cWoIf s= k|r08sf] z'esfdgfsf] k"0f{ kf7
æcfb/0fLo hg;d'bfox?,
xfd|f] b]z g]kfnL Oltxf;sf] cToGt dxfg\ / r'gf}ltk"0f{ df]8df plePsf] 5 . ;fdGtL zf]if0f, cTofrf/ / j}b]lzs ;fd|fHofjfbL n"6, x:tIf]ksf lj?4 cfkm\gf] efUosf] km};nf cfkm} ug{ ljut sl/a * jif{b]lv dxfg\ hgo'4sf ?kdf cl3a9]sf] hgljb|f]x cfh ljhosf] ;ª\3f/df cfOk'u]sf] 5 . cfkm\gf] juL{o, hftLo / lnËLo d'lQmsf lgldQ Tofu, tk:of, jL/tf / alnbfgsf ce"tk"j{ >[ª\vnfx?åf/f Oltxf; cfkm\gf] xftdf lng] g]kfnL hgtfsf] kxnsbdLn] gof“ hgjfbL g]kfnsf] hGdnfO{ ;'lglZrt ul/;s]sf] 5 . dxfg\ g]kfnL hgtfsf] P]ltxfl;s kxnsbdLaf6 cfkm\gf] ;j{gfz b]lv;s]sf b]zL / ljb]zL zf]ifs n'6]/fx? cfh clGtd ?kn] 56k6fO/x]sf 5g\ . oxL clGtd 56k6fOsf] cleJolQm g} clxn]sf] zfxL ;}lgs cft+sjfb xf] .
gof“ g]kfnsf] hGd ;'lglZrt eO;s]sf] cfhsf] of] 38L cfd hgtfsf lgldQ sl7g / clGtd k|;j kL8fsf] 38L klg xf] . ;j{gfzsf] d'vdf k'u]sf] ;fdGtL xTof/fx?åf/f clGtd?kdf km}nfpg b"Z;fx; eO/x]sf] hgxTof, n"6, anfTsf/ / cft+ssf] k|lt/f]wdf of] k|;j kL8f Oltxf;sf] clgjfo{ cfjZostf xf] . gof“ g]kfnsf] hGdkl5 cfd hgtfsf] of] k|;j kL8f P]ltxfl;s uf}/jsf ?kdf o'uo'u;Dd :d/0fLo /xg]5 .
;g\ !(!& sf] cfhs} lbgdf dxfg\ n]lgg / Toxf“sf] sDo'lgi6 kf6L{sf] g]t[Tjdf hf/zfxL / ;a} k|sf/sf] zf]if0f cTofrf/dfly ?;L hgtfn] ljho xfl;n u/]sf lyP . oxL dxfg\ lbgsf] ;Ddfg / ;Demgf ub}{ xfd|f] kf6L{n] tdfd cK7\of/f;“u h'Wb} k|ltlqmofjfbL xTof/fx?sf em'¶f k|rf/sf] k|lt/f]w ug{ tyf hgtfsf] ;"rgf ;+oGqnfO{ gof“ prfOdf p7fpg Pkm= Pd= (F.M.) g} eP klg cf}krfl/s?kdf cfhs} lbg /]l8of] hgu0ftGq g]kfnsf] pb\3f6g ug]{ lg0f{o u/]sf] 5 . d o; ljz]if cj;/df /]l8of];“u ;DalGwt ;Dk"0f{ sd/]8x? tyf cfdhgtfdf o;sf] ;kmntfsf] xflb{s z'esfdgf JoQm ub{5' . hgtfsf] clGtd ljhosf] tof/Ldf of] ;~rf/ ;+oGqn] dxŒjk"0f{ e"ldsf v]Ng] s'/fdf d ljZj:t 5' . wGojfb .Æ
@! sflt{s, @)^)
kqmfp u/]sf] Ps xKtfkZrft\ xTof
l;/xf÷ oxL sflt{s !^ ut] laxfg lhNnfsf] ejfgLk'/af6 kqmfp ul/Psf cg]/f:jljo' -qmflGtsf/L_ l;/xfsf k"j{cWoIf ;'lhtgf/fo0f ofbjnfO{ kqmfp u/]sf] PsxKtfkZrft\ sflt{s @! ut] lgd{d oftgfkZrft\ uf]nL k|xf/ u/L xTof ul/Psf] 5 .
l;/xfl:yt OGb|Wjh u0f rf]xjf{df s8f oftgfkZrft\ xTof ul/Psf ofbjsf] zj ;]gfsf] xTof/f] b:tfn] laxfg % ah] g} dx]Gb| /fhdfu{df kg]{ lh/f]dfOn rf]sb]lv kf“r ;o ld6/ blIf0f al/of/kl§ ;8sdf NofP/ kmfn]sf] lyof] . k|ToIfbzL{x?sf cg';f/ xftv'6\6f af“lwPsf], z/L/}el/ gLn8fd / 3fpx? ePsf] tyf 6fpsf]df uf]nL xflgPsf] cj:yfdf pQm zj ;8sdf kmflnPsf] lyof] .
s]xL ;fyLx?;“u ejfgLk'/ rf}sdf lrof lkO/x]sf] cj:yfdf tLgj6f df]6/;fOsndf r9L ;fbf kf]zfsdf uPsf] zfxL ;]gfsf] cft+ssf/L hTyfn] ofbjnfO{ kqmfp u/]sf] lyof] . ofbjsf cfkmGtx?n] pxf“sf] lu/km\tf/L nuQ} ljleGg dfgjclwsf/jfbL, ;+rf/sdL{ / /fhg}lts bnx?nfO{ ;]gfåf/f kqmfp u/L a]kQf kfl/Psf ;'lht ofbjsf] l:ylt ;fj{hlgs ug{ ;xof]u k'¥ofOlbg cg'/f]w u/]sf lyP\ . ofbjsf] kqmfpjf/] sflGtk'/;lxtsf laleGg klqsfn] ;d]t ;dfrf/ k|sflzt u/]sf lyP . t/ pxf“nfO{ kqmfp u/]sf] Ps xKtfkl5 ;]gfn] xTof ul/ eL8Gtdf dfl/Psf] k|rf/ ug'{n] k'/fgf] ;Qf / To;sf z'/IffsdL{x? hgxTof/f cft+safbLsf] ?kdf bh{ x'g k'u]sf 5g\ . d'n'sdf hgo'4 z'? eP otfsf] cf7 aif{sf] cjlwdf k'/fgf] ;Qfn] slyt d'7e]8sf] gfddf cf7xhf/ gful/ssf] xTof ul/ ;s]sf] 5 .
rfnsnfO{ uf]nL xfGg] ;]gfla?4 Hofgd'4f btf{
sf7dfG8f}+÷ ;fdfGo ;jf/L b'3{6gfkl5 rfns /fhLj >]i7nfO{ uf]nL k|xf/ ul/ xTof ug]{ xTof/f zfxL ;]gfsflj?4 kLl8tn] oxL sflt{s @! ut] laxfg Hofg df/]sf] cleof]udf k|x/Ldf Hofgd'4fsf] hfx]/L btf{ u/]sf 5g\ . t/ xfn;Dd klg k|x/Ln] xTof/f] ;]gfnfO{ kqmfp gu/]sf]df ;j{q cfqmf]z JoQm ul/Psf] 5 .
;]gf4f/f xTof ul/Psf /fhLj >]i7sf sfsf g/]Gb|n] 36\gfdf ;+nUg ;}lgsx¿lj?4 k|x/Ldf st{Jo Hofgsf] cleof]udf hfx]/L btf{ u/]sf] atfpg' eof] . sf7df08f+}sf] jg:ynL 9'+u]wf/f rf]sdf laxLaf/ ;f“em ;}lgs :s'nsf] Ps a;n] /fhLjn] rnfPsf] lghL uf8LnfO{ 7Ss/ lbPsf] lyof] pN6} pQm a;df /x]sf ;]gfn] lghL uf8Lsf rfns >]i7nfO{ s'g} ;f]wk'5 ;Dd gul/ tfs]/ uf]nL xfgL 7x/} kf/]sf lyP .
pQm xTofkl5 ;]gfn] uf8Laf6 x]nd]6 nufPsf] Ps z+sf:kb JolQm efUg vf]h]sf] / rfnsn] klg 9f]sf vf]Ng nfu]sfn] r]tfjgL lb“bflb“b} x]nd]6 nufPsf] JolQm efUg ;kmn ePsf] x'“bf ;}lgs hjfgn] u/]sf] sf/afxLaf6 rfnssf] d[To' ePsf] eGb} cToGt} xf:of:kb / k|fof]lht ;dfrf/ k|;fl/t u/]sf] lyof] . …;]gfåf/f af]Ng] df}sf;d]t glbO{ uf]nL k|xf/ u/]/ a; 7f]SsfP/ efUg vf]Hbf rfnsnfO{ uf]nL xflgPsf] eGg] b'ik|rf/ ul/of],Ú d[tssf sfsf g/]Gb|n] eGg'ePsf] 5 . pxf“n] ;]gfn] 36gf 9fs5f]k ug{'nfO{ g} cfkm\gf] wd{ 7fGg] u/]sf] atfpb}+ æ/fhwfgLdf t o;/L lbgbxf8} r/f df/} em} dfG5]sf] Hofgdfg]{ ck/flwx? lgw{Ss dfG5] df/]sf]]df uj{ u5{g / efUg vf]Hbf sf/jfxL u/]sf] eG5g\ eg] /fhwfgL aflx/sf] cj:yf emg s:tf] xf]nf <
/fd]5fk ;b/d'sfddf lj:kmf]6
dGynL÷ oxL sflt{s @) ut] /flt dfcf]jfbLsf ldlnl;ofn] /fd]5fksf] ;b/d'sfdnfO{ nlIft u/]sf] r]tfjgL sf/jfxLjf6 cft+lst zfxL ;]gf / k|x/Lsf] 8km\kmfn] /fte/ g} kmfol/ª u/]sf lyP .
;]gfsf] dGynLl:yt gf/fo0f bn u'Nd glur} hgldlnl;ofn] lkmikmf]6 u/fPsf lyP . sflt{s @!ut] lbp;f] rf/ ah]lt/ ;b/d'sfdl:yt e6f}nLsf] d'lu6f/glhs zlQmzfnL ad lj:kmf]6 u/fOPsf] lyof] .
9f]sf vf]Ngf;fy uf]nLxfg]/ xTof
Onfd÷ zfxL ;]gfsf] cft+ssf/L b:tfn] gful/sx?sf] xTof, lu/km\tf/L / j]kQfsf] qmdnfO{ yk tLa| kf/]sf] 5 . oxL sflt{s @) ut] /flt blIf0f–klZrd Onfdsf] ;fvkmf/f !df zfxL ;]gf / k|x/Lsf] Ps 8km\kmfn] ;':t dgl:yltsf Ps gful/snfO{ uf]nL k|xf/ ul/ xTof u/]sf] 5 .
k'/fgf] ;Qfsf] ;f] ct+ssf/L hYyfn]] ;fvkmf/f–! l:yt Ps 3/df 3]/f xfnL 3/sf] 9f]sf vf]Ng eg]kl5 pQm 3/sf sfdbf/ dfgjxfb'/ du/ hf] ;':tdgl:yltsf lyPn] 9f]sf vf]Ngf ;fy lghsf] xTof u/]sf] lyof] . 5ftLdf uf]nL nfu]sf du/sf] nf;;d]t a]kQf kfl/Psf] 5 . uf]nL rn]sf] ;'g]/ jfxL/ x]bf{ pQm 3/df /x]sL Ps dlxnfnfO{ ;d]t uf]nL k|xf/ ul/ ;Vt 3fOt] kf/]sf] 5 .
d;fn k'/fgf] ;Qfsf] uf]6L ;flat
Ko"7fg÷ g]kfn sDo'lg:6 kf6L{ -dfcf]jfbL_ Ko'7fgsf ;]qm]6/L s=lrGtgn] xfn} Ps k|]; lj1lKt hf/L u/L d;fnsf] df]xglaqmd u'6n] dfcf]jfbL hgo'4la?4 rnfPsf] slyt e08fkmf]/ cleofgnfO{ qmflGtlj/f]wL cleofg ePsf] jtfpg' ePsf] 5 . pxf“n] aQmJodf Ko"7fgsf] lah'nL ufh;sf bnaxfb'/sf] xTofsf qmddf lx/f;tdf lnPsfdWo] s[i0f >]i7;lxt 5 hgfsf] xTofdf ;+nUgtf ePsf] x'g;Sg] yk s]xL k|df0fx? k|fKt ePsfn] gLhx?nfO{ yk 5fglagsf nflu hglx/f;tdf /flvPsf] laifonfO{ lnP/ d;fnsf] df]xglaqmd u'6n] b]zsf laleGg lhNnf / k|jf;df ;d]t slyt e08fkmf]/ cleofg ;+rfngsf] gfddf dfcf]jfbLla/f]wL cleofg rnfPsf] b]v]/ cfkm\gf] kf6L{ cfZro{ rlst ePsf] jtfpg' ePsf] 5 . dfcf]jfbLsf] :yflgo hg;Qf ;+rfng e}/x]sf ufpmdf ePsf] xTofdf ;+nUg eg]/ ls6fgL ph'/L k/]sf JolQmx?nfO{ kqmfp ul/ 5fgljg ubf{ d;fnn] 5fgljgnfO{ ;xof]u k'/\ofpg'sf] ;f6f] xTofsf cleof]u nfu]sfx? d;fn ePs} sf/0f gLhx?nfO{ 5f8\g'k5{ eGb} 36gfnfO{ /fhgLlts/0f ul/ xf]xNnf ug'{ / dfcf]jfbLsf lj?4 cleofgg} rnfpg' d;fnsf nflu ;d]t nfhdbf]{ s'/f ePsf] jtfpg' ePsf] 5 . df]xgljqmd l;+xsf] Pstf s]Gb| d;fnn] dfcf]jfbLla?4 ;+rflnt k'/fgf] ;QfnfO{ ;fylbP/ k'/fgf] ;Qfsf] uf]6L ag]sf] jQmJodf jtfOPsf] 5 . aQmJodf s]xL kqklqsfn] s'/} gj'lem, dfcf]jfbL;+u ;Dks{;d]t gul/ d;fn sfo{stf{sf] ckx/0f elg ;dfrf/ k|sflzt u/]sf]df oyfy{ a'‰g ufpdf cfpg cfu|x ;d]t u/]sf] 5 .
sfu|];sf ax';+Vos sfo{stf{x? ;+ljwfg ;efsf] kIfdf
lj/f6gu/, sflQs–@#÷ sf+u|];sf ;efklt lul/hfk|;fb sf]O/fnfsf] k"j{ e|d0fsf qmddf ax';+Vos g]tf tyf sfo{stf{x?n] sfu|]; ;+ljwfg;efsf] kIfdf nfUg'kg]{ cfjfh p7fPsf 5g\ . oxL sflt{s @! ut] la/f6gu/df cfof]lht sfo{stf{ e]nfdf pkl:yt ;Dk"0f{ lhNnf:tl/o g]tf tyf sfo{stf{x?sf] egfO{ lyof] æcfhsf] o'udf klg sfu|]; h:tf] kf6L{n] ;+j}wflgs /fhtGq eg]/ x'b}g cj l;w} u0ftGq :yfkgf ug{ cfGbf]ngdf nfUg'k5{ .Æ
;f] cj;/df dGtJo JoQm ug]{ ;Kt/L, t]¥xy'd, ;'g;/L, cf]vn9'+uf, ;+v'jf;ef, wgs'6f, tfKn]h'ª, ef]hk'/, vf]6fª, ;f]n'v'Da', pbok'/sf / df]/ªsf sf+u|]; ;efkltx¿n] kf6L{ ;+ljwfg;efsf] r'gfjsf kIfdf hfg'kg]{df hf]8 lbb} ;+s6sf] lgsf;df /fhfsf] pbf;Lgtfn] d'n'sdf k|hftGq / ;+ljwfg u'Dg] cj:yf l;h{gf ePsf]] atfPsf lyP . lhNnf:t/sf kf6L{ g]tf tyf sfo{stf{x?sf] ;'emfj lng elg bf}8fxf ul//xg' ePsf sf]O/fnfn] ax';+Vos sfo{stf{x?n] sfu|];nfO{ ;+ljwfg ;efsf kIfdf v8f x'g lbPsf] ;'emfj sfof{Gjog ug'{x'G5 jf x'b}g k|ltIffs} laifo ag]sf] 5 . cj sfu|]; ;+ljwfg ;efsf] kIfdf gpleg] xf] eg] cfkm"x? klg pQm kf6L{df /xg g;Sg] tdfd sfo{stf{x?n] jtfpb} cfPsf 5g\ .
:d/0fLo 5, dfcf]jfbL4f/f ;+ljwfg;efsf] r'gfj dfkm{t gof“ ;+lawfg lgdf{0f u/]/ d'n'ssf] ;+s6 ;dfwfg ul/g' kg]{ jtfpb} cfPsf] 5 . xfn ;+ljwfg ;efsf kIfdf Pstf s]Gb| d;fn, dfn], dfn]df, ;+o'Qm, dfS;{jfbL, g]dlskf, ;befjgf, ;+o'Qm afddf]rf{, b]pjf sfu|];;lxt Ps bh{geGbf al9 /fhg}lts bn Pj+ sfu|]; / Pdfn]leq /x]sf] 7"nf] tKsf;lxt l;+uf] gful/s ;dfh v8f ePsf] 5 .
k"j{sf lhNnfx?df ljs]lGb|t sf/jfxL
vf]6fª !* sflt{s -o'4 ;Djfbbftf_
k"j{sf] vf]6fª, ;f]n'v'Da' / cf]vn9'ªfdf ePsf 5'6f5§} dfcf]jfbLsf sf/jfxLdf hgd'lQm ;]gfn] dxTjk"0f{ pknAwLx? xft kf/]sf] 5 .
sf7df8f}+sf] k'/fgf] ;Qfåf/f lgb]{lzt zfxL ;]gf;+u oxL sflt{s ! ut] dfcf]jfbLsf] gjlgld{lt S.T.F. ;“u P];]n'vs{ uf=h=;=sf] xl/;]df ePsf] le8Gtdf $ hgf zfxL ;]gfsf] d[To' x'gfsf] ;fy} !) hgfeGbf a9L uDeL/ 3fOt] ePsf 5g\ . d[To' ePsf ;]gf tyf 3fOt] ;a}nfO{ x]lnsK6/df /flv pgLx?n] nu]sf lyP . ;b/d'sfd lbQm]naf6 cfPsf] zfxL ;]gfnfO{ hgd'lQm ;]gfn] Ps};fy kmfol/ª, dfOlgª / PDa'; u/]sf lyP . pQm sf/jfxLaf6 xtf; ePsf zfxL ;]gfx?n] cGwfw'Gw uf]nL rnfpgsf] ;fy} 6'OGr df]6f{/ / *! Pd=Pd= ;d]t h+undf kmfo/ u/]sf lyP . pgLx?sf] cGwfw'GbLsf] afah'b Ps :yfgLosf] 3/ klg k"0f{?kdf IftL ePsf] 5 eg] Ps csf{ :yfgLosf] 3/sf] aGb 9f]sfdf ;}of}+ /fp08 uf]nL ;d]t k|xf/ u/]sf lyP .
To;}u/L sflt{s @ ut] P];]n'vs{ uf=h=;=s} b]p/fnLdf zfxL ;]gf SoflDkª u/L al;/x]sf] 7fp“df hgd'lQm ;]gfn]] u/]sf] sf/jfxLdf @ eGbf a9L zfxL ;]gf uDeL/ 3fOt] ePsf 5g\ . ptf # ut] ;f]n'v'Da'sf] ;b/d'sfd ;Nn]/Laf6 cfPsf zfxL ;]gfnfO{ ;f]n'v'Da's} n]lvd uf=h=;=df hgd'lQm ;]gf ‘PÚ sDkgLsf PDa'; 6f]nLn] Ps} ;fy PDa'; tyf kmfol/ªsf] sf/jfxLdf ! hgf zfxL ;]gfsf] d[To' x'gfsf ;fy} @ hgf uDeL/ 3fOt] ePsf lyP . ;f]n'v'Da's} h'j" uf=h=;= sf] 8f“8fvs{df ul/Psf] sf/jfxLdf ! hgf zfxL ;]gf l;ls:t 3fOt] ePsf lyP eg] sflt{s ! ut]s} csf]{ 36gfdf zfxL ;]gfsf] OG6]lnh]G;nfO{ P];]n'vs{sf] b]p/fnLdf ul/Psf] sf/jfxLdf Ps csf{ ;]gf l;ls:t 3fOt] eO{ kmls{Psf lyP . ptf !# ut] cf]vn9'ªfdf hgd'lQm ;]gfn] u/]sf] PDa';df ! hgf ;]gf dfl/g'sf ;fy} @ hgf eGbf a9L 3fOt] ePsf lyP .
l;Gw'nLdf hg;/sf/ k'g{u7g
l;Gw'nL÷ xfdLnfO{ l9nf]ul/ k|fKt ;dfrf/cg';f/ l;Gw'nL lhNnf hg;/sf/ hgk|ltlglwx?sf] bf];|f] e]nfn] hg;/sf/nfO{ k'gu{7g u/]sf] 5 . k'gu{l7t hg;/sf/ k|d'vdf lg? bnf{dL / pk–k|d'vdf ;'/b axfb'/ :ofªtfª lgjf{lrt x'g'ePsf] 5 . g]=s=kf- dfcf]jfbL_sf] s]Gb|Lo ;b:o s=sdnsf] k|d'v cfltYodf ;DkGg pQm a}7sn] @! hgfsf] lhNnf hg;sf/ k'gu{7g u/]sf] xf] .
dfcf]jfbLåf/f ;'/fsLsf] ;kmfof
l;Gw'nL÷ l9nf]ul/ k|fKt ;dfrf/ cg';f/ g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ / dfcf]jfbL sfo{stf{ lj?4 ljut nfdf] ;dob]lv ;'/fsL ub}{ cfPsf] e'jg]Zj/L ufh;sf] b]p/fnL6f/sf] jlzi6 sf]O/fnfO{ cflZjg @& ut] dfcf]jfbL 5fkfdf/x?n] ;kmfof ul/lbPsf 5g\ . lgh sf]O/fnfnfO{ blnt d'lQm df]rf{sf lhNnf pkfWoIf 9'08L/fh tf]n¨] / tfdfª /fli6«o d'lQm df] rf{sf lhNnf sf]iffWoIf ;'s/fh l3l;ªsf] xTof u/fpg s]xL lbg cl3 zfxL ;]gfnfO{ ;'/fsL u/]sf] ck/fwdf dfcf]jfbL 5fkfdf/n] ;kmof ul/lbPsf] l;Gw'nL lhNnf kf6L{n] hgfPsf] 5 .
To;}ul/ lhNnf hg;/sf/ l;Gw'nLn] cflZjg @% ut] l;yf}{nL ufh;sf] zfxL g]kfnL ;]gfsf] k|jQmf lbks u'?ª / xiff{xLsL /fhkl/ifb :yfoL ;ldlt ;b:o eb|fs'df/L 3n]sf] 3/ hUuf /f]Ssf u/]sf] 3f]if0ff u/]sf] 5 . lhNnf hg;/sf/n] lghx?n] pQm /f]Ssf ul/Psf] hUuf laqmL ug]{ sf]lz; u/]df sfjf{xL ul/g] hgfPsf] 5 .
To;}ul/ lhNnfsf] b'wf}nL, a]n3f/L, slknfsf]6 nufotsf ufh;x?df zfxL ;]gfsf] hTyf 3/–ufp‘df k;]/ :yfgLo hgtfnfO{ lk6\g], 3/–uf]7 hnfpg] u/]sf] l;Gw'nLaf6 k|fKt ;dfrf/df hgfOPsf] 5 .
To;}ul/ sflt{ssf] klxnf] / bf];|f] xKtf cf]vn9'¨fsf ljleGg 7fp“df k;]sf zfxL ;]gfsf] hTyfn] pkw|f] dRrfPsf 5g\ . k|FKt ;dfrf/ cg';f/ lhNnfsf] /fdk'/ ufh;sf Ps z]kf{sf] kmf]6f] :6'l8of]n] cfÎgf] jfsL6sLnfO{ c;/ u¥of] eg]/ :6'l8of] g} Wj:t ul/lbPsf 5g\ . ptf lhNnf s} a?0f]Zj/, >Lrf}/, s'OeL/, s]Tt's]sf] w';]gL nufotsf 7fp“sf hgtf / lzIfsnfO{ hDdf kf/]/ ;fd'lxs ?kdf s'6lk6 u/]sf 5g\ . o;/L zfxL ;]gfsf] cdfgjLo s'6fOkl5 :yfgLo hgtfx?n] dfcf]jfbL kf6L{;‘u xfdLnfO{ klg ad b]pm zfxL ;]gfnfO{ xfdL xfG5f}+ eGg yfn]sf] xfd|f ;Djfbbftfn] ;dfrf/df hgfPsf 5g\ .
/;'jf, g'jfsf]6 / wflbªdf rfln; zfxL ;]gfsf] d[To'
sf7df8f}+ . g]=s=kf-dfcf]jfbL_sf 5fkfdf/x?n] oxL sflt{s # ut] k;f{ lhNnfsf dxf;fdGt gGb'>L jf:tjsf] 3/ sAhf u/L 3/sf] ;Dk"0f{ ;DklQ :yfgLo hgtfnfO{ af“l8lbPsf 5g\ . k;f{ a]njf uf=lj=;= lgjf;L jf:tjn] bnfn k"“hLkltx?;“u ldn]/ :yfgLo jfl;Gbfx?nfO{ rsf{] ?kdf ;tfpg] u/]sf] / dfcf]jfbL g]tf tyf sfo{stf{x?sf] lj?4 ;'/fsL ug{] u/]sf]n] sfjf{xL ug{'k/]sf] ;dfrf/df atfOPsf] 5 .
To;}u/L k|wfgdGQL ;"o{axfb'/ yfkf jL/u+hsf hgtfaLr ;jf{¨ gfl¨P/ /fhwfgL kms{g' k/]sf] 5 . ;]gf k'ln; / k};fsf] vf]nf] aufP/ sflt{s # ut] jL/u~hdf /flvPsf] Ps ;efdf ;Daf]wg ug{ cfPsf k|=d= yfkf /f}tx6, dsjfgk'/, wflbª lrtjgb]lv uf8Ldf dfG5] cf];fbf{ klg Hofb} Go"g pkl:ylt b]v]kl5 b¨ k/]sf lyP . xfd|f ;+jfbbftfsf cg';f/, yfkfsf] ;efdf b'O{ tLg xhf/sf] pkl:ylt klg lyPg . ptf ;ef rln/x]s} a]nf lbp;f] tLg ah] ;ef :yn glhs} /x]sf] gfktf}n ljefudf 7"nf] ad lj:kmf]6g ePsf] lyof] . dfcf]jfbL 5fkfdf/x?åf/f u/fOPsf] ;f] jd lj:kmf]6gaf6 nfvf}+sf] Iflt k'u]sf] lyof] eg] ;f]xL lbg lj/u+hsf j/k/sf ljleGg 7fp“df PDa'; lg:kmf]6g u/fOPsf] ;dfrf/df hgfOPsf] 5 .
wflbªaf6 k|fKt va/ cg';f/ ebf} !) ut] kl5 /;'jf g'jfsf]6 wflbª lhNnfdf c;f]hsf] clGtd ;ftf;Dd !& j6f eGBf a9L PDa'; lj:kmf]6g ePsf] / tL lj:kmf]6gdf $) hgf eGBf a9L zfxL ;]gf, k|x/L / :yfgLo l;=cfO=8L ;'/fsLx?sf] d[To' ePsf] yfxf ePsf] 5 . g'jfsf]6sf] u'h] e~ofªsf] PDa';df dfq} !@ hgf eGBf a9L zfxL ;]gfsf] d[To' ePsf] 5 eg] To; sfjf{xLaf6 dfcf]jfbL 5fkfdf/x?n] lxS6/ l;S; c6f]d]l6s cd]l/sg /fOkmn sAhf u/]sf 5g\ . /fhwfgLaf6 glhs} ePsf] ;f] PDa';df zfxL ;]gfn] cfºgf] b'O{ hjfgsf] dfq} d[To' ePsf] eg]/ xf:of:kb ;dfrf/ k|;f/0f u/]sf] lyof] .
zxLb 3f]if0ff
cflZjg @* ut] tf=/f=d'=df]rf{ lhNnf ;b:o tyf kf6L{ Onfsf ;b:o ;"o{axfb'/ e'n'ª -s=;"o{_, Knf6'g ;b:o hgd'lQm ;]gfsf s= h+u -/lj yfkf_ / * g+= Onfsf O~rfh{ eLdWjh -s-eLd_ cfGtl/s b'3{6gfdf k/L zxfbt x'g' ePsf] b'Mvb ;dfrf/ 5 . % g+= lhNnf ;]qm]6/L s= ;Demgf Ps jQmJo k|;fl/t u/L pxf“x? # hgfnfO{ g} zxLb 3f]if0ff ul/Psf] ;fj{hlgs ub{} ;Dk"0f{ kf6L{ kª\tL / kL8fn] cfxt kl/jf/ hgx?nfO{ zf]snfO{ zlStdf abNg cfJxfg ug{' ePsf] 5 .
u'Ktr/sf] ;kmfof
a?0f]Zj/–#, cf]vn9'¨f 3/ e} lh=k|=sf= nlntk'/df sfo{/t k|x/L kbd k|;fb bfxfnnfO{ hgd'lSt ;]gfn] n=k'=sf] dfN6faf6 ut cflZjg !! ut] ;'/fsL ug{ vl6Psf] cj:yfdf lu/ºtf/ u/L ;kmfof ul/lbPsf] 5 . lghsf] aofgaf6 Pdfn], sf+u|];sf] se/df /x]sf s}of}+ ;'/fsL / lhNnfsf u'Ktr/x?sf] gfdfjnL nufotsf s}of}+ dxTjk"0f{ ;"rgf k|fKt ePsf] s'/f k|]l;t ;dfrf/df atfOPsf] 5 .
zxLb 3f]if0ff
l9nf]u/L k|fKt ;dfrf/ cg';f/ c;f]h @! ut] laxfg ^=#) ah] Pdfn]sf lhNnf :t/sf g]tfx?sf] ;'/fsdf 7f]/L uf=lj=;, ljhoj:tL ufp“sf] 6f“8L 6f]ndf ;]G6/df al;/x]sf] a]nf zfxL ;]gfn] 3]/fdf kf/L sAhfdf lnO{ h+undf nu]/ # hgfsf] ;fd"lxs xTof u/]sf] 5 . ljho a:tL 3/ ePsf kf6L{ lhNnf ;b:o lj/a= kflv|g -s=cUgL_ :j0f{k'/sf s'GBf tfdfª -s=;'/h_ / :j0f{k'/s} xl/ ;fksf]6f -s= _ kf6L{ Onfsf ;b:o x'g'x'GYof] . k;f{ lhNnf ;]qm]6/L s= ljsf;n] pxf“x? tLg} hgfnfO{ zxLb 3f]if0ff ub{} zf]snfO{ zlStdf abNg cfJxfg ub{} lg;:q kf6L{ sfo{stf{sf] xTofsf] lgGbf ub{} xTofsf] abnf lng] 3f]if0ff ug{' ePsf] 5 .
af/fdf hUuf ljt/0f
uflj; -(dhg jf8{ g+= % lhNnf af/f c+rn gf/fo0fL 6f]n pdhgsf ;'s'djf;L e"dLxLg hgtfx?nfO{ g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ lhNnf hg;/sf/ dfkm{t ;f] uflj; j8f g+= % l:yt PnfgL hUuf sl/a @! ljufxf !) s¶f #% 3/ kl/jf/nfO{ 38]/L lhNnf hg;/sf/ ;b:o >L sflh d'Qmfgsf] /f]xa/df hUuf ljt/0f ul/of] . / ;f] j:tLnfO{ zxLb 6f]n 3f]if0ff ;d]t ul/Psf] 5 .
pkTosfdf kqsf/ k|lzIf0f
sf7df8f}+÷clvn g]kfn ls;fg ;+3 -qmflGtsf/L_sf dxf;lrj lrqaxfb'/ >]i7n] g]kfnsf] hgo'4sf] ljsf;df hgkIfLo kqsfl/tfsf] dxTjk"0f{ e"ldsf /x]sf] s'/f cf}+Nofpg' ePsf] 5 . pkTosf / To;sf cf;kf;sf t/fO{sf lhNnfsf hgfb]zsf k|ltlglwnfO{ sflt{s !$ / !% ut] lbOPsf] k|lzIf0f sfo{qmdsf] k|d'v jQmfsf] ?kdf >]i7 af]Nb} x'g'x'GYof] . pxf“n] ;TotYo ;dfrf/ n]Vbf cfOkg{] h:tf;'s} r'gf}tL;+u klg kqsf/n] km]; ug{'kg{] atfpg'x'“b} kqsf/x? /fHo;+u xf]Og hgtf;+u hjfkmb]xL x'g'kg{] s'/fdf hf]8 lbg'eof] .
pkl:yt kqsf/x?nfO{ kqsf/åo rGb|dfg >]i7 / lvnf e08f/Ln] k|lzIf0f lbg'ePsf] lyof] . pxf“x?n] ;dfrf/ s;/L n]Vg] < xfd|f ;dfrf/sf] >f]t s] s] x'g\ < hgkIfLo kqsf/x?n] ef]Ug' kg{] r'gf}tL s:tf 5g eGg]af/] k|lzIf0f lbg'ePsf] lyof] .
sfo{qmdsf] ;efkltTj lgd{nn] ug{'ePsf] lyof] /, cltly Pj+ k|lzlIft kqsf/x?nfO{ kqsf/ ;+uLtf v8\sfn] :jfut ug{'ePsf] lyof] .
g]kfndf cd]l/sL x:tIf]ksf/L sbdsf] lj/f]w
ug pBf]u, klZrd a+ufnsf] cfof]hgfdf g]kfnL hgo'4 / cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] x:tIf]ksf] lj/f]wdf cl:t cfOtjf/ sf]nsftfl:yt ef/t ;ef xndf Ps ljrf/ uf]li7 ;DkGg eof] .
sfo{qmddf k|d'v jQmfsf] ?kdf jl/i7 kqsf/ cfGb:j?k adf{ pkl:yt x'g'x'GYof] . adf{n] g]kfndf rln/x]sf] hgo'4 g]kfnsf] dfq xf]Og of] ljZj ;j{xf/f ju{sf] ePsf] atfp“b} clxn] g]kfndf cd]l/sL ;fd|fHojfbL sf] x:tIf]ksf/L /j}ofsf] ;a}n] lj/f]w ug{'k5{ eGg'eof] .
jfd a'l4hLjL ;}km'lbg rf}w/Ln] g]kfndf cd]l/sL ;fd|fHojfbsf] x:tIf]ksf/L e"ldsfsf] lj?4df ef/tdf, ;zQm cfGbf]ng p7fpg' kg{] s'/fdf hf]8 lbg'eof] .
sfo{qmddf g]kfnL hgclwsf ;'/Iff ;ldltsf] tkm{af6 uf]kfn lj=s= / kqsf/ /fh' kf7sn] klg af]Ng' ePsf] lyof] .
uf]i7Ldf pkl:yt, hg;d'bfoåf/f ef/tdf kqmfp kg{' ePsf g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_sf jl/i7 kf]ln6Jo"/f] ;b:o s= ;L=kL= uh'/]n -uf}/j_sf] l/xfO{sf lglDt ef/tLo k|wfgdGqLnfO{ :d[ltkq lbg] ;j{;Ddt lg0f{o ePsf] 5 .
d'DaO{df gf6s d~rg
s[i0f 5fof“ ;f“:s[lts kl/jf/sf] klxnf] k|:t'tL slyt ;+s6sfn gfds gf6s d'DaO{sf ljleGg zx/df d~rg eO/x]sf] 5 .
s]xL lbg klxn] d'DaO{sf] d/f7L ;flxTo ;+3df ePsf] pQm gf6s d~rgdf kf“r ;o hlt bz{sf] ;xeflutf /x]sf] lyof] .
gf6sdf ;+s6sfndf ePsf] HofbtLsf af/]df snfTds 9+un] k|:t't ul/Psf] lyof] . gf6s x]/]/ kms{g] bz{sx?sf] gf6s hLjGt /x]sf] k|ltlqmof hfx]/ u/]sf lyP .
cfufdL !% gf]j]Da/sf lbg d'DaO{df ;f] gf6s k|bz{g x'“b}5 .
k|jf;df kqsf/ k|lzIf0f
ef/tsf ljleGg zx/df /x]/ hgfb]zdf l/kf]l6ª ul//xg' ePsf kqsf/nfO{ kqsf/ dx]Zj/ bfxfnn] k|lzIf0f lbg'eof] . kqsf/ bfxfnn] g]kfndf hgkIfLo kqsfl/tfsf ;Defjgf / r'gf}tLsf af/]df k|sfz kfg{' ePsf] lyof] . k|lzIf0fdf Ps bh{g kqsf/x? ;xefuL x'g'ePsf] lyof] .
hg;]gfåf/f kf+r;o uf]nL sAhf
;'v]{t÷ jf6f]df lxl8/x]sf lgz:q gful/snfO{ kqm]/ xTof ul/ To;nfO{ cfkm";+u bf]xf]/f] le8Gtdf dfcf]jfbL dfl/Psf] gSsnL k|rf/ ug]{ zfxL;]gf hgd'lQm ;]gf;+usf] c;nL eL8Gtdf eg] x/]s 7fp“df k/flht aGg] u/]sf] 5 . ut sflt{s !# ut] ;'v]{tsf] /h]gf bx 8f+8fdf hgd'lQm ;]gf;+u le8Gt x'bf zfxL;]gfsf] xTof/f] hTyf n8\g g;s]/ efu]sf] 5 . hgd'lQm ;]gfn] zfxL;]gfnfO{ Toxf“af6 nv]6\bf pgLx?;+u ePsf] % ;o yfg P;=Pn=cf/= sf uf]nL sAhfdf lnPsf] 5 .
hg;]gfn] u/]sf] pQm axfb'/L n8fO{sf] ;'v]{t /h]gf bxsf afl;Gbfx?n] v';L AoQm u/]sf 5g\ . ;'v]{t jf;Lx? eG5g\ – ca xTof/f] zfxL;]gf hg;]gfsf] ;fd'Gg] Ps l5g klg l6Sg ;Sb}g . hg;]gfn] uf]nL sAhf u/]kl5 xTof/f] zfxL;]gf aLrdf g} v}nfj}nf dlRrPsf] ;'v]{t af;Lx? atfp5g\ .
cfwf/If]qdf klxnf] kqsfl/tf k|lzIf0f
hfh/sf]6÷hgfb]z ;fKtflxs, hgu0ftGq /]l8of] g]kfn / ljleGg :yfgLo hgjfbL kqklqsfx?df sfo{/t\ hgkIfLo kqsf/x?sf nflu kf“rlbg] ;}4flGts tyf Jojxfl/s k|lzIf0f sfo{qmd e]/L–s0ff{nLsf] gd"gf lhNnfdf ;DkGg eof] . cu|h kqsf/ s[0f ;]g ;lxt cleJolQm :jtGqtfsf] n8fO{df zlxb x'g] sof}+ /fli6«o cGt/f{li6«o kqsf/x?sf] ;Demfgfdf >4f~hnL ck{0f ub}{ of] k|lzIf0f z'? ePsf] lyof] . /, cu|h kqsf/x?n] h:t}, cfjZos kbf{ cleJolQm :jtGqtfsf kIfdf cfkm"nfO{ alnbfg ug{ kl5 gkg]{ k|ltj4tf ;lxt ;dfkg eof] .
cl3Nnf] ;ftf ;DkGg of] kqsfl/tf k|lzIf0f sfo{qmdsf] pb\3f6g / ;dfkg sfo{qmddf af]Nb} g]=s=kf=-dfcf]jfbL_ sf s]lGb|o ;ldlt ;b:o s= ;/nn] e]/L–s0ff{nLsf] gd"gf lhNnfd} of] k|lzIf0f cfof]hgf ePsf]df cfkm"x? uf}/jflGjt ePsf] atfpg' eof] . pxf“n] cfkm\gf] kf6L{ / k"/fgf] ;QfaLr eLif0f ;+3if{ eO{/x]sf a]nf hgtfsf kIfdf n]Vg] kqsf/sf] 7"nf] e"ldsf x'g] klg atfpg' eof] . æb"/ b/fhsf cfjfh ljxLg hgtfsf cfjfh af]Ng] kqsf/ klg oL 7fp“df k'Ug' cfjZos 5 / cfkm\gf] sfo{If]q ;d]t oLg} b'u{d ufp“x?nfO{ agfpg' k5{ . ca dxnsf xf]Og em'k8Lsf ;dfrf/n] ;+rf/ dfWoddf :yfg kfpg' k5{ .Æ s= ;/nn] k|lzIfyL{x?nfO{ z'esfdgf lbb} eGg'eof] .
hgfb]z ;fKtflxssf] klZrd g]kfn ;DkfbsLo 6Ldåf/f cfof]lht of] kqsfl/tf k|lzIf0fdf c5fd, sflnsf]6, afh'/f, h'Dnf, d'u', x'Dnf, 8f]Nkf, b}n]v, ;'v]{t, hfh/sf]6 / gd"gf lhNnf u/L !! lhNnfsf #% hgf k|lzIffyL{ kqsf/x? ;xeflu lyP .
of] k|lzIf0fdf ;xeflu k|lzIffyL{ kqsf/x?n] :yfgLo kqklqsf, /]l8of] ;lxt hgfb]z ;Ktflxs / s[i0f;]g ;+jfb ;ldltsf nflu klg ;dfrf/ / ljrf/sf] ;+sng, n]vg / ;Dk|]if0f ug]{ 5g\ . ;ft hgf k|lzIffyL{x?n] hgd'lQm ;]gf g]kfnsf bf]>f] / t]>f] jflxgLsf ljleGg u0fx? glhs /x]/ o'4sf va/x? ;Dk|]if0f ug]{ 5g\ . h;df Ps hgf dlxnf o'4 ;Djfbbftf l5g\ .
hgfb]z ;fKtflxs klZrd g]kfn ;DkfbsLo 6Ldåf/f tof/ æqmflGtsf/L kqsf/x?sf nflu cfwf/e"t kqsfl/tfÆ zLif{ssf] kqsfl/tf kf7\oqmddf cfwfl/t of] k|lzIf0f cfkm\gf nflu lgs} pknAwLk"0f{ ePsf] k|lzIffyL{x?n] atfP . o; cl3 kqsfl/tfsf ljleGg sfdx? ul//x] klg of] k|lzIf0faf6 cfkm"df s]xL ug]{ cfTd ljZjf; hfu]s]f ;Djfbbftfx?sf] k|lts[of 5 .
e]/L–s0ff{nL If]qaf6 k|zfl/t hgu0ftGq /]l8of] g]kfn -o; cl3 s0ff{nL hg Pkm=Pd=_ sf k|:tf]tf ck{0ff uf}td / k'hf nfdfn] of] k|lzIf0fn] /]l8of] ;dfrf/ n]vgsf ;fy} cfkm\gf] b}lgs k|:t'tLx?nfO{ klg ;xof]u k'Ug] atfpg' eof] . ;]tL–dxfsfnLsf ljzfn, s0ff{nLsf cjz]if, o'4 ;Djfbbftf gjlszf]/, e]/Lsf lg;fg / cleofg ;f“:s[lts ;d'xsL ljlgtf kf08]n] klg of] k|lzIf0f cf–cfkm\gf nflu pknAwLk"0f{ ePsf] atfP . t/ ;a}sf] Psdt lyof]– …of] 5f]6f] eof]Ú . cfd;+rf/ / kqsfl/tfsf ljleGg kIfx? M ;dfrf/ ;+sng, n]vg, lkmr/ n]vg, cGtjf{tf{ snf, o'4 ;dfrf/ ;+sng, n]vg, cfd ;+rf/ / kqsfl/tfsf]] Oltxf;, kqsfl/tf, o'4 / dfgjflwsf/, ljleGg qmflGtsf/L kqsf/x?, hgkIfLo kqsf/x?sf sfd / st{Aox? af/] of] k|lzIf0fdf lj:t[t rrf{ ePsf] lyof] .
of] kf“rlbg] kqsfl/tf k|lzIf0f sfo{qmddf kqsf/x? cf]d zdf{, dgClif lwtfn / s]z/ kxf8Ln] kqsfl/tfsf] ;}4flGts / Jojxfl/s k|lzIf0f lbPsf lyP . hg /]l8of]sf k|:tf]tf cljgf; s]=;L=, hgfb]z k|ltlglwx? pk]Gb| zdf{ / k|eft rnfpg]n] k|lzIffyL{ kqsf/x?nfO{ cf–cfkm\gf cg'e"lthGo k|lzIf0f lbPsf lyP . hg:t/af6 ;+rflnt 5fkf / ljB'tLo hg;+rf/ dfWoddf sfo{/t\ kqsf/x?sf nflu cfof]lht of] klxnf] Jojl:yt kqsfl/tf k|lzIf0f xf] . ;fy} of] g]kfnsf] dfcf]jfbL cfwf/If]qdf cfof]lht klxnf] o'4 kqsfl/tf k|lzIf0f klg xf] . of] k|lzIf0fdf cleofg ;f“:s[lts ;d'xn] hg;f“:s[lts k|:t'tLx? k|:t't u/]sf] lyof] .
o;}u/L k|fKt csf]{ va/ cg';f/ s}nfnLdf klg Pslbg] cfwf/e"t kqsfl/tf k|lzIf0f sfo{qmd ;DkGg ePsf] 5 . hgfb]z ;fKtflxs / ;]tL–dxfsfnLsf ljleGg :yfgLo k|sfzgx?df sfo{/t\ ;ft hgf kqsf/nfO{ kqsf/ uug ;]gn] k|lzIf0f lbg' ePsf] lyof] .
To:t} klZrd g]kfnsf] u08s If]qdf klg hg kqsf/x?sf nflu kqsfl/tf k|lzIf0f ;DkGg ePsf] 5 . hxf“ hgfb]z k|ltlglw lrGtg/fh cfq]on] k|lzIf0f lbg' ePsf] lyof] .
klZrd kxf8L e"–efudf hg /]l8of]sf] ;fd|fHo
hfh/sf]6÷ ev{/} e]/L–s0ff{nLsf cfugdf pHofnf]n] kfOnf 6]s]sf] 5 . ljxfgsf] 7Ls ^ aHg s]xL ;]s]08 af“sL 5 . x/]s lbg wfld{s w'g ahfpg] /]l8of] ;]6x?df cfh lem;ld;] b]vL gof“ cfjfhsf] k|tLIff x'“b}5 . cfh /]l8of]sf Aof08x? gof“ t/+udf 5g\ . ;a} /]l8of]df dL6/x? lk|mSj]G;L df]8'n]zgsf] Ps;o d]3fxh{ cf;kf; cl8Psf 5g\ . ;a}sf cf“vf 38Ldf 5g\ / l56f] laxfgsf] ^ ahf];\ eGg] Aou| k|tLIffdf 5g\ .
laxfgsf] ^ aHg ldg]6sf] s]xL c+z af“sL /x“bf s= ljj]ssf] /]l8of]df hf]lznf] qmflGtsf/L w'g aHof] . 7Ls ^ ah] b]vL kl5Nnf kf“r ;]s]08 leq} tLg k6s efn] af:of]– æsv'/L sf“ † s'v'/L sf“ †† s'v'/L sf“ †††Æ km]/L s]xL ;]s]08 ToxL cl3Nnf] hf]lznf] ;+uLt aHof] / nuQ} Pp6f k'?if cfjfhn] g]kfnL efiffd} eGof]– æ/fHo;Qf aGb'ssf] gfnaf6 hlGdG5 – s= dfcf] .Æ nuQ} ToxL cfjfhn] cf}krfl/s pb\3f]if0f z'? u¥of]– æqmflGtsf/L clejfbg † xfdL s0ff{nL hg Pkm=Pd=!)) d]3fxh{ k|zf/0f ;]jf e]/L–s0ff{nL If]qaf6 af]nL/x]sf 5f}+ . cfh ldtL @)^) ;fn efb|–@$ ut] a'wjf/, tbg'zf/ ;]K6]Da/ !), ;g\ @))# . ca xfdL sfo{qmdsf] cf/De ub}{ 5f}+ cGt/f{li6«o uLtaf6 .Æ
;a}sf /]l8of]x?df sDo'lgi6 cGt/f{li6«o uLt aHg yfNof]– æp7 ;f/f, ef]sf, gfËf ;+;f/sf b'MvL =========================== .Æ of] cfjfh /]l8of] k|zf/0f s]Gb| cf;kf;sf ;a} 8f“8fx? gf3]/ ?s'd ;b/d'sfd d';Lsf]6, hfh/sf]6 ;b/d'sfd vn+uf, ;'v]{t, b}n]v, ;Nofg, / hfh/sf]6sf u|fdL0f j:tLx?df k'Uof] . ?s'dsf] cf7aL;sf]6, dUdf, x'“b} /ljufp“, jfkmLsf]6 ;Ddsf] cfsfzdf s]xL ldg]6 cGt/fli6«o uLtsf t/Ëx? 3'ld/x] . kf“r 306f 6f9f af6 laxfg !! ah] s= ljj]sn] s0ff{nL hg Pkm=Pd=sf klxnf] k|:tf]tf cljgfz s]=;L=nfO Ps jfSod} klxnf] df}lvs k|lts[of lbP æ;kgf ;f“rf] eof] .Æ
ca g]kfnL hgtfn] cfkm\g} cfjfhsf /]l8of] t/Ëx? ;'Gg] ;kgf b]Vg'kg]{ 5}g . ut sflt{s @! ut] ?;L cS6'j/ qmflGt lbjzsf lbg b]vL g]kfnsf rf/ :yfgaf6 hgu0ftGq /]l8of] g]kfnsf cf}krfl/s k|zf/0fx? lgoldt ?kdf z'? ePsf 5g\ . ljZjdf /]l8of]sf] cfljisf/ ePsf] ! ;o # aif{ / g]kfndf /]l8of] t/Ëx? aHg yfn]sf] %# aif{ kl5 g]kfnL hgtfsf] /ut / kl;gfn] cflh{t oL /]l8of] :6]zgx? k|ToIf hgtfsf] lgoGq0f / ;'/Iffdf rNg] 5g\ . hgtfsf] jL/tf / jlnbfgsf va/, ljrf/ / ;"rgfx? hgtfs} efiffdf af]Ng]5g\ . xfn sf7df08f}+ pkTosf, /fKtL–wf}nfuL/L, e]/L–s0ff{nL / ;]tL–dxfsfnLdf hgu0ftGq /]l8of] g]kfnsf k|zf/0f s]Gb|x? 5g\ . :d/0f /xf];\ ljZjdf klxnf] k6s ;g\ !()! df dfsf]{gLn] /]l8of] t/Ë cfljisf/ u/]sf lyP . g]kfndf lj=;+= @))& ;fndf /]l8of] :yfkgf ePsf] lyof] . Pkm=Pd= /]l8of] g]kfndf @)%@ sf] cGtlt/ ;+rfngdf cfPsf] xf] .
efb| !^ ut] b]vL kl/If0f k|zf/0f cf/De ePsf] s0ff{nL hg Pkm=Pd= -ca hgu0ftGq /]l8of] g]kfn_ n] klxnf] k6s Tof] lbg ;f“em ^ ah] pb\3f]if0fsf ?kdf …cfufdL efb|–@# ut] b]lv lgoldt k|zf/0f x'g]Ú ;"rgf dfq k|zf/0f u/]sf] lyof] / g]kfnL hgsnfsf/sf] cfjfh clg ;+uLtdf sDo'lgi6 cGt/f{li6«o uLt ahfPsf] lyof] . efb|–@# ut] g]kfn sDo'lgi6 kf6L{ -dfcf]jfbL_sf j}slNks kf]ln6Ao"/f] ;b:o ;'/]z jfUn] -af;'_ sf] :d[lt lbjzsf lbg cfof]lht ;efsf] s]xL c+z hgu0ftGq /]l8of]n] k|ToIf k|zf/0f u/]sf] lyof] . e]/L–s0ff{nLdf /xg'ePsf g]=s=kf=-dfcf]jfbL_sf s]lGb|o ;b:o s= ;/nn] Tof] lbg laxfg 7Ls bz ah] cGt/f{li6«o sDo'lgi6 uLt ahfP/ k|ToIf k|zf/0fsf] pb\3f6g ug'{ eof] . h'g s0ff{nL hg Pkm= Pd= :6]zgsf] cf}krfl/s pb\3f6g klg lyof] .
hg/]l8of] k|zf/0faf6 hgtfdf Jofks pT;fx M
k|zf/0fsf] s]xL lbgd} hgu0ftGq /]l8of] g]kfn nfvf}+ hgtfsf] lk|o eO{ ;s]sf] 5 . s'g} klg /]l8of] slt nf]slk|o 5 eGg] s'/fsf] k|df0f p;nfO{ k|fKt x'g] k|lts[ofx? x'g\ . xfn hgu0ftGq /]l8of] g]kfnsf :6]zgx?df gof“;Qfsf ;+rf/ kf]i6x? dfkm{t k|ltxKtf ;of}+ kqx? k|fKt x'g yfn]sf 5g\ . hgu0ftGq /]l8of] g]kfnsf] e]/L–s0ff{nL k|zf/0f ;]jfsf k|:tf]tf cljgf; s]=;L= sf cg';f/ æoL kqx?n] pT;fx ylklbPsf 5g\ . k|;:t} ;'emfjx? k|fKt x'g] ePsfn] k|zf/0fnfO{ c“em nf]slk|o agfpg ;xof]u k'u]sf] 5 .Æ
o:t} pT;fx eg]{ kq dWo] e]/L–s0ff{nLsf] k|zf/0f s]Gb|af6 rf/ 306f 6f9f b]vL k7fO{Psf] ljsNk h'DnLsf] klxnf] kq xf] . kl/If0f k|zf/0fsf] Ps xKtf kl5 ;'emfj / ;'esfdgf ;lxt k|fKt of] klxnf] lnlvt k|lts[of klg xf] . hgfb]znfO{ pknAw u/fO{Psf] of] kqdf ljsNk h'DnL n]V5g\ – æxfd|f] Pkm= Pd= rNb}5 eGg] ;'g]kl5 /]l8of] nufpg] sflzif u/]+ . w]/} Aof08x? 3'dfP“, s“xL 6Lk]g . Psl5g lg/f; eP“ . b}lgs vf]Hg] u/]+ . Ps lbg crfgs d]/f] /]l8of]n] qmflGtsf/L uLt l6Kof] . p7]/ ToxL uLtdf gfr]+ klg . bu'b}{ uP/ ;fyLx?nfO{ ;'gfP“ . ;a}n] uLt ;'Gof}+ . ;f“Rr} xfd|f] /]l8of] k|zf/0f klxnf] k6s ;'Gbf xif{n] cf“;' klg cfof] .Æ
klxnf] k6s hg/]l8of]sf nf]slk|o sfo{qmdx? ;'Gg kfp“bf xif{n] cf“;' emfg]{ / pT;fxn] ub\ub x'g] c? w]/} >f]tfx? 5g\ . hg/]l8of]n] qmflGtsf] ;kmntf k|lt hgtfsf] ljZjf; c“em bl/nf] agfPsf] 5 . ?s'd jfkmLsf]6sf /fhg zfxLsf] k|lts[of 5 – æof] rfgr'g] s'/f xf]Og . hg/]l8of] aHg yfn]kl5 :yfgLo hg;Qfn] lbPsf k|df0f, nfnk'hf{x? k|lt aNn ljZjf; hfUof] . qmflGt kSsf eO{;s]5 .Æ
zxl/of jftfj/0fdf x's]{sf hfh/sf]6 bNnLsf o'jf /fs]z dNn xfn lgoldt hg/]l8of] ;'G5g\ . sf7df08f}+ k9\g] pgL Aofkfl/s Pkm=Pd=x? / hg /]l8of]sf] t'ngf ub}{ eG5g\– æltgLx?n] dfof lk|tL, lg/fzf / knfogsf uLt dfq ;'gfp“5g\ . tL /]l8of] ;'Gbf ddf hLjgk|lt lg/fzf lyof] . of] bz} ltxf/sf] ljbf d]/f nflu pknAwLk"0f{ eof] . d}n] hg Pkm=Pd=af6 hLjg a'em]+ . w]/} a'em\g af“sL 5 .Æ pgnfO{ hg Pkm=Pd= sf ;dfrf/ k|lt c“em} z+sf 5 . pgL eG5g\– æd}n] n8fO{ b]v]sf] 5}g . s';'d 36gfdf ;/sf/L /]l8of] ls ;dfrf/ jflrsfn] dfcf]jfbL tkm{ w]/} dfl/Psf elgg\ . t/ hg Pkm=Pd= ls ck{0ff jf k'hfn] eg] sd Iflt eg] . xfdLn] s'g ljZjf; ug]{ <Æ t/ hg Pkm=Pd= ls ck{0ff uf}tdn] elgg\– æxfdL hgtfaf6 k|fKt ;To ;dfrf/ dfq k|zf/0f u5f}{+ .Æ ;Nofgsf s= sf}zn v';L x'b} eGg'x'G5– …;'v]{tsf] l6Dd'/]sf]6 8f“8fdf ljz]if / e]ssf b'j} /]l8of] ;'lgG5 .Ú hgd'lQm ;]gf g]kfndf sfo{/t s= gj lszf]/sf] t'ngf 5– …;/sf/L /]l8of]n] ;}lgs clws[tsf] dfq u'0fufg u5{ . hg Pkm=Pd= n] ;j{xf/fsf 5f]/f 5f]/LnfO{ Wofg lbG5 .Ú
?s'd cf7jL;sf]6sf] k|d'v ahf/ /f/Llhpnfdf /]l8of] tyf 38Lsf] dd{t s]Gb| vf]n]sf bLks zfxL hg/]l8of] z'? ePkl5 cfkm\gf] k;ndf /]l8of] lsGg / dd{t ug{ cfpg]sf] ;+Vof a9]sf] atfp“5g\ . Toxf“ ljz]if If]q / e]/L s0ff{nL b'j} 7fp“sf] hg /]l8of] ;'Gg ;lsG5 . pgnfO{ k'/fgf] ;Qfn] /]l8of] k;n aGb ul/lbG5 ls < jf k;ndf ePsf /]l8of] ;]6x? n'l6lbG5 ls < eGg] lrGtf klg 5 .
/f/L lhpnfd} e]l6Psf @% alif{o Ps o'jf cfkm\gf] efO{n] cfkm";+u ePsf] /]l8of] vf];]/} nu]sf] atfp“5g\ . pgsf] csf]{ 3/, e]/L–s0ff{nLsf] df]8]n lhNnfdf k5{ . pgsf efO{ df]8]n l:yt 3/df a:5g\ . /f]Nkfsf] 3lt{ufp“ ahf/sf /]l8of] k;n] cfkm\gf] gfd pNn]v gug{ cg'/f]w ub}{ eG5g\– æd ca Pkm=Pd= Aof08 g/flvPsf] /]l8of]df Tof] Aof08 /fVg] k|ljlw l;Sb} 5' . lsgls Pkm=Pd Aof08 ;lxtsf] /]l8of] ;]6sf] dfu eO{/x]sf] 5 .Æ
klZrd kxf8L If]qdf hg /]l8of]sf] clwkTo M
o; cl3 $! dL6/ eGbf tnsf] ;6{j]e Aof08 dfq ePsf gof“ /]l8of] ;]6x?df ^) dL6/sf] Aof08 yk]/ /]l8of] lalqm ub}{ cfPsf /f]Nkf 3tL{ ufp“sf /]l8of] k;n] eG5g\– æklZrd g]kfnsf] kxf8L e"–efudf ;/sf/L /]l8of]sf] ldl8od j]ex? ;'lgb}gg\ . ;6{j]ex? klg d'lZsn}n] l6K5 . d}n] s]xL ;]6x?df ;6{j]e ^) dL6/ yk]/ /]l8of] a]Rb}5' . t/ ca hg Pkm=Pd=x? rNg yfn] kl5 >f]tfx?n] cfkm\gf] ;]6df sl7gfO{ k"j{s ;/sf/L /]l8of] vf]Hb}gg\ .Æ pgsf cg';f/ hg /]l8of]x?sf] k|zf/0f ;do / 6f«G;dL6/ Ifdtf yf]/} dfq a9fpg] xf] eg] klZrd g]kfndf hg /]l8of]sf] ;fd|fHo km}ng] 5 . ;/sf/L /]l8of]sf >f]tfx? 36\g]5g\ . pgL eG5g\\– æ;b/d'sfdsf sd{rf/Lx? ;/sf/L ;"rgfsf] nflu dfq ldl8od j]e jf ;6{j]edf ;/sf/L /]l8of] vf]Hg] si6 ug]{ 5g\ .Æ clxn] klZrd g]kfnsf] cfwf–cfwL u|fdL0f kxf8L e"–efudf x/]s ;f“em–laxfg hg /]l8of]sf t/Ëx? ;'Gg] ul/G5g\ . ;/sf/L /]l8of]sf] k|fOd 6fOd -dxTjk"0f{ ;do, /]l8of] g]kfnsf] ;f“em / laxfg & ah]_ cf;kf; hg/]l8of]sf ;dfrf/x? k|zf/0f x'g] ePsfn] klg ;/sf/L /]l8of]sf ;dfrf/sf >f]tfx? 36]sf 5g\ .
;/sf/L /]l8of] ;dfrf/ k|lt hgtfsf] ljZjf; k"/} 36]sf] 5 . tLgjif{ cl3 /f]Nkfsf] g'jfufp“ k|s/0fsf em'¶f ;dfrf/ k|zf/0f b]lv kl5Nnf] k6s ufd, ln:g]sf va/x?sf] k|zf/0f ;Dd ;/sf/L /]l8of]sf] ljZj;gLotf ;"Godf em/]sf] 5 . c5fdsf] u}/L6f“8 36gfdf ljb|f]xL tkm{ s'g} klg Iflt gePsf]df !% hgf dfl/Psf / @% hgf 3fO{t] ePsf em'¶f] ;dfrf/ ;/sf/L /]l8of]n] k|d'vtfsf ;fy k|zf/0f u/]sf]df klZrd kxf8L e"–efudf clxn] Pp6f pvfg :yflkt ePsf] 5– æ;/sf/L /]l8of]n] Pp6f ;dfrf/ j'n]l6gdf tLgj6f s'/f ;To eG5 . …of] /]l8of] g]kfn xf]Ú, …ca=================== af6 ;dfrf/ ;'Gg'xf];Ú / cGtdf …;dfrf/ ;lsof]Ú . o;afx]s ;dfrf/ a'n]l6g leqsf ;a}s'/f k|lt xfd|f] ljZjf; 5}g .Æ
hg /]l8of]n] ;b/d'sfddf 7"nf] x+ufdfM
klxnf] k6s hgu0ftGq /]l8of]sf sfo{qmdx? klZrd kxf8L ;b/d'sfdx?df ;'lgg yfn]kl5 ldl>t k|lts[ofx? ;'lgg yfn]sf 5g\ . hg /]l8of] ;'lgg yfn]kl5 hfh/sf]6 l:yt ;}lgs 5fjgLsf zfxL ;}lgs clws[tx?sf] klxnf] k|lts[of lyof]– æoLgLx?sf] c? t To:t} xf] uLt eg] ;fx|} /fd|f 5g\ .Æ xfn ;}lgs 5fjgLsf s8f :jefjsf ;}lgs clws[tx?n] cfkm\gf hjfgx?nfO{ /]l8of] ;'Ggd} k|ltaGw nufPsf ;dfrf/ klg aflx/ cfPsf 5g\ . slx+ slx+ g/d :jefjsf ;}lgs clws[tx?n] cfkm\gf hjfgx?nfO{ eGg] u/sf 5g\– æ;'Gg t ;'g\ t/, Tot} jxlsg] xf]Og lg .Æ ?s'dsf] d';Lsf]6df eg] ;}lgsn] Pkm=Pd= Aof08sf /]]l8of]x? /fVg k|ltaGw nufO{;s]sf ;b/d'sfdjf;Lx?sf] u'gf;f] 5 . pgLx? eG5g\– æcfjfh dflysf] k|ltaGw c;Dej 5 . xfdLaf6 of] :jLsfo{ x'g] 5}g . xfdL h;/L klg ;'Gg] 5f}+ .Æ
xfn ;b/d'sfdx?df ;f“em laxfg /dfO{nf] b[Zo x]g{ kfO{G5 . ;}lgs / k|x/L clws[tx?, dflyNnf ;/sf/L sd{rf/Lx? x/]s ;f“em / laxfg /]l8of] af]s]/ nfdf nfdf Pl/onx? tGSofpb} cfkm\gf lgjf;af6 glhssf 8f“8fx?df pSng yfN5g\ . of] pgLx?sf] hg /]l8of] :ki6 ;'Gg] k|of; xf] . sf]xL, v'zL x'“b} /dfpb} kms{G5g\ / sf]xL bfx|f ls6\b} . ljz]if u/L ;/sf/L cGweQmx? hg /]l8of]sf ;/sf/k|lt cfnf]rs 6LKk0fL ;'g]/ l/;fpb} kms{G5g\ . ;b/d'sfdjf;L hgtfdf t ca dfcf]jfbL ;Qf :yfoL ?kdf :yflkt eO{;s]sf] ljZjf; b[9 ePsf] 5 .
sfo{qmd pTkfbg / k|zf/0fsf /f]rs cg'e"ltM
hg u0ftGq /]l8of] g]kfndf sfo{/t\ sfo{qmd pTkfbs tyf k|:tf]tfx?sf cf–cfkm\g} /f]rs / gof“ cg'e"ltx? 5g\ . e]/L s0ff{nLdf sfo{/t\ /]l8of] sfo{qmd pTkfbs tyf k|:tf]tf cljgfz s]=;L= eG5g\– æxfdLn] dfOqmf]kmf]g ;dfTg] sfd …;'GoÚ -;'Gg]_ af6 z'? u¥of}+ .Æ pgsf] …;'GoÚ sf] pRrf/0faf6 b'O{j6f cy{ nfU5 . Pp6f ;'Go -)_, cyf{t vfnL . /, csf]{ …;'Gg]Ú cyf{t, s'g} /]l8of] sfo{qmd ;'g]/ . k|:tf]tfx? ck{0ff uf}td, k'hf nfdf, ;dL/ If]qL, lxdfn zdf{ ;a}sf] k|ltlqmof p:t} 5 . æxfdLn] ;'Goaf6 z'? u¥of}+ . o;cl3 s'g} k|lzIf0f jf hfgsf/L kfPsf lyPgf}+ . /]l8of] :yfkgf ePsf]df >f]tfsf ?kdf xfdL xlif{t lyof}+ . t/ ;+rfngs} lhDd]jf/L cfPsf]df lgs} uf}/jflGjt 5f}+ . t/, lhDd]jf/Ln] lylrPsf klg 5f}+ .Æ
e]/L s0ff{nLdf ;+rflnt hgu0ftGq /]l8of]n] laxfg Ps 306f / ;f“em ;f9] Ps 306f ljleGg sfo{qmd k|zf/0f u5{ . ljxfgsf] 7Ls ^M%) / ;f“em ^M%) ah] g]kfnL efiffdf ;dfrf/ k|zf/0f x'G5 . /, ;f“em g]kfnL efiffsf] ;dfrf/ kl5 c+u|]hL efiffdf klg ;dfrf/ k|zf/0f x'G5 . ;d;fdlos hgr]tgfd"ns ;"rgfx? klg pTkfbg u/]/ k|zfl/t eO{/x]sf 5g\ . h;df e]sdf 5'jf5't, ;/;kmfO{, / n}+lus ;dfgtf ;DalGw ;"rgf hglk|o ePsf 5g\ . cGo j}rfl/s sfo{qmddf k"/fgf] ;Qfsf] cfnf]rgf, dfn]dfjfb / k|r08kysf] k|rf/ /x]sf 5g\ . hftLo, If]qLo, ln+uLo nufotsf juL{o pTkL8gx? lj?4sf sfo{qmd– æPSsfO{;f}+ ztfAbLÆ df ;d]l6Psf 5g\ . hgd'lQm ;]gfsf uf}/jzfnL lslt{dfgx?, zxLb hLjgL, cfw'lgs s[lif k|0ffnLsf tf}/ t/Lsfx? klg /]l8of] sfo{qmddf ;d]l6Psf 5g\ . ;aeGbf nf]slk|o t ;f“:s[lts sfo{qmdx? 5g\ . ljz]if If]qaf6 ;+rflnt …qmflGt ;Gb]zÚ csf]{ nf]sk|Lo sfo{qmd xf] . hnhnf ;xsf/L pBf]usf] lj1fkg s0f{lk|o 5 . hgfb]z k|ltlglwn] gLl/If0f u/]sf] Pp6f 5nkmndf cfwfl/t sfo{qmdsf] pTkfbg k|s[ofsf] /]sl8{Ë o:tf] lyof]– æem08} krf; ;f7L hgfsf] pkl:ylt, ;f“3'/f] / c“Wof/f] sf]7f . ;do / kl/l:ylt k|lt ;r]t x'“b} sfo{qmdsf ;+rfns cljgf; s]=;L= pkl:yt ;a}nfO{ eG5g\– …sfo{qmd cjlwe/ af]Ng / vf]Sg dgfxL 5 .Ú ;+rfnssf k|Zgsf] hjfkm lbg a'l4hLjL s]z/ kxf8L / kqsf/ /d]z zdf{nfO{ d'Vo kfx'gf agfO{Psf] 5 . k|fljlws ;fyL lxdfn zdf{ /]sl8{Ë ug'{ kg]{ ;+s]t cfkm"nfO{ ug{ ;+rfnsnfO{ cg'/f]w ub}{5g\ . sf]7f r'krfk x'G5 . ;a} WofgdUg eP/ ;'Gg / x]g{ yfN5g . ;+rfnsn] /]sl8{Ësf] ;+s]t ub}{ pb\3f]if0f z'? u5{g\– qmflGtsf/L clejfbg † ==========================.Æ em08} cfwf 306f nfdf] of] sfo{qmd ut sflt{s !! ut] ;f“em ah]sf] lyof] .
hg/]l8of] ;'/IffM hgtf / hg;]gfaf6
klZrd kxf8L e"–efusf cUnf 8f“8fx?df ;/sf/L ;}lgssf gh/ nfUg yfn]sf 5g\ . xfn df}sf 5f]k]/ p ljleGg kxf8sf r'r'/fx? k6s–k6s sAhf ug{ vf]lh/xG5 . t/, ;b/d'sfdsf] k]l/ld6/ ggf£b} hgtfn] hgd'lQm ;]gfnfO{ ;"rgf lbO{;S5g\ . xfn zfxL ;]gfn] kxf8sf r'r'/fx? rxfg]{ k|of; ug'{sf] Pp6} sf/0f xf]– hg/]l8of] :6]zgsf] vf]hL . t/ p ;}lgs 5fjgLaf6 s]xL b'/Ldf k'Ubf hgd'lQm ;]gfn] k|lt/f]w z'? u5{ / ;]gf km]/L Aof/]sd} kms{G5 . slxn] sf“xL 5fkfdf/ z}nLdf ;b/d'sfdaf6 s]xL 6f9f klg k'Ub5 / lgbf]{z hgtfsf] xTof u/]/ hgd'lQm ;]gfsf] k|lt/f]w v]Kb} Aof/]s kms{G5 .
hgu0ftGq /]l8of] g]kfnsf] ;'/Iffsf nflu hgd'lQm ;]gfsf ljz]if k|lzlIft s]xL 6's8Lx? v6]sf 5g\ . /]l8of] ;'/Iffdf vl6Psf hgd'lQm ;]gfsf] ljz]if sfo{bnsf Ps ;b:o s= ljlkg eG5g\– æxfdL cxf]/fq ;'/Iffdf ;r]t 5f}+ . b'Zdg ;b/d'sfd aflx/ lg:s]sf] s]xL ;do leq} xfdLnfO{ hgtfaf6 ;"rgf cfO{k'U5 . xfdL glhs gk'Ub} p;n] af6f]df xfd|f w]/} ;'/Iff cj/f]wx? 5g\ . p;sf] xjfO{ xdnf ;d]t lgZt]h ug{ ;Sg] Ifdtf / sf}zn xfdL;+u 5 .Æ hg/]l8of]sf] :6]zg ;“w} Ps} 7fp“df g/xg] ePsfn] klg;'/Iffdf ;lhnf] 5 . k6s–k6s 7fp“ ;fl/ /x“bf /]l8of]sf] k|efj If]q klg a9\b} hfg] / ;+efljt ;'/Iff vt/f klg sd x'g] /]l8of] ;+rfnsx?sf] ljZjf; 5 .
d'Vok[i7 .. d'Vo;dfrf/ .. cGo ;drf/ .. ;DkfbsLo .. cGtjf{tf{ .. ljrf/hut\ .. n]vx? .. sljtfuLt .. kf7s–k|ltlqmof .. a]nfavtsf s'/f .. zxLb ufyf .. k'/fgf c+sx? .. ;Dks{ M janadesh@hotmail.com