sf] lgdf{0f @_ nfn;]gfsf] e"|0fsf] u7g #_ zlQm ;+ro, g]tfx?sf] lgdf{0f, n8fO{+af6 l;Sb} n8fs' ;+/rgfsf] dha'tLs/0f tyf hgcfs|f];nfO{ qmflGtsf] phf{sf] ?kdf ?kfGt/0f / oL ;j}sf] ;dfof]hg $_ ;Qf k|flKtsf nflu ;+3if{ sf] på]Zo lgwf{/0f ug}{kb{5 .Æ o; p4/0faf6 pSt kf6L{ ;Qfsf] k|Zg Pjd\ kf6L{, ;]gf / df]rf{sf] cGt/;DaGwaf/] klg plQs} :ki6 5 eGg] s'/f a'¤g s'g} sl7gfO{ kb}{g . ;fd|fHojfbL b]zdf x'g] bL3{sfnLg hgo'4 s|dzM zlQm ;+ro, /0fg}lts /Iff, /0fg}lts ;Gt'ng / /0fg}lts k|Tofs|d0f u/L rf/ r/0fdf ;DkGg x'g] s'/f oL b:tfj]hx?df ls6fg;fy pNn]v ul/Psf] 5 .
pQm b:tfa]hsf] Pp6f pk zLif{s æqmflGt ;DkGg ug{sf nflu xfdLn] s'g af6f] cjnDag ug'{ cfjZos 5 < qmflGtsf/L sDo'lgi6 kf6L{, cd]l/sf;“u 5nkmnÆ df Ps 7fp“df b:tfj]h n]Vb5, æxfd|f] / cf/= ;L= kL= cd]l/sfsf] a'emfOdf d"n cGt/ oxf“g]/ xf] ls cf/= ;L= kL= cd]l/sfn] 5fkfdf/ Pjd\ ;z:q ;+3if{nfO{ cfdljb|f]xsf] a]nf x'g] u[xo'4sf] Pp6f c+z xf] eGg] dfGb5, xfdLn] eg] of] ljZjf; ub{5f}+ ls ;z:q ;+3if{ sDo'lgi6x?n] zlQm ;+rosf qmddf ljsf; ug}{kg]{ sfdsf] Pp6f efu xf] .Æ o;/L of] b:tfj]hn] :ki6 9+un] efOrf/f kf6L{x?;“u d}qLk"0f{ ax; p7fpg] hdsf]{ ;d]t u/]sf]] kfOG5 .
oL b:tfj]hx? k9\bf Pp6f v8\sg] kIf s] xf] eg] jt{dfg ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ngdf ;j{xf/fju{sf] cGt/f{li6«o ;+u7gaf/] cf/= ;L= kL= Sofg8f df}g b]lvG5 . ljsl;t b]zx?df nfu" x'g] qmflGtsf] sfo{lbzf ;DaGwdf l/d klg cf/= ;L= kL= cd]l/sf eGbf leGg 5}g eg]/ cfkm\gf] ;fdfGo /fhg}lts c;xdlt b]vfpg'afx]s pQm kf6L{n] l/dk|lt cGo s'g} k|sf/sf] l6Kk0fL u/]sf] kfOb+}g . ;fy}, cGt/f{li6«o ;+u7gsf] cfjZostf jf cgfjZostf b'j}af/] b:tfj]hx? df}g 5g\ .
ljZjsf] k|wfg cGtlj{/f]w nufot ;a} df}lns cGtlj{/f]wx? ;d]t tLj| ultdf ljikmf]6s aGb} uPsf] / ;fd|fHojfbL d'n'sx?df ;d]t k“"hL / >dsf jLrsf] cGt/lj/f]w rls{+b} uPsf] jt{dfg ljZj kl/l:yltdf Sofg8f h:tf] clt ;DkGg ;fd|fHojfbL b]zdf dfcf]jfbL kf6L{{sf] lgdf{0f x'g' / o;n] ;dfhjfbL qmflGt ;DkGg ug{sf nflu bL3{sfnLg hgo'4sf] sfo{lbzf c+lusf/ ug{'n] @! cf}+ ztfJbLsf] ;'?df lIflthdf b]lvPsf] ljZj qmflGtsf] gof“ nx/nfO{ csf]{ p“rfOdf p7fpg] s'/fdf s'g} z+sf 5}g . o;sf cltl/Qm, o;n] cGo ;fd|fHojfbL d'n'sx?df qmflGtsf/L kf6L{{sf] lgdf{0f Pjd\ qmflGtsf/L sfo{lbzfsf] lgwf{/0f ug{ / :j:y b'O{ nfOg ;+3if{nfO{ cufl8 a9fpg ljz]if e"ldsf v]Ng;Sg] s'/f lglZrt k|foM 5 . o; ;du| k|lqmofnfO{ lga{fw ?kdf cufl8 a9fpg / 5l/P/ a;]sf qmflGtsf/Lx?nfO{ l/ddf uf]naGb ub}{ cGt/f{li6«o sDo'lgi6 PstfnfO{ c? dhj't agfpg ;fdfGotM l/d cGtu{tsf ;j} kf6L{x? / ljz]iftM xfd|f] kf6L{sf] e"ldsf ljz]if dxTjk"0f{ x'g] s'/f :jtM l;4 5 . of] e"ldsf lgjf{x u/]/ g} xfdLn] ljZj sDo'lgi6 cfGbf]ngdf xfd|f] lhDd]jf/LnfO{ k"/f ug{ / xfd|f] qmflGtsf] /Iff Pjd\ ljsf; ug{ ;Sb5f}+ .
k|jf;df
cfGbf]ng ljsf;sf] ;d:of
nId0f
kGt
jt{dfg
;"rgf qmflGtsf] o'udf l;+uf] ;+;f/ Pp6f ufp“ ag]sf] 5 . P]ltxfl;s ?kdf
x]bf{ s'g} b]z ljz]ifdf rNg] cfGbf]ng jf qmflGtsf] ;kmntfdf jfx\o ;+;f/sf] ;xof]u
;dy{g slQsf] /x\of] eGg] s'/fn] klg dxTjk"0f{ e"ldsf v]n]sf] b]lvG5 .
af]Nz]lesx?sf] ;dfhjfbL qmflGtdf o'/f]ksf >dhLjL hgtfsf] Gofgf] ;xof]u / ;dy{g,
rLlgof“ tTsfnLg ;dfhjfbL d'n's, ;f]leot;+3 nufot ;+;f/el/sf hg;d'bfosf] ;dy{g
/x]sf] lyof] .. ef/tsf] :jtGqtf cfGbf]ngsf] ;Gbe{df s'/f ubf{ Psflt/ dxfTdf
ufGwLn] blIf0f clk|msfaf6 cfGbf]ngsf] z'?jft u/] eg] ;'efif rGb| af];x? c+u|]h
lj/f]wL ;}Go df]rf{ vf]Ng hd{gL / hfkfglt/ k'u] . g t ljutd}, g t jt{dfgdf
s'g} b]zdf hf/L x/]s hgd'lSt cfGbf]ngx? afx\o ;xof]u / ;dy{gsf] cefjdf ljhosf]
laGb'df k'Ug ;Dej 5, oBlk o;df k|d'v e"ldsf ;DalGwt b]zleq rNg] hgcfGbf]ngn]
v]n]sf] x'G5 . xfd|f] b]z klg o; ;fj{ef}d lgodsf] ckjfb x'g ;St}g .
jt{dfg
ljZj cd]l/sL ;fd|fHojfbn] /fhgLlts, cfly{s / ;}Go lx;fan] dfq xf]Og ;fdflhs / ;f“:s[lts
lx;fan] ;d]t g]t[Tj u/]sf] Ps w'|jLo ljZj xf] . cd]l/sL ;fd|fHojfb;“u
df]rf{ glnO{ cfh b'lgof“df g t /fli6«o d'lSt cfGbf]ngsf] ;kmntf ;Dej 5, g
hgjfbL jf ;dfhjfbL cfGbf]ngsf] . cd]l/sL ;fd|fHojfbnfO{ k/f:t gu/];Dd jf
p;nfO{ t6:y -Neutralize_ gkf/];Dd s'g} klg b]zsf] hgjfbL ;dfhjfbL jf /fli6«o
d'lStsf] cfGbf]ng ;kmntfdf k'Ug ;St}g . o;y{ s'g} klg b]zsf] cfGbf]ngsf] :j?k
tyf rl/q :jtM cGt/f{li6«o aGg k'Ub5 . xfd|f] d'n'sdf hf/L hgjfbL
cfGbf]ngsf] ;Gbe{df klg of] lgod nfu" x'G5 .
;fdfGotM kl5Nnf] cfwL ztfAbLb]lv / ljz]if u/L ljut ;ft jif{b]lv d'n'sdf hf/L hgjfbL cfGbf]ng cfh lg0ff{os r/0fdf k|j]z u/]sf] 5 . nfvf}+ nfv hgtfsf] ;xeflutf / xhf/f}+ xhf/ hgtfsf] s'af{gLsf afjh'b km]l/ klg d'n'sdf dWoo'uLg aa{/ ;fdGtjfb lg/+s'z ?kdf sfod} /xL cfPsf] 5 . cfh p;n] ax';+Vos g]kfnL hgtfsf] rfxgfnfO{ s'lNrg] / nTofpg] w[i6tf ul//x]sf] 5 . o;sf] Psdfq cy{ xf], cfh cd]l/sL ;fd|fHojfb g]kfnsf hgtflGqs / hgjfbL zlStx?sf] rfxgfnfO{ d"t{ ?k lbgsf nflu hgd'lSt cfGbf]ngsf] g]t[Tj ul//x]sf dfcf]jfbL ljb|f]xLx? ;Qf;Lg ePsf] k6Ss} b]Vg rfxGg . k'/fgf] ;Qf j}rfl/s, /fhg}lts / kmf}hL lx;fan] ;d]t dfcf]jfbLaf6 xfl/;s]sf] 5 . d[To'z}ofdf k'u]sf] ;fdGtjfb cd]l/sL ;fd|fHojfbL k};f, xltof/ / a'l4sf] clS;hgdf af“lr/x]sf] 5 . ;fd|fHojfbL ;xfotf?kL k|f0fjfo" gkfP ;fdGtjfb Ps ldg]6 klg l6Sg ;St}g . g]kfnL hgtfsf] hgd'lSt cfGbf]ngdf h;/L cd]l/sf k|d'v afws ag]/ t]l;{Psf] 5 o;af6 s] k|i6 x'G5 eg] cj d'n'ssf] cfGbf]ng /fli6«o 3]/f gf3]/ cGt/f{li6«o ;Ldfdf k|j]z u/]sf] 5 .
pk/f]St sf]0faf6 ljrf/ ubf{ g]kfnsf] hgtflGqs cfGbf]ngdf k|jf;sf] e"ldsf o; laGb'df cfp“bf emg} dxTjk"0f{ aGg k'u]sf] s'/f lglj{jfb 5 . ef/t ;fd|fHojfbsf] blIf0f PlzofnL s]Gb|sf ?kdf ljsl;t x'“b} u}/xg'sf sf/0fn] klg xfd|f] sfo{ef/ emg} a9\g uPsf] 5 . d'n'sdf rn]sf] cfGbf]ngnfO{ ljutdf cGt/f{li6«o df]rf{af6 w]/} sdL–sdhf]/L / ;d:ofx?sf afjh'b pNn]vgLo ;xof]u / ;dy{g /x“b} cfPsf] 5 . t/, ca h'g dfqfdf cfGbf]ngn] cGt/f{li6«o rl/q u|x0f ub{} uO/x]sf] 5, To;} cg'?k xfdLn] xfd|f] sfo{ef/nfO{ gof“ 9+un] kl/eflift gug{] xf] eg] / ;+u7g / ;+3if{sf] 9+u jf 9f“rfnfO{ gof“ tl/sfn] ;+ul7t gug{] xf] eg] cfGbf]ngsf] r'gf}tLnfO{ xfdL xn ug{ ;St}gf}+ .
k|jf;sf] e"ldsfnfO{ gof“ 9+un] kl/eflift ub{} oxf“sf] cfGbf]ngsf] cfjZostf / dxTjsf] dd{af]wnfO{ b]zleq / aflx/sf] l;+uf] cfGbf]ngsf] k+lQmdf k'¥ofP/ dfq xfdLn] ca cfpg] e"ldsf lgjf{x ug{ ;S5f}+ . oxf“sf] cfGbf]ngsf] dxTjnfO{ a'em\g], u|x0f ug{] ;Gbe{df ljutdf b]lvPsf] oflGqstfnfO{ g;RrfO{ xfdL cl3 a9\g ;St}gf}+ . hgjfbL cfGbf]ngsf] l;+uf] df]rf{sf] ;Gbe{df k|jf;sf] df]rf{ Pp6f ;xfos, k[i7efuLo, k|rf/fTds / Pp6f leGg :j?ksf] df]rf{ x'“bfx'“b} klg cfGbf]ngsf] cfGtl/s / afx\o, /fli6«o / cGt/f{li6«o df]rf{nfO{ ;dfg ?kdf a'em\g] oflGqs lrGtgsf sf/0f / ;[hgzLn lrGtgsf cefjsf sf/0f ljutdf sltko ;d:of gb]lvPsf xf]Ogg\ . To;nfO{ ;RoffP/ g]kfnsf] cfGbf]ngnfO{ Pp6f j[xQ/ 5xf/L k|bfg ug{] ;fd|fHojfb lj/f]wL Pp6f Jofks /fhgLlts df]rf{ lgdf{0fsf] lbzfdf nflu gk/];Dd casf] cfGbf]ngsf] sfo{ef/nfO{ xfdL kl/k"lt{ ug{ ;St}gf}+ . ca g]kfnL dfq xf]Og, ef/tLo hg;d'bfo, /fhgLlts bn / ;+3–;+:yfx? ;d]tnfO{ xfdLn] g]kfnsf] d'lSt cfGbf]ngsf] kIfdf nfda4 ug{] gLlt of]hgf / sfo{qmd agfpg' cTofjZos b]lvG5 . o;f] u/]/ dfq xfdLn] ;fd|fHojfb lj/f]wL ;zQm cfGbf]ng v8f u/]/ d'n'ssf] cfGbf]ngnfO{ lg0ff{os lbzf lbg ;lsG5 eGg] xfd|f] ljZjf; 5 .
ljut
c9fO{ bzssf] pknlAw / r'gf}tL jf ;d:ofnfO{ s]nfp“bf s] b]lvg cfPsf] 5 eg]
pknlAwsf pRr lxdlzv/x?sf afah"b ;d:of jf r'gf}tLsf] ;u/dfyf klg xfd|f] ;fd'
5 . h'g dfqfdf nufgL ePsf] 5 To; cg'kftdf pknlAw xfl;n x'g ;s]sf] 5}g ..
Ps bzs klxn];Ddsf] l:ylt x]bf{ xfdL;+u uGg ;lsg] xf]n6fOd/x? lyP . clxn]
Tof] ;+Vof ;os8fdf gfl3;s]sf] 5 . t/ klg xfdLn] slt hgzlSt xfd|f] kIfdf
Nofpg ;Sof}+ jf ;+u7gnfO{ slt Jofkstf / lj:tf/ lbg ;Sof}+ eGg] k|Zgdfly d+yg ubf{
t:jL/ ;Gtf]ifhgs b]vf kb{}g . Ps bzs klxn] h'g h'g 7fp“df xfdL lyof}+, ;+Vof
/ If]qdf lx;fan] nueu Tot} Tot} dfq xfdL ;Lldt 5f}+ . cem} ljrf/df cfwfl/t
alnof] Pstfsf] :t/nfO{ gfKbf xfdL klxn]sf] t'ngfdf emg} kl5 k/]sf] l:ylt b]vf
kb{5 . ;?jf a9'jfsf] j}1flgs gLltsf] cefjdf cfGbf]ngsf] Pp6f sfnv08df
cg'ejn] ;d[4 sfo{stf{x?df lg/fzf / knfogsf] efj b]lvPsf] 5 . k'/fgfnfO{ ;Ddfg
/ gof“nfO{ k|f]T;fxgsf] gLlt sf/u/ ?kdf sfof{Gjog x'g ;s]sf] 5}g .
efjgfdf xf]Og, gof“ lz/faf6 ljrf/df cfwfl/t dha't / gof“ Pstf sfod u/]/ dfq}
of] r'gf}tL xn ug{ ;lsG5 . z'4Ls/0f / ;'b[9Ls/0fsf] 7f]; of]hgf agfp“b}
cl3 a9]/ / cfGbf]ngsf] dflyNnf] k+lQmb]lv tNnf] k+lQm;Ddn] hggLlt
-massline_
nfO{ b[9tfk"j{s cjnDag u/]/ dfq xfdLn] ;+u7gnfO{ lj:tf/ lbg ;S5f}+ .
cfGbf]ngsf ljhftLo ljrf/ / To;sf afxsnfO{ kG5fp“b} cfGbf]ngnfO{ Pp6f gof“
dlGhndf k'¥ofpg ;S5f}+ .
ljrf/ / ljj]snfO{ eGbf klg efjgf / cfj]unfO{ k|wfg agfP/ sfd ug{] ;d:of klg xfd|f]aLr /x]sf] 5 . k|jf;sf] cfGbf]ngsf] l;+uf] k+lQmnfO{ j}rfl/s cfwf/df g;d]l6sg xfdLn] xfd|f nIox? k"/f ug{ ;St}gf}+ . ljutsf s]xL jif{df ;+3if{ k|d'v ag]sf sf/0fn] xfdLn] ;+u7gsf] 9f“rfnfO{ r':tb'?:t agfpg] lbzfdf Wofg k'/fpg ;s]gf}+ . c9fO{ bzssf] cfGbf]ngsf] cjlwdf klg Pp6f r':tb'?:t ;+u7gsf] 9f“rfut / ;+:yfut ljsf; x'g g;Sg' ;f“lRrs} lrGtfhgs /x]sf] 5 . of] xfdLdf ljBdfg cfly{s c:t Jo:ttf tyf k|sfzgnfO{ lg/Gt/tf lbg g;Sg' cflb dxTjk"0f{ ;d:ofx? o; bf}/fgdf k|s6 x'g] u/]sf 5g\ . s'g} Pp6f ljlw jf k4ltdf cfwfl/t /x]/ eGbf klg tby{ -adhoc_ ?kdf cl3 a9\g] ugf{n] klg o:tf ;d:of k}bf ePsf 5g\ . ljleGg df]rf{x?aLr tfnd]nsf] ;d:of Psflt/ /x]sf] 5 eg] csf{]lt/ sltko l:yltdf Pp6fn] csf{nfO{ ;xof]u eGbf klg lgif]w ug{] k|j[lQn] klg cfGbf]ngdf ;d:of k/]sf] cg'e"lt x'G5 . l;4fGt / gLltdf k|jf;df ljleGg hfltut, ln+uut jf k]zfut ;+u7g lgdf{0f ul/g' 7Ls x'“bf x'“b} klg oxf“sf] ljlzi6 kl/j]zdf ;a} hflt, hghflt, efiffut, wfld{s, If]qLo / ln+uLo ;+u7gx? h;/L b]zdf u7g ePsf 5g\ / ;fdfGotM Jojxf/df klg ;kmn b]lvG5g\ To;/L g} k|jf;df v8f ul/+bf slQsf] Jojxfl/s x'G5, sxL+ xfdL oflGqstfdf t km:t}gf}+ < eGg] af/]df klg oy]i6 dgg ul/g' k5{ . xfdL;“u ePsf] s"n zlStnfO{ k|jf;df sfo{/t ljleGg hftLo, ln+uLo, k]zfut ;+u7gx?df efua08f u/] eGbf a9L vf;} ljsf; ePsf] b]Vg ;lsGg .
ljleGg df]rf{ jf kmf“6df sfd ug{] aLrdf tfnd]n / ;dGjosf] cefj, ;+rf/ / ;Dks{sf] cefj, gLlt of]hgf dfq agfO lbP/ g]t[Tjn] cfkm\gf] st{Josf] Olt>L ePsf] 7fGg], of]hgf nfu" ug{ cfkm} gv6\g] jf cg'udgsf] kf6f]nfO{ a]jf:tf ug{], g]t[Tjdf l56f] l56f] km]/abn, ;'ljwfhgs df]rf{ jf kmf“6df hfg] cj;/jfbL k|j[lQ, b]zleq bdg x“'bf k|jf;df cfpg] clg k|jf;df sfd ug{ sl7g x'“bf b]zleq uP/ sfd u/]/ qmflGtsf/L ag]sf] b]vfpg] jf h'g ljefu, df]rf{ jf kmf“6df ef}lts ;fwg ;|f]tsf] cflwSo 5 Totf hfg vf]Hg], j}rfl/s k|]/0ff eGbf klg ef}lts pTk|]/0ffaf6 k"0f{sfnLg sfo{stf{ aGg vf]Hg] h:tf cj;/jfbL lrGtg lj?4 klg ;+3if{ ug{'kg{] cfjZostf b]lvg uPsf] 5 .
ljut
s]xL jif{sf k|jf;af6 ;+rflnt ;+3if{sf] sfo{qmdaf6 k|fKt dxTjk"0f{ cg'ejsf]
;f/ cToGt ;sf/fTds /x]sf] 5 . g]kfnsf] hgd'lSt cfGbf]ngnfO{ oxf“sf
qmflGtsf/L zlStx?sf cnfjf cGo ;+zf]wgjfbL kf6L{x? / ef/tLo /fli6«o sf+u|];
nufotsf ;+;bLo kf6L{x?n] ;d]t b]vfPsf] rf;f] / xflb{stfn] s] s'/f cf}+NofPsf] 5
eg] xfdL j:t'jfbL eP/ ;xL gLltx?sf] th{'df ug{ ;Sof}+ eg] lgZro g} of]
;Dk"0f{ tKsfnfO{ xfdLn] cfkm\gf] kIfdf uf]naGb ug{ ;S5f}+ . olt;Dd ls
cfk;df af]nrfn g} aGb u/]sf ljleGg kf6L{ / ;+3–;+:yfx? ;d]t xfd|f] cfGbf]ngsf]
;Gbe{df Pp6} d+rdf pkl:yt eO{ xfd|f] cfGbf]ngnfO{ ;dy{g ug{] u/]sf 5g\ .
s}of}+n] v'Nnf ?kdf d+raf6 t csf{vfn]n] cfkm\gf n]vx?sf] dfWodaf6 xfdLnfO{ ;dy{g
/ ;xof]u ug{] u/]sf 5g\ . csf{]lt/ ;Q/Lsf] bzsdf ef/tsf] qmflGtsf/L
cfGbf]ngsf] c;kmntfaf6 lg/fz xhf/f}+ qmflGtsf/Lx? ef/tdf 5g\ . ef/tLo
hgtf;“u :jo+ tTsfnLg zlStzfnL a]nfotL ;fd|fHojfb;“usf] ;+3if{sf] ;d[4 cg'ej
5 . To;}n] oxf“ cgGt ;Defjgfx? 5g\ , tL ;Defjgfx? kQf nufP/ ;xL gLlt,
sfo{qmd / of]hgfsf] cfwf/df cl3 a9\g ;Sg] xf] eg] k|jf;df w]/} ;Defjgfx? /x]sf]
b]lvG5 .
lx+hf]sf]
t'ngfdf cfh cfGbf]ngsf] p7fgsf] cfjZostf w]/} a9]/ uPsf] 5 . /f]Nkf /
sf7df8f}+dfq x]/]/ cj k'Ub}g, lbNnL / jflz+ug;Dd b[li6 k'Ug} kb{5 .
b]zleqsf] sfdsf] cfjZostf / dxTj hlt 5 Tolt g} cfjZostf / dxTj b]z aflx/sf]
sfdsf] klg ca x'g uPsf] 5 . To;}n] l;+uf] hgjfbL cfGbf]ngsf] k+lQmsf]
zlStnfO{ ;fd|fHojfb lj?4df s]lGb|t ug{' kg{] clxn]sf] cfjZostf xf] o;} cy{df
k|jf;sf] e"ldsf a9\g uPsf] tYonfO{ ;a}n] cfTd;ft ug{' k5{ .
;]tL–dxfsfnLdf
;/sf/L bdg, dfcf]jfbL k|lt/f]waf/]
k|zfGt
k'/fgf]
/fHo;Qfaf6 pk]lIft, pTkLl8t, klZrd g]kfn ;]tL–dxfsfnL ljb|f]xsf] Pp6f
dxTjk"0f{ ynf] klg xf] . eLdbQ kGtb]lv o1]Zj/, ljgo, ;'Gb/, ljzfn, ljb'/,
c?0f, k|lts, /f]zg nufot juL{o d'lQmsf dxfg\ of]4fx?sf] af6f] k5\ofpb} lxl8/x]sf
/ cfGbf]ngsf] 5f]6f] cjlwd} ;]tL–dxfsfnLnfO{ cfwf/ Onfsfdf abln;s]sf] o; 38Ldf
;'b[9 cfwf/ Onfsf lgdf{0f ub}{ efjL r'gf}tLsf] ;fdgf ug{ / ljhosf] nIo k"/f
ug{ kf6L{sf] of]hgf jdf]lhd PsLs[t hgk|lt/f]w cleofg If]qel/ ;+rfng eO{ zfgbf/
sfo{Gjog eO/x]sf] 5 . o;af6 klg ql;t k|lts[ofjfbL /fHo;Qf / To;sf] /Ifs
Zj]t cft+ssf/Lx? lgn{Hh bdgdf pq]sf 5g\ . cfkm\gf 3[l0ft sfo{ / hglj/f]wL
xs{tx? k|bz{g ul//x]sf 5g\ . To;sf] s8f k|lt/f]w ub}{ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_
cufl8 al9/xsf] 5 . o'4lj/fd e+u kl5sf ultljlw / 36gfx? o;k|sf/ 5g\ M
;/sf/L
bdgsf qm'/td\ gd"gfx? M
xTofsf08af/]
M
x“;'lnof xTofsf08M– ljut nfdf] ;do s}nfnL lhNnfsf] km"njf/Ldf Pp6f d]l8sndf sfd ug'{sf] ;fy} ;L=Pd=P= u/L x+;'lnofd} uO{ d]l8sn /fvL u|fdL0f u/La hgtfx?sf] ;]jf ug]{ c7f]6sf ;fy cfkm\g} ufp“ klnof cfO/x]sf] a]nf slyt ;'/Iff kmf}hsf] j]; SofDk x+;'lnofdf vl6P/ /x]sf] xTof/fx?sf] hTyfn] ahf/af6} lu/km\tf/ u/L SofDkdf lnP/ /ftel/ rsf]{ oftgf lbO{ ljxfg $ ah]lt/ SofDk glhs} uf]nL xfgL xTof] u¥of] . emf]nfdf s]xL yf]/} cf}ifwL lnPsf] of] dfcf]jfbL xf], cf}ifwL k'¥ofp“b}5 egL uf]nL xflgof], / nfz kmflnof] . sGr8, 5ftL, d'vdf xflgPsf] uf]nLn] d[ts rf}w/L o'jsnfO{ ;s]6 ad xfGg cfPsf] / k|ltsf/df dfl/Psf] egL k|rf/ u¥of] . lbp“;} ahf/d} 5f]k]/ nu]sf] b]Vg] hgtfx? ;f“em -csf]{ lbg_ /]l8of] ;'Gbf crDd dfg], ck/fw o;/L n'sfp“bf] /x]5 eGg] k|i6 eP . oxf“ t of] eof], b]zel/ klg ;]gf / k'ln;n] o:t} u5{ xf]nf elg cf–cfkm\gf] lgisif{ lgsfn] .. j8f] cfqmf]l;t ePsf 5g\– x“;'lnof kj]/f nufot s}nfnLsf hgtfx? .
s}nfnL rf}dfnf xTofsf08 M
rf}dfnfsf]
v'/v'/Lof ;8sdf lxl8/x]sf @ hgf ljBfyL :s"n uO/x]sf] a]nf a8L dflnsf ;z:q
u0f jgj]8faf6 vl6Psf k|x/L–;]gfsf] xTof/f] hTyfn] lgbf]{if ljBfyL{nfO{ /f]s]/
s]xL gaf]nL olt ;a]/} :s"nsf] lgx'“ kf/L dfcf]jfbLnfO{ va/ k'¥ofpg uO/x]sf]
5;\, ;fn] oxL xf] t]/f] :s"n eg]/ kf}g] ( ah] uf]nL xfgL b'O{ ljBfyL{sf]
xTof ul/of] .. ptf rnlrqdf yf? efiffsf] ;+:s[lt ;DaGwL lkmNd uf]lgofs nfudf
;xfos lx/f]sf] /f]n v]Ng] alb{of lgjf;L Ps rnlrq sdL{nfO{ klg uf]nL xfgL xTof
u/L Sofd/f;lxt ;fdfu|Lx? n'6]/ nUof] . lgxTyf b'O{ ljBfyL{ / Ps rnlrqsdL{sf]
p2]Zo -;kgf_ rsgfr'/ kfl/lbof] . o;/L df/]/ rf}dfnf Onfsfdf # 306f ;Ddsf]
eL8Gtdf # hgf dfcf]jfbL cft+ssf/L dfl/Psf] ;/f;/ em"6 k|rf/ u¥of] .
pgsf cfkmGtx?n] lj/f]w ubf{ dfl/lbg] wDsL lbof] . sf]xLnfO{ s'6lk6 u/L
3fOt] agfOPsf] 5 .
s}nfnL u0f]zk'/ xTofsf08 M
cf}ifwL
pkrf/sf] nflu s}nfnL k'Ug' ePsf bf];|f] j6flnog cGt/ut sfo{/t s= lj:tf/nfO{
;'Vv8af6 vl6Psf xTof/f]x?sf] hTyfn] kxndfgk'/ d]l8snd} uf]nL xfGg tD;]sf / kl5
8fS6/n] hgtf klg x'g ;S5 o;f] ug{ kfOb}g eg]kl5 x6]/ lk5f nfu]sf k'ln;, ;]gfsf]
6f]nLn] /fdzLv/ emfnf–^ u0f]zk'/ :s"ndf cfOk'Ubf PSsf;L 3]/fxfnL ;dft]/ :s"n
cfugdf NofO{ kf]n v'nfpg rsf]{ oftgf lbP t/ s= lj:tf/af6 s'g} s'/f r'x]g cGttM
ljrf/af6 k/fho ;]gf–k'ln;n] cf“vf lgsfn]/, v's'/Ln] sf6]/, lgwf/, 5ftL /
sGr6df uf]nL xfgL ljeT; 9+un] xTof u¥of] . v'n]cfd cfkm" dfcf]jfbLsf]
hg;]gfsf] kl/ro lbbf lbb} klg cGt/f{li6«o o'4 lgodnfO{ 3f]/ pn+3g ub}{ Pp6f
hgtfsf] cf“vfsf] gfgL, d'6'sf] 9's9'sL / Kof/f] n8fs" b:tfnfO{ xTof/fx?n]
df/]/} 5f8] . cfwf 306f le8Gt eGg] slyt ;'/Iff kmf}h gfds xTof/fx?sf] xs{t
o;/L u0f]zk'/ xTofsf08df k|li6of] .. k|ToIf b]Vg]x?n] s= lj:tf/ k|lt ;+j]bgf
k|s6 / xTof/fk|lt 3[0ff JolQm ul//x]sf 5g\ .
a}t8L k'rf}{8L xTofsf08 M
efb|
$ ut] cleofgd} vl6PsL s= hnhnfnfO{ ;b/d'sfd r}gk'/ / vKt8 /fli6«o lgs'~haf6
cfPsf ;o'Qm xTof/fx?sf] hTyfn] lgz:q Ps dlxnf sd/]8nfO{ dfn'd]nf / sf]6e}/jsf]
l;dfgfdf NofO{ -@ ls=ld= 6f9f;Dd nv]6]/_ ;fd"lxs anfTsf/ ug'{sf] ;fy} v's'/Ln]
rd rd sf6]/, ;+uLg /f]kL / uf]nL xfgL ljeT; xTof u/]sf] 5 . lgz:q dlxnfnfO{
To;/L xTof u/]/ cfkm\gf] ck/fw n'sfpg tLg 306f le8Gt x'“bf …Ps dfcf]jfbL
cft+ssf/Lsf] d[To'Ú egL em"6 k|rf/sf] cf]O/f] nufOof] .
s}nfnL rf];]sf+8f xTofsf08 M
g/;+xf/sf]
p2]Zo NofO{ sf]Nt8L k'u]sf] xTof/fsf] hTyf hgd'lQm ;]gfsf] ;xf;Ls cfqmd0faf6
s;}n] ;kmfo / s;}n] 3fOt]sf] kl/0fd ef]]uL kms]{sf a]nf 8f]6L 3/ ePsf] / :s"n
klg 8f]6Ld} k9fpg] -t/fO{df klg 3/ ePsf], 3/ uO{ kms{bf_ lzIfssf] xTof u/]sf]
lyof] – efb| @# ut] lbp“;f] ;dft]/ /ftL h+undf nu]/ . :jtGq lzIfs k]zdf
nfu]sf] lzIfssf] hLjg lnnf o;/L xTof/fx?n] ;dfKt ul/lbP .
s}nfnL ljh'lnof xTofsf08 M
g]kfnLx?n]
xif{ / pNnf;sf ;fy k/Dk/fut dgfp“b} cfPsf] bz}+sf] cj;/ ;fy} hgtfx?sf] rfxgf,
efjgf, / dfu cg';f/ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ n] klg ( lbgsf] nflu ul/Psf] o'4lj/fdsf]
cjlwdf g} c;f]h !( ut] s}nfnL lhNnfsf] v}nf8 uf=h=;= ljh'lnofdf kf6L{ sfdsf]
nflu k'Ug' ePsf ldlnl;of ;b:o cf/tL -lz/fgL rf}w/L_, sd/]8 ;fg'; -/fhf/fd rf}w/L_
nfO{ ;dft]/ v's'/Ln] sf6\b}, ;+uLgn] /f]Kb}, cGttM sGr8, lgwf/ / 5ftLdf uf]nL
xfgL ljeT; 9+un] xTof u¥of] . ehgL j]; SofDkaf6 vl6Psf zfxL cd]l/sg ;]gfsf]
xTof/f] hTyfn] o;/L oftgf lbP/ kf6L{sf] uf]klgotf v'nfpg vf]Hbf b[9 tL sd/]8x?n]
s'g} uf]klgotf gvf]n]kl5 cGttM ljrf/ z'Go Tof] hTyfn] dfg'{ l;jfo s]xL /x]g / df/]/}
5f]8\of] . bz}+sf] a]nf o;/L PSnf}6L bdg u/]/ -o'4lj/fdsf] a]nf_ ul/Psf]
xTofn] tL sfo/x? k|lt hgtfx?df 3[0ffsf] efj knfPsf] 5 / cfqmf]z k}bf ePsf] 5 .
s}nfnL kTy/u9 xTofsf08 M
c;f]h
@! ut] kf6L{ Pl/ofsf] s]lGb|t ;ldIffTds e]nfdf ;'/fsLsf] Ozf/fdf @%) eGbf a9Lsf]
;+Vofdf /x]sf] k'ln;–;]gfsf] xTof/f] hTyfn] ;'“u/vfn uf=h=;=sf] kTy/u9
ufp“df rf/}lt/af6 3]/fpm u/L cGwfw'Gw kmfo/ ub}{ ;f] :yfgdf k|j]z u/L kf6L{
Pl/of ;]qm]6/L s= s}nfz -eLdaxfb'/ s''“j/_, kf6L{ Pl/of ;b:o åo s= k|lj0ff,
s= u[id / hg ldlnlzof ;b:o k|ultsf] uf]nL xfgL xTof u/]sf] 5 . c? sd/]8x?n]
s8f k|lt/f]w ub}{ 3]/f tf]8\g ;kmn ePsf lyP . k|lt/f]wsf] qmddf 3fOt] oL sd/]8x?nfO{
sAhfdf NofO{ qmd};“u uf]nL xfgL xTof ul/Psf] lyof] . kms]8f ufp“df k;L
n'6kf6 ub}{ hgtfx?nfO{ ;d]t cft+lst kf/]sf] lyof] .. hgtfsf ;Dklt n'6]/
aGbf]j:tLsf ;fdfg sAhf ul/Psf], ljB'tLo w/fk, ;s]6 ad, b:tfj]h sAhfsf] xNnf ;d]t
lkm+hfPsf] lyof] .
s}nfnL
kxndfgk'/ xTofsf08 M– c;f]h @#
ut] kxndfgk'/sf] hjnk'/df kf6L{ sfdsf] bf}/fgdf jf6}df b'Zdgsf] sAhfdf k/L
hgldlnl;of u'/f“;sf] zxfbt ePsf] 5 . laxfg} ;'Vv8 ehgL, x+;'lnofaf6
ck|]zgdf uPsf] k'ln;–;]gfsf] ;+o'Qm hTyfn] sAhfdf NofO{ lgd{d oftgf lbPkl5
cw{d[ts cj:yfdf klg uf]nL xfgL ;+uLg /f]k]/ l5of–l5of kf/L pxf“ ljeT; xTof
u/]sf lyP . ufp“sf] aLr af6f]df ;fj{hlgs ?kd] ul/Psf] ;f] xTofsf08n]
hgtfx?nfO{ cft+lst xf]Og cfqmf]lzt agfof] . abnfsf] efj k}bf u/fof] .
df/]/ kmflnPsf] zjnfO{ :yfgLo kf6L{, hgtfx? ;a} ldnL clt ;Ddfgsf ;fy bfx;+:sf/
u/]sf lyP . k'ln;–;]gf slt qm'/ / xTof/f /x]5 eGg] s'/f k|i6 eof] –
km]/L kxndfgk'/sf] hjnk'/df .
s}nfnL s]uf+p xTofsf08 M
oyfy{ 36gfx?sf] ;+sngsf] nflu hgkIfLo klqsf hgfb]z ;fKtflxssf ;+jfbbftf s= ljgf]b ;hgf -lIflth_ x+;'lnofsf] ufp“ k'u]sf] a]nf l;len 8«];df cfPsf xTof/f hTyfx?n] ;dft]/ lgwf/, sGr8, 5fQLdf uf]nL xfgL xTof u/]sf lyP . c;f]h ^ ut] ul/Psf] ;f] ljeT; xTofsf08df Pl/of ;b:o s= k|b]zLsf] ;d]t zxfbt ePsf] 5 . :jtGq kqsf/nfO{ ;d]t dfg'{, snd b]lv 8/fpg', pm slt sfo/ 5, k|i6 x'G5 . xTof/fx?åf/f ul/Psf] o; 36gfsf] ;j{q lj/f]w, eT;{gf ePsf] 5 .
8f]6Lsf]
d'8'e/f :s"ndf / c5fdsf] ;f]8f;fdf lgbf]{if ljBfyL{x? / hgtfx?nfO{
lgd{dtfk"j{s xTof u/]/ cfkm\gf] juL{o rl/q k|i6 kf/]sf] 5 . of] sxfnL
nfUbf] xTofsf08sf] ;j{q eT;{gf ePsf] 5 .. o;af6 cfd hgtfx?df :jfefljs 9+un]
ljb|f]xdf pqg] l:ylt ag]sf] 5 . xTof/fx?sf] vf]hL tLa| ?kdf eO/x]sf] 5 .
ev{/} c;f]h @& ut] 8f]6L lhNnfsf] d'8e/f cfbz{ pRr df=lj=sf] cfËgdf eO/x]sf]
hge]nf tyf ;f+:s[lts sfo{qmddf lbp“;f] Ps ah] cfqmd0f u/L & hgf ljBfyL{sf]
xTof / bh{gf}+ 3fOt] agfof] eg] e]nfdf k'Ug' ePsf sfo{stf{ -# hgf cleofgsf / !
hgf ldlnlzof ;b:o_sf] jL/tfk"0f{ zxfbt ePsf] 5 . 36gfkl5 cfkm"n]
uNtL u/]sf] s'/f klg g:jLsfg]{ xTof/fx?;“u d[To' x'g] ljBfyL{sf cfkmGtx? /
pgLx?aLr em8k ePsf lyP . o; 36\gfn] 8f]6LnfO{ ;+3if{sf] -qmflGtsf]_ gof“
df]8df k'¥ofOlbPsf] 5 .
sGrgk'/ b}hL g;{/L xTofsf08 M
cfkm\gf]
sfo{If]qdf /fhgLlt tyf ;f+u7lgs sfddf nflu/xg' ePsf Pl/of ;b:o s= ?kf, kf6L{ ;b:o÷clvn
-qmf=_ lhNnf ;lrj s= clj/n, kf6L{ ;b:o åo hoaxfb'/ rGb -;+uLg_ / s= uugnfO{ ;b/d'sfd
dx]Gb|gu/af6 :yfgLo ;'/fsLsf] Ozf/fdf uPsf] k'ln;–;]gfsf] xTof/f] hTyfn] rf/}lt/af6
;]N6/ lnO{ a;]sf] 3/ 3]/fpm u/L lgz:q sfo{stf{nfO{ kqmfpm u/L glhs}sf] g;{/Ldf
lnP/ cf“vfdf k§L af“w]/ nx/} pEofO{ c;f]h !! ut] uf]nL xfgL xTof u/]sf 5g\ .
slyt d"7e]8sf] gfp“df dfG5] dfg]{ u'?dGq af]s]sf tL /fIf;x?sf] s[ofsnfk
;f/f hgtfn] :ki6 a'em]sf 5g\, To; 36\gfaf6 hgtfx?df abnfsf] efjn] cfqmf]lzt kf/]sf]
5 .
aemfË jfGgLrf}/ M
if8\oGqsf/L
l;=l8=cf]=, xTof/f zfxL cd]l/sg ;]gf, l8=P;=kL= x?sf] ;+o'Qm ;f+7uf+7af6 !) hgf
sd/]8x?sf] lu/km\tf/L / j]kQf, :yfgLo ;'/fsLsf] Ozf/fdf lu/km\tf/ kg'{ ePsf
p4jaxfb'/ l;+x nufot % hgf lu/km\tf/ / j]kQf clg s= hnhnfsf] kfzljs xTofn] pGdQ
xTof/fx?n] s+8]n uf=h=;= sf] jfGgLrf}/ Ps k;ndf Psf ljxfg} 3]/fpm u/L PsfPs
uf]nL aiff{O ;]S;g sdf08/ s= ;+;f/, ;]S;g ;xsdf08/ s= k|sfz / ;b:o sd/]8 ls/0fsf]
efb| #! ut] xTof u¥of] . cfkm\gf Kof/f hgd'lQm ;]gfsf] zxfbtk|lt kL8fsf]
cg'e"lt t hgtfdf eof] g} t/ Tof] eGbf ;of}+ u'0ff cfqmf]z / abnfsf] efj
k}bf eof] .
aemfË ;'j8f] gf}/f xTofsf08 M
c;f]h
# ut] bdgdf uPsf] sdf08f] 6Ld -k'ln;–;]gfsf]_ nfO{ /ftL PDa';df kf/L jfGgLrf}/sf]
jbnf lnPsf lyP . hf] 36\gfdf @ hgf xTof/fx?sf] 7x/} d[To' / c? # hgf uDeL/
3fOt] -d[To'sf] d'vdf k'u]sf_ agfO{ lbPsf lyP . d"v{ ljj]sz"Go ;]gf–k'ln;sf]
hTyf ljxfg kv cfO{ ufp“n]x?nfO{ lk6\b} pkb|f] dRrfof] / 36gf:yndf k'u]/ k;n
u/L a;]sf 8Aanaxfb'/ l;+x, lbnaxfb'/ l;+x / Ps hgf ljBfyL{sf] xTof ;d]t u/]sf]
lyof] . o; 36gfn] p xTof/f, ljj]sz'Go, hgtfsf] b'Zdg xf] eGg] s'/f :ki6
x'G5 .
afh'/f lkn'rf}/ xTofsf08 M
dfcf]jfbLsf] e]ifdf uO{ Ps} rf]6L @# hgf ls;fgx?sf] xTof u/]sf] huGgfy uf=h=;= b}of If]q km]l/ /utn] /+lug k'u]sf] 5 . sf]N6Laf6 uPsf] xTof/f]sf] hTyfn] ;]N6/d} a;]sf sd/]8x?nfO{ 3]/f xfnL cfqmd0f u/]kl5 k|lt/f]w ub}{ s}of}+n] 3]/f tf]8\g ;kmn eP eg] Pshgf sd/]8nfO{ lu/km\tf/ u/L lnP/ k'ndf nuL uf]nL xfGg nfUbf b'Zdgs} xltof/ vf];L Pshgf k|x/L xjNbf/nfO{ 3fOt] agfOlbPsf] / c?n] uf]nL xfgL xTof u/]sf .. o;/L efb| !( ut] z'qmaf/ Pshgf ;xfl;s sd/]8sf] ;xfbt x'g k'Uof] .
j}t8Lsf]
dxfb]j:yfg, s}nfnLsf] bf]bf]wf/f, sGrgk'/ / 88]Nw'/fsf] hf]ua'9fdf klg slyt
d'7e]8sf] gfp“df xTof u/]sf] 5 .
c5fd nf]8]3f6 xTofsf08 M
d+un;]g
-;b/d'sfd_ af6 cfPsf] ;of}+sf] ;+Vofdf /x]sf] k'ln; ;]gfsf] 6f]nLn] nf]8]3f6 k'u]/
lbp“;f]el/ v]tdf sfd u/L ;f“em 3/ lkmtf{ x'“bf k'ng]/ a;]sf ;]gfx?n] Ps}
3/sf $ hgf -6]s/fh ef6, cfdf, >LdtL / 5f]/f_ / @ hgf c? ufp“sf ls;fgnfO{
uf]nL xfgL xTof u¥of] . of] ljeT; xTofsf08n] pgLx? cft+ssf/L xTof/f eGg]
s'/fsf] :ki6 kl/ro lbG5 .
lu/km\tf/÷oftgf÷a]kQf
/ n'6kf6af/] M
aemfË
M– >fj0f @# ut] !) hgf -x+;/fh
v8\sf, lszf]/ s'“j/, lszf]/ dNn, s[i0f lji6, cNsLgf ad, ljlgtf, ljdnf ad, kf}/v]
lj=s= / b'O{ hgf c? u/L _ ljBfyL{, dlxnf, ls;fgx?nfO{ if8\oGqd"ns 9+un] lu/km\tf/
u/L x]dGtjf8f ;}lgs SofDkdf lnP/ rsf]{ oftgf lbO{ xfn;Dd l:ylt ;fj{hlgs u/]sf]
5}g . ;L=8L=cf]= nfO{ kmf]g u/L dfu kq k]z ug{ cfO/x]sf] hfgsf/L lb+bf cfpg';,
:jfutd\ egL af]nfO{ ;b/d'sfd k'u]kl5 ;]gf nufO{ lu/km\tf/ u/L a]kQf kf/]sf] 5 .
To:t} u/L @% ut] p4j axfb'/ l;+x, ;Gb]z, ;+3if{, nf]s]Gb|, kf/;nfO{
rf}3fgkf6faf6 lu/km\tf/ u/L ;}lgs SofDkdf NofO{ cdfgjLo 9+un] oftgf lbO/x]sf] 5 .
;]tL–dxfsfnLsf ;a} lhNnfx?df ;]gf–k'ln;n] SofDk jl/kl/ anfTsf/ n'6kf6 dRrfO{
hgtfx?nfO{ b'Mv lbO/x]sf] 5 . lu/km\tf/ / j]kQf lta|t/ a9fO/x]sf] 5 .
b:s]nfaf6 !& hgf, s}nfnLaf6 bh{gf}+ ;+Vofdf / sGrgk'/af6 cfsfz nufot bh{gf}
;+Vofdf lu/km\tf/ u/L xfn;Dd a]kQf kf/]sf] 5 .
c5fd
M – h'k'af6 !! hgf dlxnf
ljBfyL{x?nfO{ cleofgs} qmddf lu/km\tf/ u/L ;b/d'sfd d+un;]g k'¥ofO{ ;}lgs
SofDkdf nu]/ lgd{d oftgf lbg'sf] ;fy} & hgf dlxnf ljBfyL{nfO{ ;fd"lxs
anfTsf/ u/L a]xf]; cj:yfdf k'¥ofPsf] / oftgf / anTsf/sf] kL8fn] lx8\8'n ug]{
g;Sg] l:yltdf k'¥ofPsf] 5 .
dfcf]jfbLåf/f
k|lt/f]w / cfqmd0fx? af/] M–
jftf{sf] cf}lrTo ;dfKt ePkl5 sf7df08f}+ /fhwfgL leq} xTof/fsf] gfOs] ls/0faxfb'/
j:g]t -s0f]{n_ nufot hgtfsf HofgL ck/fwLx?n] uf]nLsf] :jfb km]l/ cfkm}n] klg
rfVg'k¥of] . k"j{, dWo / klZrd ;a} If]qdf 7"n} bgs vfg' k¥of] .
pRr pk/fwLx? 5gf}6 eO{ hgtfk|lt u/]sf] ck/fwsf] kl/0ffd ef]Ug' k¥of] .
PDa';÷dfOg, /]8, sdf08f], h:tf cfZro{hgs cfqmd0fåf/f zfxL cd]l/sg ;]gf, To;sf
n7}t u'08fx?n] lg/Gt/ cfqmd0f ef]lu/x+bf xf];xjf; p8]sf] 5 . ljb]zL u'?sf]
d'6' w8\lsPsf] 5, / eLif0f k|lt/f]w / cfqmd0fsf] 36gfx? al9/x]sf 5g\ .
;kmfof
M– c5fdM ljGWofjfl;gL
d]nn]s le8Gt, ;fkm]ju/ pQ/L e]u jfh'/f;+u hf]l8Psf] ljGWofjfl;gL d]nn]sdf efb|
@! ut] cfOtjf/ slyt ;'/Iffkmf}hsf] !$$ hgf xTof/f] hTyf;+u lj|u]8 cGtu{tsf] Pp6f
sDkgLsf] Pp6f Knf6'g Psf ljxfg} 3]/fpdf k¥of] / rf/}lt/af6 k|Tofqmd0f z'? eof] .
d]nn]s /0fe"lddf kl/0ft eof] . ;fxf;L / ljj]sL ;fy} nfdf] n8fO{sf
cg'ej ;+ufnL ;s]sf] hgd'lQm ;]gfn] lgw{Ss ;fy k|Toffqmd0f u/L Ps ;}lgs hjfg /fh]Gb|
rf}w/L / ;z:q k|x/Lsf k"0f{axfb'/ af]x/fnfO{ 7x/} kf¥of] / s]xL d[To'sf]
d'vdf k'u]/ 56\k6fpg yfn] . yk bh{gf}+ 3fOt] eP, efufefu / ?jfjf;L ub}{
xTof/f]sf] hTyf kfvf nfUof] . s'g} klg Iflt ljgf hgd'lQm ;]gf 3]/f tf]8]/
;'/lIft :yfg tkm{ nfUof] . 306f}+kl5 cfPsf] x]lnsK6/ klg pqg g;sL xjfO{
kmfo/ ub}{ g]kfnu+h tkm{ efUof] . hgd'lQm ;]gfn] u/]sf] k|Tofqmd0fsf] ;xfl;s
pbfx/0f xf]– d]nn]s le8Gt .
j];
SofDk ;'Vv8df slyt ;}lgs hjfgsf] ;kmfof M–
s}nfnL lhNnfs} ;aeGbf xTofdf ;+nUg k|x/L–;]gfsf] j]; SofDk ;'Vv8df sfo{/t ;}lgs
hjfgnfO{ c;f]h @! ut] cfOtaf/ j]; SofDksf] 9f]sflg/} ;fxl;s hgd'lQm ;]gfsf
of]4fx?n] uf]nL xfgL l;kfxL ;f]daxfb'/ tdfËsf] ;kmfof u/L lbP . xTofdf
k|ToIf ;+nUg ;f]d tfdfËsf] ;kmfofn] hgtfx? v'zL ePsf 5g\ .
/fhfk'/
j]z SofDk ;z:q k|x/L ;xfos xjNbf/sf] ;kmfof M–
s}nfnLdf bdgsf] nflu cfO{ ljleGg 7f“pdf n'6kf6, anfTsf/ xTof u/L kms{b} u/]sf]
;z:q k|x/L r9]sf] uf8Ld} cfqmd0f u/L s}nfnLsf] blIf0f k"jL{ g/fo0fk'/–*
zlQafh/d} xTof/fsf] 5gf}6 u/L z=k|=;=x= s[i0f axfb'/ jf]u6Lsf] efb| @! ut] ;kmfof
ul/Psf] 5 .
j}t8L
uf]7fnfkfgLdf k|=;=lg=sf] ;kmfof M–
slyt ;+s6sfnleq j}t8Ldf hgtfx?sf], sfo{stf{x?sf] xTofdf ;+nUg k|=;=lg= dx]Gb|
l;+x /fjnnfO{ efb| !& ut] a'wjf/ uf]nL xfgL ;kmfof ul/Psf] 5 .. xTof/fsf]
;kmfofn] hgtfx?df dfcf]jfbL k|lt v'zLsf] efj k|s6 ePsf] 5 .
sGrgk'/
u'nl/ofsf] O=k|=sf=k|=;=lg= dfly cfqmd0f M–
sGrgk'/df jftf{sf] nflu o'4lj/fd ePsf] @) lbgkl5 kmfNu'g % ut] hgd'lQm ;]gfnfO{
3]/f xfnL xltof/ sAhf ug]{ / ;+s6sfnleq w]/}sf] xTof ug{df k|ToIf ;+nUg k|=;=lg=
u0f]z yfkfnfO{ SofDkleq} efb| !* ut] ;fxl;s hgd'lQm ;]gfsf] ;fgf] 6's8Ln] uf]nL
xfgL 3fOt] agfOPsf], o;/L xTof/fx?nfO{ hxf“ uP klg g5f]8\g] b[9tf k|s6 ub}{
pbfx/0f k|:t't ul/Psf] 5 .
SofDk;
/f]8df k|=;=lg= jL/axfb'/ ;fsL{sf] ;kmfof M–
k|x/Lsf] ljNnf nufO{ ufp“df k|j]z ug]{, n'6kf6 dRrfpg], s=lbnLk nufot y'k|}sf]
xTofdf ;+nUg, w'h{Ggfdf 3/df y'g]/ ^ hgf sd/]8x?sf] xTofdf ;+nUg /x]sf] xTof/fsf]
lni6df ;d]t kl/;s]sf], k|=;=lg= kb xTofsf08x?af6} k|fKt u/]sf] -hgtfnfO{,
dfcf]jfbL sfo{stf{nfO{ df/]/_ ;f] k|=;=lg= jL/ a= ;fsL{nfO{ ;b/d'sfdleq} rdTsf/L
9+un] uf]nL xfgL ;kmfof ul/Psf] 5 . b'Zdgx? ;b/d'sfdleq] c;'/lIft 7fgL
eolet ePsf 5g\ .
c5fd
afAnf le8Gt M– c5fdsf] Ps 5'§}
eL8Gt afAnfdf hgd'lQm ;]gf / k|lts[ofjfbL ef8fsf l;kfxL æzfxL cd]l/sg ;]gfÆ
aLr ePsf] le8Gtdf ljgf Iflt hgd'lQm ;]gfn] km]l/ csf]{ dxTjk"0f{ ;kmntf
xfl;n u/]sf] 5 .. dfcf]jfbL k|efljt If]qdf k|j]z u/]sf] / xTof n'6kf6sf]
of]hgf lnO{ cufl8 a9]sf] a]nf efb| @@ ut] jfAnfdf 7"n} bgs vfO{ cfkm\gf b'O{
slyt ;}lgs hjfg u'dfPsf] 5 eg] bh{gf}+ 3fOt] ePsf] 5 . AnlsË u|'k
g]kfnu+haf6 ;Lw} cf]/fn]kl5 ;f] le8Gt ePsf] xf] . zfxL cd]l/sg ;]gfx?
k|ToIf df]rf{j4 n8fO{df w'nf] rf6L kmls{Psf 5g\ .
bfr'{nfdf
;kmn PDa'; M– ljleGg 7fp“df
xTof n'6kf6 ub}{ lx8]sf zfxL cd]l/sg ;]gf / k|x/Lsf] ;+o'Qm 6f]nL PDa';df k/L
k|=;=lg= ;lxt $ k|x/Lsf] ;kmfof ePsf] 5 .
hf]uj'9fsf]
;kmn PDa'; M– efb| !@ ut] ljxfg
*M$% ah] hf]ua9f ! :yfnL rf}+8Ldf bdgdf uPsf] ;]gfsf] hTyfdfly nlIft u/L
ljikmf]6 u/fPsf] dfOgaf6 # hgf ;]gfsf] d[To' / & hgf eGbf a9L 3fOt] ePsf 5g\ ..
s]xL lbgcl3 of] xTof/f] hTyfn] b'O{ hgfsf] xTof u/]sf] lyof], To;}sf] abnf :j?k
of] PDa'; ePsf] eGg] c8\sn ;a}df 5 .
8f]6L
306]Zj/ df]6f/ PDa'; M– @* ut]
;f“em % ah] c;f]h @)^), hgbdgdf vl6Psf] g/;+xf/sf/L of]hgfsf odb"tx?
uf8Ldf r9]/ aGb's t];f{p“b} hyfefjL kmfo/ ub}{ cft+lst kfb}{ 306]Zj/ k'u]sf]
a]nf wgu9L hf]8\g] /f]8d} hgd'lQm ;]gfsf] ;]n]S6]8 n8fs' 6Ldn] /s]6 nGr/ k|xf/
u/L uf8L /f]8d'lg kN6fO{ lbP, To;kl5 ePsf] eL8Gtdf ar] v'r]sf klg ;a} w'nf]
kL7f] eP . @^ hgf r9]sf] ;f] uf8L PDa';df kbf{ @) hgfsf] d[To' / ^ hgf eL/df
xfd kmfn]sf lyP . nf]8]3f6, 8f]6L d'8e/f, c5fd ;f]8f;fsf abnf Ps}rf]6L
3G6]Zj/df x'g k'Uof] . ;f] 36gfaf6 hgd'lQm ;]gfn] ! yfg Pn=Pd=hL=, ;f]sf]
DofUhLg–% yfg, uf]nL #)) /fp08, P;=Pn=cf/–!) yfg, DofUhLg @! j6f, P;=Pd=hL=–#
yfg, DofUhLg !! j6f, Pd #^ lu|g]6 @) j6f, Xof08 ;]6–@ yfg sAhf u/L b'ZdgnfO{
7"nf] bgs lbO{ pRr ;kmntfsf] sLlt{dfg sfod u/]sf 5g\ .
s]/fjf/L
PDa'; M– 8f]6L 5ltjg uf=h=;=sf]
s]/fjf/Ldf c;f]h !! ut] dfOgLËdf kfl/ hgd'lQm ;]gfn] xTof/f zfxL ;]gfsf]
hTyfnfO{ w"nf]lk7f] kf/LbLPsf 5g\ . !% hgfsf] d[To' / !) eGbf a9L dg]{
g af“Rg] u/L 3fOt] ePsf, b'O{j6f uf8L Wj:t ePsf] 5 . o:t} u/L 8f]6Ls}
3G6]Zj/ uf=h=; sf] uf]ugkfgLdf bdgdf vl6Psf] xTof/f] hTyfnfO{ km]l/ PDa';d} kf/L
c;f]h–& ut] % hgfsf] d[To' / !) hgf uDeL/ 3fOt] kfl/lbPsf 5g\ .. oL ;kmn
/ vt/gfs PDa';x?n] b'ZdgnfO{ eolet kf/]sf] 5 . hgtfx?df 7"nf] pT;fx,
ljZjf;, e/f];f, hufpg'sf] ;fy} ;+nUgtfn] ;d]t gof“ lzIff lbPsf] / x/]; vfg]
efUg] 7"nf] r'gf}tL lbPsf] 5 . le8Gts} qmddf 8f]6L uf]ugkfgLdf s=
cl:dtf, ;]S;g sdf08/sf] zxfbt ePsf] 5 .
sflnsf]6
lhd\h]8L PDa'; M– efb| @! ut]
abfnsf]6 uf=h=;=sf] lhd\h]8L k'u]sf] zfxL cd]l/sg ;]gfsf] !$$ hgfsf] hTyfdfly
hgd'lQm ;]gfsf] ;fgf] 6's8Ln] rdTsf/L PS;g u/L @ hgf ;]gfnfO{ 7x/} kf/]sf lyP .
$ hgf 3fOt]nfO{ d[To'sf] clGtd d'vdf k'¥ofO{ lbPsf lyP . To;kl5 ;]gfx? efu]/
kmfo/ ub}{ j8f] lkmNdL :6fond} -cft+lst ag]sf ;]gfx?_ ;b/d'sfd dfGdf k'u]sf lyP .
otf ;kmfof ePsf b'O{ ;}lgsaf6 s]xL dxTjk"0f{ sfukq -:6«]Sr/_, 8«]; ;d]t
sAhf ul/Psf] 5 .
dfcf]jfbLåf/f
;'/fsLsf] ;kmfofM– 8f]6L
lhNnfsf] lwsf{df08f} sf“8fdf sfo{qmd :ynleq lk:tf]n lnO{ k|j]z u/]sf] ;'Vv8
j]; SofDkdf /xL ljleGg xTofsf08df ;+nUg -p;}sf] :jLsf/f]lQm cg';f/ 8L=;L=Pd= s=
/d]zsf] xTof, eu/}of s}nfnL, g/fo0f ;lxt $ hgfsf] xTof kxndfgk'/ ;L=;L=Pd= s=
pQdsf] lu/km\tf/L /fdlzv/ emfnf kmf/fd, ;fb]kfgL bLkgu/sf] xTofsf08df k|ToIf
cfkm" /x]sf]_ / clxn] klg sfo{qmdd} k|j]z u/L sfo{qmdsf] k|d'v cltltnfO{
xTof ug]{ of]hgf /x]sf] :jLsf/]kl5 æPs/fh ljgf8LÆ nfO{ ;kmfof ul/lbPsf 5g\ .
p;af6 dxTjk"0f{ sfuhkqx?, s'/fx? v'Ng'sf] ;fy} lk:tf]n -dfph/_ sAhf ePsf] 5 .
l;len 8«];df, sdf08f]df / /flt–/flt k'ln;–;]gf rnfodfg x'g] s'/f atfPsf]
klg 5 .
cfwf
;+;f/
;]tL
dxfsfnLdf dlxnf dflysf] pTkL8g / ljb|f]x
uf}/Lsnf
lj=s=
ægf/Ldfq
s]jn k'?ifsf klTg xf]Ogg\ /fhgLlts sfo{stf{ klg x'g\Æ
s=
n]lgg
P]ltxfl;s
k[i7e"ld
g]kfnsf]
;aeGbf klZrdL lsNnfdf cjl:yt ;]tLdxfsfnL ef}uf]lns ?kn] k"j{df s0ff{nL,
klZrd / blIf0fdf ef/t / pQ/df rLgn] 3]l/Psf] of] If]q lxdfn kxf8 / t/fO{ tLgj6f
xfjfkfgL oxf“ kfOG5 . s}nfnL,s~rgk'/, 8f]6L, 88]Nw'/f, aemfË, bfr'{nf,
a}t8L, c5fd / afh'/f lhNnf o; If]qdf kb{5g\ . jt{dfg @!;f}+ ztfAbLsf]
ljsl;t cj:yfdf oxf“sf] w/ftnLo oyfy{ / dlxnf ju{sf] l:yltaf/] oxf“ ;+lIfKt
rrf{ ug{ vf]lhPsf] 5 . hxf“;Dd dlxnfsf] ;Gbe{df eGg'kbf{ h'g;'s} b]zsf]
klg ;du| hgtfsf] l:yltn] g} ;DalGwt b]zsf] dlxnfsf] d'lQmsf] Uof/]06L ug{] ub{5 .
t;y{ of] If]q klg Tof] eGbf k[ys /xg ;Sb}g .
jt{dfgnfO{ bzf{pg k"j{ ljutnfO{ sf]6\ofpg' pko'Qm xf]nf . hf]
jt{dfgsf] pkh xf] .. o;IF]qsf] ljutlt/ kms{bf ;dfh ljsf; qmd;“u o; If]qn]
klg ljleGg r/0fx? kf/ub}{ cfPsf] 5 . tLdWo] d'Vou/L tLgj6f r/0fx? oxf“
pNn]vgLo 5g\ . klxnf] afO{;] ,rf}lj;] /fHob]lv g]kfn PsLs/0f;Dd, bf];|f]
@))& ;fnb]lv )%@ ;fn;Dd t];|f] @)%@ b]lv xfn;Dd sl/a Ps xhf/ aif{ :jtGq ?kn]
;Grflnt 8f]6L /fHo k"j{df u08sL klZrddf s'dfp u9jfn;Dd km}lnPsf] lyof] .
k[YjLgf/fo0f zfxsf] slyt g]kfn PsLs/0ftfsf axfb'/ zfx / ;'o{ljqmd zfxsf]
g]t[Tjdf 8f]6L /fHodfly xdnf ul/of] . cfkm\gf] :jtGq /fHodflysf] x:tIf]ksf
lj?4 hgtfsf] leif0f k|lt/f]wsf sf/0f nfdf] ;do;Dd 8f]6L /fHo sAhf ug{ sl7g k/]sf]
lyof] . cGttM !*(! df o; /fHodfly ul/Psf] s]lGb|s[t xdnfkl5 8f]6L /fHo
s]Gb|Lo ;Qfdf ufleg k'Uof] .. Psflt/ b]zleq k[YjLgf/fo0f zfxsf] g]kfn PsLs/0f
cleofg / csf{lt/ ef/taf6 c+u|]hn] klg g]kfndfly cltqmd0f ul//x]sf] lyof] .
c+u|]hsf] ;fd|fHojfbL cltqmd0fsf lj?4 jL/ /fi6«k|]dL :jfeLdfgL aneb| s'“j/,
cd/l;+x yfkfsf] g]t[Tjdf ePsf] ;zQm k|lt/f]w dWo] gfnfkfgL lsNnfdf ;ft lbg;Dd
kfgLsf] Ps 3'6\sf glkP/ afnaRrf lk7\o"df afs]/ cfO{dfO{b]lv s]6fs]6Lsf] lj/tfk"0f{
n8fO{n] c+u|]hn] klg xf/ :jLsf/ ug{ k'¥of] . ;f]xL ;dob]lv g]kfnLnfO{ jL/
uf]vf{nL eg]/ ljZjdf lrlgg] ul/G5 . t/ la8Djgfsf] ljifo b]zleqsf zfifsx?sf]
cfTd;dk{0fjfbL rl/qsf sf/0f !(!^ df c+u|]h g]kfnaLr ;'uf}nL ;lGw ul/of] . ;lGwkZrft
g]kfnsf] s}og e"–efu u'Dg'sf ;fy} klZrdsf] s'dfp / u9jfnsf e"–efux?
c+u|]hnfO{ ;'lDkof] . klZrddf dxfsfnL;Dd g]kfnsf] l;dfÍg ul/of] . ;f]xL
;dob]lv ;]tL dxfsfnL Psflt/ s]lGb|o ;Qfsf] pTkL8g / csf]{lt/ lj:tf/jfbL
cltqmd0fsf] bf]xf]/f] zf]if0fsf] lzsf/ eO/x]sf] 5 . rf}tkmL{ ?kdf s]lGb|t ;Qfsf]
;f}ltgL Jojxf/sf sf/0f l;dfgfkf/Laf6 lj:tf/jfbL v'gL gª\u|f lt/Gt/ uf8L/x]sf
5g\ . t;y{ oxf“sf] (% k|ltzt pTkLl8t hgtfsf] hghLjg lbgfg'lbg ljs/fn aGb}
uPsf] 5 . uf“;, af; ,skf;, :jf:Yo / lzIff h:tf cfwf/e"t ;d:ofaf6
hgtfx? 56\k6fO/x]sf 5g\ . /fhgLlts ?kdf eGg'kbf{ k~rfotsfnb]lv xfn;Dd o;
If]qaf6 lg/Gt/ ?kdf dflyNnf] k|wfgdGqLsf] l;6 t cf]u6]sf] xf]Og . t/
oxf“sf] hgtfsf] lgldQ s]Gb|df ePsf] ;Qf kl/jt{g / cfkm\gf] k|ltlglwåf/f ul/Psf
d'lQmsf cf;fx? cGtt M æcfsf;sf] kmn cf“vf t/L d/Æ afx]s c? x'g ;s]g .
hgtfdfq g]tfx?sf] l;9L r9\g] e¥ofª / ef]6 a}+sdf g} ;Lldt /xg k'u] .
cfly{s cj:yf eGg'kbf{ d'lZsnn] ^ dlxgf vfg k'Ub5 . clwsf+z ef]sef]s} dg]{
u/]sf 5g\ .. hgtf h+unsf kfu/ / lu7f vfP/ hLjg wfGg] ub{5g\ . pQm
ljkGgtfs} sf/0f /f]huf/sf nflu &% k|ltzt hgtfx? ljb]lzg afWo 5g\ . To:t}
:jf:Yosf] lx;fan] cf}ifwLljgf /f]un] t8\kL–t8\kL dg'{ kl//x]sf] 5 .
lzIffsf] xsdf ;Lldt wgL ju{afx]s hgtfx? lzIffsf] pHofnf] 3fdaf6 al~rt 5g\ .
c? ;f]+rgLo ljifo t oxf“g]/ s}nfnL / s~rgk'/ h:tf ljsl;t elgPsf t/fO{sf
lhNnfdf bf; ;dfhdf cfwfl/t sd}of k|yfaf6 cfbLjf;L yf?x? lylr/x]sf 5g\ .
dflysf] l:yltsf sf/0f oxf“sf] hgtfn] g]kfnL xf}+ eGg] cg'e"lt ug{
clxn];Dd kfPsf 5}gg\ . clg eGg] ub{5g\ xfdL ef/tdf ePsf] eP ;'lv x'GYof}+
ls < ;]tL dxfsfnLsf] dfly pNn]lvt
cj:yfn] g} cfwf lx:;f cf]u6]sf] dlxnf ju{sf] l:yltnfO{ ;xh cg'dfg ug{ ;lsG5 ..
;fdGtL lxGb'lkt[;Qfsf sf/0f oxf“sf dlxnfx? s= dfcf]n] eg] em}+ lrlgof“ hgtfx?
cS;/ tLgj6f pTkL8gdf 5g\ – cfly{s ;Qf, /fhgLlts ;Qf / wfld{s ;Qf / rLlgof“
dlxnf yk ln+uLo pTkL8g u/L $ j6f df]6f 8f]/Ln] af+lwPsf 5g\ eg] pb[t plQm
oxf“sf] ;Gbe{df x'jx' ;To k|dfl0ft x'g k'Ub5 . dlxnfx? /fhg}lts, cfly{s,
wfld{s tyf ;fdflhs ;+:s[lt / yk ln+uLo pTkL8gn] gf/sLo cj:yfdf af“lr/x]sf 5g\ .
/fhg}lts l:ylt
/fhgLlt
eGg] lalQs} To;sf] ;d'Rr ?k /fHo;Qf x'g k'Ub5 . /fHo;Qfdf ;xeflutfsf] lx;fa
ug'{kbf{ g]kfnsf] ;a}eGbf klxnf] dlxnf dGqL xl/b]jL o;} If]qaf6 @)!% df ag]sL
lyOg . To;}u/L xfn )%( ;fndf ;'lznf :jf/ k|ltlglw ;efsf] ;b:o klg ag]sL
lyOg . t/ oxf“ cToGt dggof]Uo ljifo
/fHo;Qfsf] k|Zgsf] s'/} 5f]8f}+ /fhgLltsf] æ/Æ s] xf] < a'em\g
oxf“sf] dlxnfn] kfPsf 5}gg\ .. lkt[;QfjfbL ;dfhsf sf/0f h;/L /fhtGq gfos
k'?if x'G5 ;f] qmd ufp“;Dd nfu" x'g] ub{5 . ;f]xL k'?ifjfbs} sf/0f /fhgLlt
ug{] k|Zg t ;'b'/ eljio alg;Sof] ;fdfGo dlxnfx? ;dfhdf af]Ng] ljlQs}
kf]yL af:of] eGg] pvfgåf/f ckx]lnt ul/G5 .. )$^ sf] ax'bn otf ePsf]
;Qfsf] efuaG8fkl5 ag]sf sfg'gdf % k|ltzt dlxnfnfO{ ;Qfdf ;xefuL u/fpg] vf]qmf
cfZjf;g lbOotf klg oxf“sf] dlxnfnfO{ ækf6gdf ;'g 5 oxf“ sfg l/Q}Æ afx]s c?
ePsf] 5}g .
cfly{s l:ylt
;fdGtjfbL
;Qfsf] dflns k'?if ePsfn] cfly{s cfwf/dfly ;Dk"0f{ clwsf/ klg 5f]/fsf] /x]sf]
5 . 5f]/Ln] cljjflxt a;]df afa'sf] ;DklQ kfpg] t/
ljjfx kZrft\ k'gM afa's} 3/df lkmtf{ ug'{kg]{ sfg'gL dfGotfn] Ps xftn]
lbg] / csf]{ xftn] lng] if8\oGq afx]s c? x'g ;s]sf] 5}g . pQm sfg'g dfq
sfuhsf] vf]:6f]df ;Lldt x'g k'u]sf] 5 . dlxnfn] g t afa'sf] 3/df ;Dklt kfpg]
u5{g g t >Ldfgsf] 3/df g} . ;DklQsf] gfddf ljjfxdf bfO{hf] lbg] ul/G5
pQm bfOhf] klg 5f]/LnfO{ a]r]/ Hjf“OnfO{ lbg] ul/G5 . o;y{ ;DklQsf] s'g}
;fwg klg dlxnfx?n] k|fKt ug{ ;s]sf 5}gg\ .
;fdflhs ;f+:s[lts tyf wfld{s pTkL8g
;f]xL
cg';f/ /fhg}lts / cfly{s If]qdf ;Dk"0f{ ?kn] xtf{stf{ x'g k'u]sf] k'?if ju{
h;/L ;Qfsf] gfOs] aGg k'u]sf] 5 ;fdflhs ?kdf klg 5f]/fnfO{ lji0f'sf] cjtf/sf] ?kdf
k'Hg] ul/G5 eg] 5f]/LnfO{ bf]>f] bhf{sf] gful/ssf] ?kdf x]g]{ / Jojxf/ ug]{
ul/G5 . t;y{ hGdg] ljlQs} 5f]/f / 5f]/LaLr 7"n7'nf c;dfgtfsf vf8nx?
ljBdfg 5g\ . 5f]/f hGd]df cfkm\gf] ;DklQ / kl/jf/sf] ;+/If0fsf] ?kdf x]l/G5
eg] 5f]/LnfO{ hGd]kl5 csf{sf] 3/df hfg] hft, hGdg] ljlQs} d/]sf] eGg] 9+un] a'em\g]
ul/G5 . k|fs[lts lgod ;d]tnfO{ dlxnfsf] 6fpsf]df xfn]/ 5f]/f ghGd]df pQm
dlxnfnfO{ ;dfhaf6} aflx:sf/ ug]{ ul/G5 .. cem}+ k“"hLjfbsf] ljs[ltn]
5f]/LnfO{ ue{df g} ktg ul/lbG5 . o;sf ;fy} pd]/ gk'Ub} ul/g] afn ljjfx,
OR5f ljk/Lt ul/g] cgd]n ljjfx, h;nfO{ nf]Ug] a"9f] x“'b}g ;'g k'/fgf]
x'b}g eGg] pvfgåf/f k'li6 ul/G5 .. /h:jnf ePsf % lbg;Dd 5'§} em'k|fdf
a:g'kg]{ 5fpk8L -5'O_ k|yf 5 . cem} oxf“sf] wfld{s k/Dk/f dlxnfn] cUnf]
kxf8 r9\g} gx'g], k'?ifsf] cufl8 7f8f] lz/ u/]/ af]Ng gx'g] / lbglbg} laxfg p7]/
>Ldfgsf] v'§fsf] kfgL lkpg' kg]{ ;+:s[lt ljBdfg 5g\ . s}nfnL / s~rgk'/
lhNnfdf bf; ;dfhdf cfwfl/t sdn/L k|yf / cljjflxt dlxnfnfO{ lsg]/ dlGb/df r9fpg]
b]psL k|yf oxL If]qdf kfOG5 . sdnx/L /flvPsL dlxnfn] lagf kfl/>lds ;fdGtx?sf]
3/df ;a} sfd ug]{ / ;fdGtx?af6 ckdflgt hLjg lhpg' kg]{ x'G5 . b]psL agfOPsL
dlxnfn] hLjge/ j}wflgs ?kdf ljjfx gu/L dlGb/df cfpg] emf+qmL / u|fxsx?sf] of}g
;Gt'li6sf] ;fwg aGg'kg]{ x'G5 . ;du|df oxf“sf dlxnfx? tna ljgfsf] gf]sgL{,
aRrf hGdfpg] d]lzg, k'?ifsf] v'§sf] h'Qf / c;nL 3/]n' bf;sf] jj{/tfdf af“Rg
ljjz eO/x]sf 5g\ .
dflysf]
l:yltn] s'g lbzfnfO{ O+lut u/]sf] 5 eg] æhxf“ bdg x'G5, Toxf“ k|lt/f]w
x'G5, hxf“ k|lt/f]w x'G5 Toxf“ ljikmf]6 x'G5Æ eGg] s= dfcf]sf] egfO Aofjxfl/s
?k lng k'Ub5 . of] ;dfh ljsf;sf] ;j{dfGo lgod xf] . k|lts[ofjfbL /fHo;Qfåf/f
pGd'lQm kfpgnfO{ oxf“sf] hgtfn] lg/Gt/ ljb|f]x ub}{ cfPsf 5g\ . h;sf]
HjnGt pbfx/0f 8“8]Nw'/f lhNnfdf hGdg'ePsf eLdbQ kGtåf/f @))( ;fndf ul/Psf]
ls;fg ljb|f]x pNn]vgLo 5 . ;fdGtL /fli6«o cfTd;dk{0fjfbL / lg/+s'ztfsf
lj?4 æls hf]t xnf], ls 5f]8 ynf], gqeg] x'g] 5}g enf]ÆeGg] pb\3f]ifsf ;fy
ljb|f]xsf] z+v3f]; ul/Psf] lyof] . cGttM zf]ifs ju{sf] n'6sf] :ju{dfly wfjf
af]n]kl5 gLbx/fd x'g k'u]sf zfifs ju{n] pgLdfly leif0f bdg cleofg cufl8 a9fP .
g]kfnL kmf}hx? ledbQsf] cufl8 c;Ifd alg;s]kl5 ef/tLo ;]gfåf/f @)!) ;fndf pgsf]
6fpsf] sf6]/ 88]Nw'/fsf] lhNnfsf] ;b/d'sfddf em'08\ofOof] . pgsf] xTofåf/f
;f; km]g{ k'u]sf zfifs ju{nfO{ oxf“sf hgtfn] lg/Gt/ d[To'sf] 306L ahfOg} /x] .
h;sf] Jofjxfl/s k'li6 l9n} eP klg @)%@ ;fn kmfu'g ! ut]af6 k'g ;+ul7t x'g k'Uof] .
;fdGtjfb / ;fd|fHojfbsf] d'6'df hgo'4 ?kL
af0f k|xf/ ub}{ hgtfsf] gof“ hgjfbL /fHo;Qf :yfkgf ug{ hgo'4 ;j{xf/f ju{sf]
lgldQ cfzf / e/f];fsf] s]Gb| laGb' aGgk'Uof] . zfifs ju{sf] lgldQ Hjfnfd'lv
ag]/ ljikmf]6g x'g k'Uof] . ;]tL–dxfsfnL ;Gbe{df ;fdfGotM
ax'bn otf sDo'lgi6 /fhgLltsf] k|efj k/]tfklg )%@ ;fn kmfu'g ! ut]sf]
hgo'4sf t/+ux ljz]if t/+lut x'g k'u] . !$ aif]{ ;+;bLo Joj:yfsf] ;Qf
n'5fr'“8Lsf] v]naf6 jfSs ePsf hgtfsf] lgldQ hgo'4 d'lQmsf] lbofnf] aGg k'Uof] .
cfkm\gf] efUosf] km};nf cfkm} ug{sf] lgldQ oxf“sf hg;d'bfo hgo'4df ;dflxt
x'“b} uP .. o;} qmddf o'uf}+b]lv kLl8t / bldt x'b} cfPsf] dlxnf ju{sf]
lgldQ hgo'4 d'6'sf] 9's9'sL aGg k'Uof] . x'gt, ;dfh kl/jt{gsf] ljleGg
sfnv08 of] gfnfkfgL lsNnfsf] n8fO{ xf];\ of )& ;fn )$^ ;fnsf] hgcfGbf]ngdf ;xof]u
ug]{b]lv k|ToIf hLjg pT;u{, g]kfnL dlxnfn] u/]sf 5g\ . dlxnf d'lQmsf] ;jfn
juL{o d'lQm;“u cleGg ?kn] uf“l;Psf]n] ljutsf] zfifs juL{o ;Qfdf dlxnf d'lQm
c;+Dej lyof] Jojxf/tM Tof] eof] g} . ;j{xf/f ju{sf] juL{o d'lQm;“u dlxnf
d'lQmsf] /fhgLlt sfo{lbzfnfO{ cfTd;ft ub}{ dWoo'uLg ;fdGtL ;Qfåf/f af“lwPsf
;Dk"0f{ zf]if0fsf ;fª\nf]nfO{ r'“8fNgsf] lgldQ h;/L b]zJofkL ?kdf dlxnfx?
ju{ ;+3if{sf] clUgel§df ;dflxt x“'b} uPsf 5g\ .. ;f]xLcg';f/ oxf“sf
dlxnfx? klg ;fdGtL ;Qfåf/f c;xfo, cjnf / sdhf]/ a'l4sf ?kdf a'em\g] ul/Psf] 5 .
To;sf lj?4 d'lQm of d[To'sf] zky vfP/ / /0fd}bfgdf k/]8 v]ln/x]sf 5g\ . xhf/f}
aif{b]lv u'd]sf] clwsf/nfO{ k'gM k|fKtsf] lgldQ r'nf] rf}sfdf s}b ePsf] hLjgnfO{
;+;f/ a'em\g / abNg] dxfg\ sfo{df nufO/x]sf 5g\ . g'g / v';f{gL lk:g]
xftx?n] af?b lk;L /x]5g\ . afnaRrf af]Sg] lk7\o"df emf]nf / cfw'lgs
xltof/ af]sL /x]5g\ . lxhf] 3/sf] r'nf] eGbf aflx/ hfg g;Sg] dlxnfx?
b'Zdgsf v'gL SofDkdf wfjf af]ln/x]5g\ . xhf/f}+ xhf/ dlxnfx? ju{ ;+3if{df
nfdaGbL eO/x]sf 5g\ . hgtfsf] Gofok"0f{ cfGbf]ngaf6 k/flht x'g k'u]sf]
zfifs ju{n] b]zJofkL ?kdf cfkm\gf] g/elIf cleofgnfO{ Pskl5 csf]{ cufl8 a9fpb}
uof] . To;sf] k|lt/f]wsf] lgldQ g]kfnL cfdfsf xf]gxf/ 5f]/f5f]/Ln] ;fxl;s
k|lt/f]w ub}{ hgtf dfg]{ 7]s]bf/x?nfO{ k/flht ug{ ;kmn ePsf 5g\ . ;f]xLqmddf
oxf“sf dlxnfx? ef8fsf l;kfxLåf/f >Ldfgsf] ;fd' ;fd"lxs anTsf/ xf];\
of ;xof]4f / sfvsf] 5f]/f u'dfp“bf xf];\ cfdf / aRrf;lxt ;fd"lxs anfTsf/
u/L cfuf]df hnfp“bf xf];\ of pgs} cufl8 ufp“x? v/fgL x'“bf xf]; oL
x[boljbf/s sfo{sf] cufl8 Ps /lQe/ gem'sL ju{ b'ZdgnfO{ 3[0ff / cfqmf]zåf/f
b'Tsfb}{ cd/Tj k|fKt ug{k'u]sf 5g\ . o;}qmddf ;'b'/ klZrds} sflnsf]6
lhNnfdf )%$ r}q @^ ut] dfcf]jfbL l;Wofpg] p2]Zon] hgk|lt/f]waf6 af}nfxf ag]sf]
l;kfxLn] dfNsf]6 ljyn8f+8fdf cGwfw'Gw uf]nf xfg]kl5 pQm kfunk"0f{ xs{t lj?4
cfqmf]l;t dlxnfx?n] lgz:q xftx?n] ;z:q k'ln;x?dfly lbgel/ df]rf{aGbL n8fO{ n8\g
k'u] . cGttM hgtfsf] zlQmaf6 k/fhLt aGg k'u]sf xTof/fx?nfO{ cf]8f/df x'n]/,
v/n] hnfp“bf Ps xjNbf/ ;lxt @ k|x/L hjfg sf] d[To' eof] .. ;f] k|lt/f]wdf
Pp6f /fO{kmn hgtfn] sAhf u/]sf lyP . pQm k|lt/f]waf6 sflnsf]6 ju{ ;+3if{sf]
t'kmfgL s]Gb| aGg k'Uof] . ;fxl;s k|lt/f]wn] dlxnfx? klg /fhgLlt sfo{stf{
x'g eGg] egfO{ /fli6«o cGt/f{li6«o ?kdf k|dfl0ft x'g k'u]sf] 5 . o;/L ju{
b'Zdg;+usf] k|lt/f]ws} qmddf ljgo, ;'Gb/ b]lv c=g]=d=-qmf=_s]=;=;= dfof ef6,
sflnsf]6 dlxnf lhNnf pkfWoIf rl/qf Gof}kfg] -aGbgf_, c5fd lhNnf sf]iffWoIf t'n;L
a'9f, ;b:o zf/bf zfx, aemfª lhNnf pkfWoIf nIdL e08f/L, l8=l;=Pd= k/Dk/f uf}td,
a}t8L dlxnf lhNnf ;b:o k'hf, ;'nf]rgf, cl:dtf, 88]Nw'/f dlxnf cWoIf d~h' /fO{gf,
bfr'{nf dlxnf l8=l;=Pd= wfgf s'“j/, s~rgk'/df 8L=;L=Pd= gd'gf, s}nfnLdf lhNnf
pkfWoIf ?kf l;hfklt / 8f]6L lhNnf cWoIf OlGb/f cfZrfo{ nufot ;of}+ dlxnfx?n]
ju{j}/L;+u /lQe/ gem'sL xf“;L xf“;L pRr d[To'j/0f u/L xTof/fx?nfO{ d[To'sf]
3l06 ahfO/x]sf 5g\ . h;sf] kmn:j?k cfh ljzfn u|fdL0f Onfsfdf hg;Qf ;~rfng
eO/x]sf 5g\ . k|lts[ofjfbLsf] ;Qf / ;]gf /IffTds l:yltdf zx/ / ;b/d'sfd
s]lGb|t eO/x]sf 5g\ eg] ;du| hgo'4 /0fgLlts ;Gt'ngaf6 k|Tofqmd0fsf] lbzfdf cufl8
al9/x]sf] 5 .
d'Vok[i7 .. d'Vo;dfrf/ .. cGo ;drf/ .. ;DkfbsLo .. cGtjf{tf{ .. ljrf/hut\ .. n]vx? .. sljtfuLt .. kf7s–k|ltlqmof .. a]nfavtsf s'/f .. zxLb ufyf .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com